Trias politica

Kamer vraagt het rechters zelf: zijn ze te politiek?

Fractievoorzitter Thierry Baudet van Forum voor Democratie en PVV-Kamerlid Martin Bosma tijdens de hoorzitting over de macht van rechters.Beeld ANP

Forum voor Democratie en PVV beweren dat rechters te links zijn en te veel invloed hebben. De Kamer vroeg deskundigen wat die ervan vinden.

Tien minuten voor aanvang staan fractievoorzitter Thierry Baudet van Forum voor Democratie en PVV-­Kamerlid Martin Bosma te al trappelen. De twee zien een toenemende ­invloed van de rechterlijke macht en daarover willen zij de rechters de oren te wassen.

De Tweede Kamer sprak maandag met deskundigen over ‘dikastocratie’, het regeren door rechters. Op de agenda staat het onderwerp met een vraagteken. Is er werkelijk sprake van machtsconcentratie bij de rechterlijke macht?

In het midden

Forum en PVV verpakken hun boodschap in dreigende termen. Volgens Baudet is er sprake van een ‘machtsgreep’ en oordelen rechters op basis van politieke meningen. Bosma stelt dat de meeste rechters linkse ideeën koesteren en een partijdig stempel op beslissingen drukken.

In de Kamer kregen zij repliek van onder andere Geert Corstens, oud-president van de Hoge Raad. Rechters nemen de feiten in ogenschouw, zei hij. “Zij gaan niet aan de slag met in hun hoofd hoe een bepaalde zaak moet aflopen.” Hij had als president van de Hoge Raad ook geen weet van de politieke voorkeur van collega’s. “Ze komen uit allerlei richtingen, denk ik. Ik verwacht dat ze wat politieke kleur betreft eerder in het midden zitten dan op de flanken.”

Het Urgenda-vonnis over snellere vermindering van kooldioxide-uitstoot, was met andere rechters niet anders geweest, zei Corstens. Niet voor niks hebben de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad naar de zaak gekeken.

Traag bestuur

Voor een Kamerdebat over rechters kreeg Baudet de handen niet op elkaar. Veel andere partijen vinden dat commentaar op elkaars functioneren afbreuk doet aan het evenwicht tussen de trias politica (de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht). De beschuldigende toon van Forum en PVV stoort linkse partijen, maar ook CDA en VVD.

Als compromis bedacht de VVD daarom deze hoorzitting, een gesprek met deskundigen. Want ook bij CDA en VVD fronsen Kamerleden de wenkbrauwen als bijvoorbeeld de Raad van State uitspreekt dat het Nederlandse stikstofbeleid niet deugt

Vaak toetst de rechter aan internationale verdragen. De vraag rijst of Nederland te veel de greep op nationaal beleid kwijtraakt door internationale afspraken. Maar aan de orde is ook of een tik op de vingers van de rechter niet het gevolg is van te traag bestuur.

Twijfel zaaien

De invloed van de rechter neemt toe, was maandag de algemene lijn bij de rechtsgeleerden. En ja, als je internationale verdragen ondertekent, moet je niet raar opkijken als de rechter zegt dat die voor iedereen gelden, ook voor de Nederlandse regering.

Volgens hoogleraar staatsrecht Paul Bovend’Eert doen rechters het prima. De stikstofuitspraak bijvoorbeeld heeft een duidelijke onderbouwing. “Slechts bij uitzondering worden rechters te politiek.” Maar hoogleraar rechtsfilosofie Andreas Kinneging stelde: “Rechters hebben te veel praatjes.”

Herman Tjeenk Willink, minister van staat, sloeg een uitnodiging van de Kamer af. Hij vindt een discussie op deze manier verkeerd. In het tv-programma ‘Buitenhof’: “De Kamer zou zich principieel moeten verzetten tegen twijfel zaaien over de onafhankelijkheid van de rechter.”

Lees ook: 

De rechter spreekt, het kabinet stelt uit

Op belangrijke onderwerpen tikken rechters het kabinet op de vingers. Het leidt tot ongemak bij politici op het Binnenhof. En vooral tot uitstelgedrag van ministers en staatssecretarissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden