Erkenning

Kabinet pakt excuses slavernijverleden grootscheeps aan

Het Slavernijmonument in Rotterdam.   Beeld ANP
Het Slavernijmonument in Rotterdam.Beeld ANP

Zeven bewindslieden vliegen volgende maand naar Suriname en de Cariben om sorry te zeggen voor de slavernij. Premier Mark Rutte zal spreken vanuit Nederland.

Christoph Schmidt en Tobiah Palm

Het kabinet gaat op maandag 19 december excuses aanbieden voor het Nederlandse slavernijverleden. Zeven bewindslieden uit het kabinet-Rutte IV reizen naar Suriname en de Nederlandse overzeese gebieden in de Cariben. Premier Mark Rutte maakt excuses in Nederland.

De NOS meldt dat staatssecretaris Van der Burg (asiel) naar Aruba gaat, minister Van Gennip (sociale zaken) naar Bonaire, staatssecretaris Van Huffelen (koninkrijksrelaties) naar Curaçao, staatssecretaris Van Rij (financiën) naar Sint Eustatius, staatssecretaris Van Ooijen (welzijn) naar Saba en minister Kuipers (volksgezondheid) naar Sint-Maarten.

Eigenlijk had de koning het moeten doen

Het is passend dat het kabinet naar al die plekken tegelijk afreist, vindt Linda Nooitmeer van het NiNsee, een kenniscentrum dat zich al jaren hardmaakt voor excuses. “Op al die plekken hebben mensen geleden, alle nazaten, ook van de mensen die niet op plantages of in huizen hoefden te werken. Want ook van hen is alles wat ze tot mens maakte ontnomen. Religie. Gewoonten. Naam. Door excuses op alle plekken wordt aan allen erkenning gegeven.”

Nooitmeer had het liefst gezien dat ook koning Willem-Alexander excuses had aangeboden. Dat gaat volgens haar allereerst om de symbolische waarde van de excuses: de koning is vader des vaderlands, en is daarmee het hoogste gezag van de natie.

Bovendien is het huis Oranje-Nassau onlosmakelijk verbonden met de slavernij, stelt Nooitmeer. “We moeten niet vergeten dat de slavernij bedrijfsplanning was, opgezet door de Staten-Generaal, de voorloper van de Tweede Kamer, en goedgekeurd door Koning Willem I.” Ook Rabin Baldewsingh, de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, hoopt dat de koning excuses maakt.

Nooitmeer begrijpt dat de koning zich niet in achten kan delen. Als hij naar één plek zou gaan, zou iedereen zich afvragen: waarom daar wel, en niet hier? “Dat is onwenselijk. Dit historische moment moet op de juiste manier de geschiedenisboeken in gaan.” Premier Rutte liet vrijdagavond weten dat de koning geen excuses zal aanbieden omdat het volgens hem onwenselijk is om de koning ‘in het politieke debat’ te trekken.

‘We hebben hiervoor gelobbyd’

Moet Nederland ook niet excuses aanbieden aan Ghana, Brazilië en Angola, waar Nederland mensen vandaan roofde, of aan Brazilië, waar Nederland nederzettingen had? Ja, eigenlijk wel, vindt Nooitmeer. “In de ideale wereld had de overheid al in 2001 haar verantwoordelijkheid erkent, toen slavernij als misdaad tegen de menselijkheid werd aangemerkt. En excuses gemaakt aan alle landen waar ze huisgehouden heeft. Maar het kabinet werkt vraaggestuurd. Hopelijk inspireren deze excuses tot onderzoek naar Nederlandse invloed in Afrikaanse landen en Brazilië. Zodat er op een gegeven moment excuses op internationaal niveau komen.”

Draagvlak voor excuses groeit

Uit het nieuwste opinieonderzoek van I&O Research, in samenwerking van de NOS en Trouw, bleek vrijdag dat het draagvlak voor de nationale excuses onder de bevolking groeit, al is er nog geen meerderheid voorstander. Bij de vorige peiling, in januari vorig jaar, waren drie op de tien ondervraagden voor. Premier Rutte liet destijds weten dat de excuses niet aan de orde waren.

Inmiddels is de steun toegenomen naar vier op de tien Nederlanders. Het aantal uitgesproken tegenstanders in het I&O Research-onderzoek is intussen gedaald van 55 procent in januari 2021 naar minder dan de helft.

In 2023 is het 150 jaar geleden dat de slavernij in de toenmalige Nederlandse koloniën werd afgeschaft. De Haagse verontschuldigingen komen aan de vooravond van een herdenkingsjaar.

Lees ook:

Groeiende steun voor slavernijexcuus, maar meerderheid wil er niet aan

Een groeiend aantal Nederlanders vindt het Nederlandse verleden in de slavernij ‘ernstig’. Onder Nederlanders zonder migratieachtergrond neemt het begrip voor een slavernijexcuus toe. Maar een meerderheid ziet er nog steeds niets in.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden