Afghanistan-onderzoek

Kamer boos om benoeming VVD’er als voorzitter onafhankelijke Afghanistan-commissie. ‘Exit nieuwe bestuurscultuur’

De Nederlandse evacuaties uit Kaboel verliepen deze zomer chaotisch. Beeld AP
De Nederlandse evacuaties uit Kaboel verliepen deze zomer chaotisch.Beeld AP

Er is wrevel in de Kamer over het VVD-voorzitterschap van de onafhankelijke Afghanistan-commissie. Hoe kan dat onderzoek dan onafhankelijk zijn, vraagt de oppositie zich af.

De oppositie in de Tweede Kamer legt zich niet neer bij de benoeming van VVD’er Frank de Grave als voorzitter van de onafhankelijke onderzoekscommissie Afghanistan. Die moet de chaotische evacuatie deze zomer door de Nederlandse autoriteiten vanuit Kaboel onder de loep nemen. Bijna alle oppositiepartijen vinden het onaanvaardbaar dat het optreden van het demissionaire kabinet-Rutte III in die crisis wordt onderzocht door een coryfee uit het ‘old boys network’ van de grootste regeringspartij.

PvdA-Kamerlid Kati Piri dient donderdagavond een motie in met de oproep om de benoeming van De Grave terug te draaien. Die kan volgens haar rekenen op steun van de meeste oppositiepartijen. Vooralsnog laat alleen de SGP weten niet mee te gaan in Piri’s oproep. Al met al dus niet genoeg voor een meerderheid, maar volgens Piri is het politieke signaal duidelijk. “Als ik Frank de Grave was, zou ik me nog even achter mijn oren krabben.” Haar motie komt waarschijnlijk dinsdag plenair in stemming.

‘De arrogantie is stuitend’

In feite is ‘oppositie’ hier een onzuiver begrip, omdat de in maart gekozen Tweede Kamer nog steeds geen nieuwe regering tegenover zich heeft. De vier vorige coalitiepartijen zijn druk aan het formeren aan een nieuw kabinet, dat in de Kamer op een krappe meerderheid van 78 zetels zal steunen. Die zullen naar verwachting geen bezwaar aantekenen tegen De Grave’s voorzitterschap van de Afghanistan-commissie. “Wij vinden De Grave gewoon capabel voor deze taak”, zo laat zich het standpunt van de coalitiepartijen samenvatten.

De Grave (66) is gepokt en gemazeld in de Haagse politiek. Van 1998 tot 2002 was hij minister van defensie. Na hem werd die post door nog vijf andere VVD’ers bekleed. Sinds 2018 is De Grave lid van de Raad van State.

Drie demissionaire bewindslieden, twee VVD’ers en één CDA’er, maakten zijn benoeming eind vorige maand bekend. Dat schijnbaar voldongen feit wekte de woede van een aantal Kamerleden. ‘De arrogantie is stuitend’, tweette Piri destijds. ‘Exit nieuwe bestuurscultuur’, was het vonnis van het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt. ‘De Kamer wordt hiermee totaal niet serieus genomen’, aldus Jasper van Dijk (SP).

De commissie moet kritisch kijken naar VVD’ers

Piri onderstreept dat ze niet twijfelt aan de kwaliteiten van De Grave zelf. Maar het is volgens haar niet te verkopen dat een prominente VVD’er deze zogenaamd onafhankelijke commissie gaat voorzitten. “De commissie moet onder meer kijken naar het optreden van Stef Blok (minister van buitenlandse zaken tot mei dit jaar, red.), staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (staatssecretaris van justitie en veiligheid) en premier Rutte zelf. Alledrie VVD’ers.”

De chaos rond de Nederlandse evacuaties uit Kaboel leidde in september tot het aftreden van toenmalig minister Sigrid Kaag (D66) van buitenlandse zaken en Ank Bijleveld (CDA) van defensie.

De Kamercommissie Defensie debatteert donderdag over de Afghanistan-commissie, niet alleen over de voorzittersbenoeming maar ook over de precieze opdracht en samenstelling. Bijlevelds (tijdelijke) opvolger Henk Kamp (VVD) zal daar naar verwachting het vuur na aan de schenen worden gelegd. Aan hem de zware taak de benoeming van partijgenoot De Grave te verdedigen.

Na de machtsovername door de Taliban in augustus heeft Nederland ongeveer 2500 Nederlanders en Afghanen weten te evacueren uit Kaboel. Vele honderden bleven achter. Een van de tolken die de Nederlandse militairen tijdens hun jarenlange missie in het land bijstonden, is daarna vermoord. De Tweede Kamer had het kabinet al ver voor de zomer opgeroepen haast te maken met het in veiligheid brengen van die tolken. De evacuatie kwam echter pas moeizaam op gang toen de Taliban Kaboel al in handen hadden.

Lees ook:
Wat er misging bij de evacuatie Afghanistan in 800 pagina’s aan appjes en mails

Wat ging er vooraf aan de evacuaties van tolken en ambassadepersoneel uit Afghanistan? Vrijgegeven appjes, mails en memo’s moeten antwoord geven op die vraag. Een reconstructie in drie delen over de chaos achter de schermen, ruziënde ambtenaren en de mensen ter plekke.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden