Formatieproces

Kamer krijgt opheldering over uitgelekte notitie verkenners. ‘Dit had nooit mogen gebeuren’

Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) tijdens een persconferentie bij de start van hun verkenning. Beeld ANP
Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) tijdens een persconferentie bij de start van hun verkenning.Beeld ANP

De Tweede Kamer gaat met de teruggetreden verkenners Kajsa Ollongren (D66) en Annemarie Jorritsma (VVD) in gesprek over de uitgelekte notities. Pas daarna gaat de verkenning verder.

De twee verkenners zijn bereid hiervoor naar de Kamer te komen. Kamervoorzitter Khadija Arib vroeg de verkenners vrijdag eerst schriftelijk verslag uit te brengen over hun voortijdig afgebroken opdracht. Ze wil weten hoe zij hun opdracht hebben opgevat en uitgevoerd. Ook vraagt ze aan te geven tot welke inzichten de verkenners zijn gekomen die de uitgelekte aantekeningen verklaren.

De perikelen zorgen voor de eerste vertraging in de formatie, omdat de fractievoorzitters geen gesprekken met de verkenners willen voeren voordat de kwestie is opgehelderd. Ook wil het CDA zich eerst beraden, door de wijze waarop in de notitie over de nummers 1 en 2 op de lijst, Hoekstra en Omtzigt, wordt gesproken.

De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) kwamen vrijdag een het einde van de dag met een verklaring, mede namens hun voorgangers. Ze “betreuren het dat een Kamerlid door de uitgelekte notitie onderdeel is geworden van vertrouwelijk overleg en vervolgens van een publieke discussie. Dit had nooit mogen gebeuren.” Zij gaan niet over individuele Kamerleden, zeggen ze.

Ze betreuren dat op een uitgelekte notitie onder meer werd gerept over een “functie elders” voor Omtzigt. Ook de inmiddels voormalige verkenners Kajsa Ollongren (D66) en Annemarie Jorritsma (VVD) zouden dit vinden.

Koolmees en Ark zeggen dat Omtzigt niet aan de orde is geweest tijdens gesprekken met de gekozen partijleiders.

De nieuwe Tweede Kamer wordt woensdag officieel geïnstalleerd, daarna zal pas het debat met de verkenners komen.

Gisteren bleek dat de Kamer opheldering over de uitgelekte notities wil. Op een ANP-foto van Ollongren, met papieren onder de arm, was de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt te zien, met de woorden ‘functie elders’. Het CDA werd daardoor sterk in verlegenheid gebracht en Hoekstra sprak van een deuk in het vertrouwen.

Toen zich vrijdagochtend eenmaal een Kamermeerderheid aftekende voor een gesprek met de oud-verkenners, lieten ook D66 en VVD weten een debat te wensen. D66-leider Sigrid Kaag noemt het ‘belangrijk dat alle stappen van de formatie transparant verlopen’.

Donderdagavond nog zei VVD-leider Mark Rutte, mede namens Kaag, dat de verkenners geen verantwoording hoefden af te leggen in het parlement. “Nee, de verkenners waren daar in opdracht van de Tweede Kamer. Dat is gestopt en er zijn nu nieuwe verkenners.” Hij noemde de gebeurtenissen verder ‘uitermate vervelend’ en ontkende dat hij of Kaag tijdens de gesprekken met de verkenners over Pieter Omtzigt heeft gesproken. Donderdag bezwoer ook CDA-leider Wopke Hoekstra al dat hij het niet over de tweede man van zijn partij had gehad. Omtzigt haalde bij de verkiezingen een groot aantal voorkeursstemmen binnen: 342.472 (omgerekend 5 zetels), tegen 437.240 voor Hoekstra.

De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) komen aan op het Binnenhof. Zij gaan zich voorbereiden op nieuwe gesprekken met alle zeventien lijsttrekkers.  Beeld ANP
De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) komen aan op het Binnenhof. Zij gaan zich voorbereiden op nieuwe gesprekken met alle zeventien lijsttrekkers.Beeld ANP

Manco van de nieuwe formatieprocedure

De wens van de Kamer om in debat te gaan met de teruggetreden verkenners, brengt een manco van de nieuwe formatieprocedure aan het licht, sinds de leiding aan dit proces in 2012 werd weggehaald bij de koning. De nieuwe procedure, waarbij de Tweede Kamervoorzitter verkenners aanwijst, was bedoeld om de formatie transparanter te maken. Maar formeel hoeven teruggetreden verkenners nergens verantwoording af te leggen.

Wat PvdA-leider Lilianne Ploumen en SP-voorvrouw Lilian Marijnissen betreft gaan de nieuwe verkenners, ministers Wouter Koolmees en Tamara van Ark, niet aan de slag voordat de voorgangers hun terugtreden en de uitgelekte notities hebben toegelicht in de Kamer. De Partij voor de Dieren schaart zich ook achter deze oproep. Koolmees en Van Ark waren van plan vandaag te beginnen met het opnieuw opstarten van het formatieproces. Zij wilden met een schone lei beginnen en opnieuw alle lijsttrekkers horen over hun voorkeuren voor een nieuw kabinet.

Lees ook:

Het vertrouwen is onder de formatie weggetrokken

Nog nauwelijks begonnen, ligt de kabinetsformatie al in scherven. De schade door het lekken van vertrouwelijke informatie is groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden