SneltestenDebat

Kamer verbaasd over miljard voor sneltesten

De teststraat bij de Keukenhof. Beeld ANP
De teststraat bij de Keukenhof.Beeld ANP

Waarom is er meer dan een miljard uitgetrokken voor het opzetten van commerciële teststraten? De Kamer heeft veel vragen over de controle en het toezicht door minister Hugo de Jonge.

De Tweede Kamer is kritisch op de manier waarop demissionair minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) de komende maanden proeven met commerciële sneltesten wil inzetten. Het is duur, er is te weinig controle op en heeft wat verschillende partijen betreft een stuk minder prioriteit dan, bijvoorbeeld, het weer openen van het hoger onderwijs.

Tijdens het debat over de corona-aanpak van het kabinet kreeg De Jonge veel vragen over de plannen van Stichting Open Nederland, dat met een budget van 1,1 miljard euro namens het ministerie van volksgezondheid grootschalige commerciële teststraten moet gaan opzetten.

Uit onderzoek van Follow the Money bleek deze week dat in de statuten van de stichting niets is opgenomen over toezicht door het ministerie op de besteding van het geld. Het bestuur van de stichting, onder leiding van oud-commandant der strijdkrachten Tom Middendorp, bepaalt zijn eigen beloning en heeft daarnaast veel vrijheid om te beslissen over de besteding van het geld.

Ongeloof over ‘prettesten’

Dat er proeven zouden komen met commerciële coronatesten om bijvoorbeeld musea of evenementen weer mogelijkheden te geven open te gaan, zo verdedigden VVD en CDA, is een rechtstreeks gevolg van een eerder verzoek van de Tweede Kamer. Maar bij de meeste overige partijen overheerste het ongeloof over het gemak waarmee het kabinet zo veel geld uittrekt, en het gebrek aan toezicht en controle daarop.

PvdA-leider Lilianne Ploumen sprak over ‘een zwart gat’ waarin honderden miljoenen verdwijnen. SP-leider Lilian Marijnissen kreeg het aan de stok met Sophie Hermans (VVD), toen zij erop wees dat het kabinet niet bereid is het budget voor een bonus voor alle zorgmedewerkers te verhogen. “Tegelijkertijd trekt het kabinet wel meer dan een miljard uit voor commerciële prettesten voor casino’s.” Ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vroeg zich af of het programma wel prioriteit heeft. “Ik kan straks wel naar het casino, maar niet naar mijn eigen kerk. Wonderlijk.”

Volgens De Jonge is er sprake van een ‘transparante verantwoordingsrelatie’ tussen de stichting en zijn ministerie. Maar van veel grip op wat de stichting doet, gaf hij geen blijk. Het ministerie ‘krijgt inzicht’ in de activiteiten en kosten, schrijft hij aan de Tweede Kamer. De stichting rapporteert ‘periodiek’ over de ‘uitvoering en realisatie van de opdracht’.

Wie betaalt de rekening?

Zowel De Jonge als demissionair premier Mark Rutte hield gisteren de Tweede Kamer voor dat het parlement zelf al maanden vraagt om mogelijkheden om de samenleving weer (deels) te openen, ook voordat de situatie in de ziekenhuizen of de mate van vaccinatie dat toelaat. “Op dit moment kan de samenleving nog niet volledig open”, aldus Rutte, “maar we kijken nadrukkelijk: wat kan er wel?” Volgens Rutte kijkt het kabinet naar mogelijkheden om bedrijven of evenementen die profiteren van de sneltesten ook te laten meebetalen aan de financiering daarvan.

De Jonge kwam daar later op terug: volgens hem hoeven bedrijven niet bij te dragen en neemt de overheid de kosten op zich van het opzetten en draaiende houden van de op te bouwen teststraten. Als mensen zich laten testen als zij ergens naar toe willen, zullen zij de kosten van de test zelf gaan betalen. Volgens De Jonge zorgen de extra testmogelijkheden ervoor dat er ‘voor de hele samenleving’ weer eerder dingen mogelijk worden: bijvoorbeeld meer mensen in de restaurants, zodra deze weer open mogen. “Dus niet alleen casino’s.”

De Jonge liet de Kamer weten dat er tot nog toe zo’n 90 miljoen euro is betaald aan de stichting. Dat is al fors meer dan de naar schatting 25 miljoen euro die hij dinsdagavond tijdens de persconferentie noemde. De totale begroting bedraagt 1,1 miljard, waarvan volgende maand 177 miljoen en de daaropvolgende drie maanden 865 miljoen euro. Het contract met de stichting voor die maanden heeft de minister pas woensdag ondertekend, daags nadat Follow the Money berichtte over het gebrek aan controle en toezicht op de stichting.

Lees ook:

Sneltestbedrijven spannen kort geding aan tegen Stichting Open Nederland om ‘oneerlijke concurrentie’ bij toegangstesten

Twintig testbedrijven spannen een kort geding aan tegen Stichting Open Nederland, die deze maand ruim 400 testevenementen organiseert. De stichting zou één bedrijf onterecht hebben voorgetrokken, om op kosten van de staat honderdduizenden toegangstesten uit te voeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden