Oorlog in Oekraïne

Kabinet worstelt met de financiële gevolgen van de oorlog

Premier Mark Rutte geeft samen met Wopke Hoekstra, minister van buitenlandse zaken, en Kajsa Ollongren, minister van defensie, een korte reactie na afloop van een extra ministerieel overleg over de laatste ontwikkelingen rond de Oekraine. Beeld ANP
Premier Mark Rutte geeft samen met Wopke Hoekstra, minister van buitenlandse zaken, en Kajsa Ollongren, minister van defensie, een korte reactie na afloop van een extra ministerieel overleg over de laatste ontwikkelingen rond de Oekraine.Beeld ANP

Premier Rutte vindt het te vroeg om het regeerakkoord open te breken vanwege de oorlog in Oekraïne. Het CDA dringt daarop aan.

Wilma Kieskamp

Door de oorlog in Oekraïne moet het kabinet op zoek naar miljarden euro’s voor onder andere Defensie. Maar premier Rutte vindt het niet het moment om politieke discussie te voeren over pijnlijke ingrepen in het regeerakkoord. “De focus ligt nu niet op het regeerakkoord, maar eerst op de verschrikkelijke invasie daar”, aldus Rutte.

De premier wilde donderdag het beeld wegnemen dat de plannen van het nieuwe kabinet nu al op losse schroeven komen te staan door de compleet veranderde omstandigheden. “Het regeerakkoord staat.” De Russische invasie zal zeker gevolgen hebben voor de begroting voor komend jaar. Maar de investeringen in klimaatbeleid, onderwijs en het oplossen van het stikstofprobleem staan niet ter discussie, verzekert Rutte.

Met die sussende woorden probeerde de premier donderdag vooral ook het beeld weg te nemen van interne verdeeldheid in het nieuwe kabinet. CDA-leider Wopke Hoekstra vindt wel dat het regeerakkoord opengebroken moet worden. De vier coalitiepartijen moeten terug naar de tekentafel, opende Hoekstra eerder deze week de discussie. “De wereld staat op z’n kop. We moeten kijken wat dit in de volle breedte voor het beleid betekent.” Alles wat tussen VVD, D66, CDA en ChristenUnie in de kabinetsformatie is afgesproken, moet volgens het CDA bespreekbaar zijn, “hoe ongemakkelijk dat ook is”.

‘Onverantwoord’

Dat leidde tot een reactie van D66-leider Sigrid Kaag, die er niet voor voelt om nu al het regeerakkoord tegen het licht te houden. “Terug naar de tekentafel suggereert dat je een totaal nieuwe tekening gaat maken. Dat lijkt me niet de bedoeling”, zei Kaag in reactie op Hoekstra. “We hebben rustige besluitvorming nodig.” Kaag zou het ‘onverantwoord’ vinden, waarschuwde ze er meteen bij, als het kabinet het extra geld voor Defensie gaat weghalen bij klimaat.

Premier Rutte heeft voorlopig een streep getrokken onder de discussie, met zijn verzekering dat het regeerakkoord ‘staat’. Relativerend voegde hij er nog aan toe dat zulke discussies normaal zijn. De nieuwe coalitie moet grote vraagstukken het hoofd bieden “en dan is het altijd de vraag hoe je dat gaat doen”. Het regeerakkoord wordt dan wel niet opengebroken, het kan wel worden aangepast, aldus de premier.

Vanwege de Oekraïne-crisis moet de coalitie de komende weken sowieso een aantal financiële knopen doorhakken. Bijvoorbeeld over de hoge energieprijzen en de vraag hoe de lage inkomens daarvoor gecompenseerd kunnen worden. Of over de vraag hoeveel geld er dit jaar apart gezet moet worden voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, waarvan Nederland al heeft beloofd om binnen Europa een ‘fair share’ op zich te nemen.

Het kabinet komt in april in de Voorjaarsnota met voorstellen voor aanpassing van de lopende begroting voor dit jaar. Dat worden waarschijnlijk ingrijpende besluiten. Door de vele economische onzekerheden en de hoge inflatie heeft premier Rutte eerder al gewaarschuwd dat de koopkracht op korte termijn een ‘enorme dreun’ zal krijgen. Al voor de oorlog in Oekraïne twijfelde hij of het kabinet de koopkrachtdaling kon compenseren.

Ook minister Kaag van financiën is somber, zei ze deze week. “Het is lastig te zeggen wat de economische gevolgen zijn. Er moet een antwoord komen op de ongekende dreiging en schending van het internationale recht. We zullen er een prijs voor betalen. Het zal een collectief welvaartsverlies betekenen.”

Lees ook:

Baudet isoleert zich nog verder met zijn hardnekkige liefde voor Poetin

Achtergrond: De pro-Russische uitspraken van Thierry Baudet veroorzaakten deze week opnieuw een schok. De Poetinliefde van Baudet gaat ver terug. Grote inspirator voor hem in dezen is John Laughland, een Britse doctor in de filosofie, die de EU ziet als een ‘door nazi-ideologie’ gedreven ‘oorlogsproject’.

Lees ook:

Een harde afrekening met vrijheidswanen

Column: Een geluk bij het grote ongeluk dat Rusland in Oekraïne aanricht, kan zijn dat in deze destructieve tendens een keerpunt is bereikt. We zien onder het brute geweld van een despoot weer even scherp wat vrijheid echt betekent. Dat kan een nieuw kompas opleveren bij het herordenen van het politieke denken en handelen, schrijft politiek columnist Hans Goslinga.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden