AnalyseVoorjaarsnota

Kabinet-Rutte IV zoekt steun bij Kamer voor Voorjaarsnota, terwijl de verhouding al beroerd is

Premier Mark Rutte en minister van financiën Sigrid Kaag arriveren voor een gesprek met de fractie van JA21 over de Voorjaarsnota.  Beeld ANP
Premier Mark Rutte en minister van financiën Sigrid Kaag arriveren voor een gesprek met de fractie van JA21 over de Voorjaarsnota.Beeld ANP

Het kabinet heeft de Voorjaarsnota rond, maar het spannendste deel moet nog komen: steun krijgen van de oppositie. En de verhoudingen zijn al beroerd.

Esther Lammers

Het kabinet wil met deze Voorjaarsnota een serieuze poging doen de oude politieke cultuur te veranderen. Er zijn in de achterkamers geen ‘deals’ met de oppositie gesloten. Maar het wordt nog een spannende exercitie voor het kabinet, want welke partijen geven straks hun steun? Krijgt de regering de benodigde parlementaire meerderheid voor de financiële plannen, ook na Prinsjesdag, voor de Miljoenennota van volgend jaar?

Het was vooral wennen voor de oppositie vorige week, dat premier Rutte en minister Kaag van financiën bij iedereen op de koffie gingen. En ook ongemakkelijk, want wat leverde het op? Al hun wensen werden keurig genoteerd. Maar vervolgens ging de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie in eigen kring verder praten. “Een akkoord in de coalitie realiseren is al moeilijk genoeg”, verklaarden ingewijden. Daarom werd ook een ingewikkeld probleem, namelijk hoe de koopkracht van burgers in 2023 iets wordt hersteld, uit de Voorjaarsnota gehaald. Daar praten ze in augustus verder over.

Waar de coalitie het over eens is, ging vrijdag naar de Kamer. Nu moet blijken of het kabinet hiervoor ook steun krijgt van de oppositie. En dat is niet gegarandeerd. Al is een aantal financiële eisen wel ingewilligd, zoals minimumloon- en AOW-verhoging.

Voorjaarsnota:

- De AOW en het minimumloon stijgen de komende drie jaar in stapjes met 7,5 procent.
- Defensie krijgt 2,4 miljard euro extra.
- De belasting gaat met 2,5 miljard euro omhoog voor ondernemers, mensen met veel vermogen, expats en huisjesmelkers.
- Het begrotingstekort gaat naar 3,4 procent, hoger dan de EU-norm.

Slechte sfeer

Maar de verhoudingen tussen kabinet en parlement zijn de afgelopen weken alleen maar verslechterd, ondanks de bezoekjes aan de oppositie. Tussen Kamer en kabinet is er boosheid, ergernis en wantrouwen. Een slechte sfeer die in het politieke debat terugkomt.

Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) overleefde recent een motie van wantrouwen, omdat twee leden van JA21 hem nog steunden. En afgelopen week werd de premier geconfronteerd met een motie van wantrouwen gesteund door een groot deel van de oppositie, met uitzondering van GroenLinks en PvdA.

De Jonge haalde vervolgens openlijk uit naar de Tweede Kamer. Hij vindt dat de Kamer ‘te makkelijk’ ruimte maakt voor wantrouwen en twijfels over iemands integriteit. Ook premier Rutte verweet deze week de Kamer zelf het wantrouwen van de samenleving te voeden.

Weinig animo

In zo’n slechte sfeer moet het kabinet nu steun zien te verwerven. Dat kan het eenvoudigst bij PvdA en GroenLinks, of bij JA21. Dan heeft het ook een meerderheid in de Eerste Kamer. Maar JA21 verkoopt haar huid duur, zo liet de partij weten. Ze eist minder migratie en minder klimaatmaatregelen, terwijl dat juist een anker is van het kabinetsbeleid. Het helpt daarbij niet dat JA21 deze week de motie van wantrouwen tegen Rutte wel voluit steunde.

PvdA en GroenLinks houden de steunoptie nadrukkelijk wel open. Zij steunden deze week ook niet de motie van wantrouwen tegen Rutte. Maar de partijen ‘voelden’ tijdens het bezoek van Rutte en Kaag toch wel erg weinig animo om hen tegemoet te komen. De felheid waarmee GroenLinks-leider Jesse Klaver deze week Rutte aanviel, sprak ook boekdelen. Ook deze relatie is broos.

De premier zal de komende maanden al zijn politieke ervaring nodig hebben om zijn eerste stappen naar een nieuwe bestuurscultuur tot een goed einde te brengen.

Lees ook:

Defensie financieren met klimaatgeld en hoger minimumloon: is de oppositie blij met de Voorjaarsnota?

Na zestien gesprekken met de oppositie hoopt het kabinet-Rutte IV vrijdag de aangepaste financiële plannen voor 2023 naar het parlement te sturen. Is er geluisterd naar de wensen van de oppositie?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden