Marinierskazerne

Kamer laat Visser met een zucht ontsnappen in kwestie-Zeeland

Tweede Kamerdebat met staatssecretaris Barbara Visser van defensie.Beeld ANP

In het debat over de misgelopen verhuizing van de marinierskazerne naar Zeeland is staatssecretaris Barbara Visser van defensie met de schrik vrij gekomen.

Was het een opzichtige poging de ergernis van de Kamer te spreiden over het hele kabinet en daarmee de kou uit de lucht te halen? Feit is dat staatssecretaris Barbara Visser aan de vooravond van het debat donderdag de Kamer nadrukkelijk liet weten dat ‘minister Bijleveld bij het hele proces betrokken was’. Met het ‘proces’ doelde Visser op het zoeken naar alternatieve locaties voor de kazerne, die Zeeland beloofd was. Wat ze eigenlijk zei, was dat ook de CDA-minister actief deel had aan het niet, of niet tijdig informeren van de Tweede Kamer, zoals de Volkskrant dit weekend onthulde. Visser stelde er zelfs een officiële verkenner voor aan, Bijleveld lobbyde bij de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb.

Daarmee dreigde even nieuw ongemak voor Bijleveld, toch al vaste gast op de gril van de Kamer. De oppositiepartijen probeerden het ook, maar de CDA-bewindsvrouw hoefde niet te komen. Visser kon het makkelijk alleen af. Daarmee bleef de vraag onbeantwoord waarom beide bewindsvrouwen – die naar eigen zeggen hard bezig zijn de gesloten cultuur op Defensie te veranderen – zelf niet het goede voorbeeld geven. Er volgde ook geen nieuw excuus van Visser, die in het vorige debat over de kazerne in februari negentien keer sorry zei. Zoals PVV’er Machiel de Graaf aan het begin constateerde: “De angel is er al uit. Er vallen wat klappen, maar niemand gaat knock-out.”

Een schoolvoorbeeld van onzorgvuldige besluitvorming

Daarmee is er – bijna – een eind gekomen aan het slepende dossier van de marinierskazerne, waar 1800 mensen plus ondersteunend personeel werken. Een kwestie die volgens alle partijen zonder meer een schoolvoorbeeld is van onzorgvuldige bestuurlijke besluitvorming. Dat geldt zowel de start: het besluit in 2012, genomen door toenmalig defensieminister Hillen, kreeg al snel stevige kritiek van de Algemene Rekenkamer vanwege de haast en slechte onderbouwing. En zeker het slot, de zoektocht naar een andere locatie waar de Zeeuwen buiten werden gehouden, ondanks de nattigheid die ze al jaren voelden. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert: “Zo gaan we in bestuurlijk Nederland niet met elkaar om.” Van Helvert bleef verder weg van kritiek, en deed de betrokkenheid van ‘zijn’ Bijleveld af als “staatsrechtelijk niet meer dan normaal”.

Het hele avontuur met de kazerne roept ook pijnlijke herinneringen op aan een oud politiek debat over de spreiding van de rijksdiensten. “De muren van deze Oude Zaal (waar het debat vanwege de anderhalve meter-eis plaatsvond-red.) hebben gedaverd van deze discussie”, aldus 50Plus-Kamerlid Gerrit-Jan van Otterloo. In de jaren zeventig en tachtig vertrokken rijksdiensten als de PTT en het CBS naar het zuiden en noorden, om werkgelegenheid te stimuleren en vergrijzing van de bevolking tegen te gaan. Ook toen was daar fel protest tegen.

Van dit beleid is ondanks bezuinigingen en centralisering van rijksdiensten (vooral tijdens de financiële crisis rond 2010) in ieder geval op papier nooit afscheid genomen. Banengroei en tegengaan van krimp speelden mee bij Zeeland, al gaven uiteindelijk de opgelopen miljoenenkosten van de verhuizing de doorslag om er vanaf te zien. Toch wordt ook de compensatie voor Zeeland waarschijnlijk gezocht in rijksdiensten als een rechtbank of gevangenissen, die banen en mensen met zich meebrengen – terwijl justitie én het gevangeniswezen de afgelopen jaren flink moesten bezuinigen. Visser bleef donderdag bewust buiten deze discussie, die het kabinet heeft gedelegeerd aan ‘Zeelandgezant’ en oud-VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes.

Aan een volgende kabinet

Visser gaf in het debat ook een inkijkje in de beroerde staat van onderhoud waarmee de vele gebouwen en terreinen van Defensie kampen. Een kwestie die alles te maken heeft met de grote personeelstekorten bij Defensie, gezien de eisen die moderne werknemers stellen aan hun werk- en leefplek. Met onderhoud zijn de komende jaren honderden miljoenen gemoeid, alleen al om letterlijk “gaten te dichten”, aldus de staatssecretaris. Ook heeft Defensie nauwelijks zicht op wie de duizenden terreinen en gebouwen wanneer gebruiken en of er ‘creatief beheer’ of verhuur mogelijk is. Het ministerie heeft bovendien geen overzicht over de staat van onderhoud. Visser verwacht een paar jaar nodig te hebben voor een goed overzicht. Pijnlijke beslissingen over investeringen “zijn dus aan een volgend kabinet”.

Lees ook:

Een gevangenis in Zeeland? ‘Ze moeten eens luisteren naar wat gewone Zeeuwen willen’

Nu de Marinierskazerne niet naar Vlissingen komt, wordt druk gesproken over compensatie. Veel ideeën komen voorbij, volgens Zeeuwen stuk voor stuk leuker dan een gevangenis. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden