Noodtoestand

Kabinet overweegt een ‘slapende’ noodwet te gebruiken voor de avondklok

Premier Mark Rutte en Geert Wilders (PVV) tijdens een schorsing van het plenair debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP
Premier Mark Rutte en Geert Wilders (PVV) tijdens een schorsing van het plenair debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.Beeld ANP

Het kabinet onderzoekt of een ‘slapende wet’ uit 1996 gebruikt kan worden om een avondklok in te stellen in zwaar getroffen regio’s.

Om een avondklok mogelijk te maken in de regio’s waar het aantal coronabesmettingen snel oploopt, bekijkt het kabinet of het een nog nooit eerder toegepaste noodwet uit 1996 kan inzetten.

Dat bevestigt het ministerie van justitie en veiligheid. De zogenoemde Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag geeft de regering de mogelijkheid om burgerrechten in te perken tijdens rampsituaties, zoals na een dijkdoorbraak of tijdens een oorlog. Deze wet maakt het onder meer mogelijk om per koninklijk besluit - dus zonder inspraak van het parlement - een avondklok in te stellen.

Tijdens de persconferentie afgelopen dinsdag kondigde premier Mark Rutte al aan dat in enkele zwaar getroffen regio’s mogelijk zwaardere maatregelen nodig zijn als het aantal besmettingen daar niet rap terugloopt. Hij sprak toen over een eventuele sluiting van scholen, en een avondklok. Die laatste maatregel ligt gevoelig in de Tweede Kamer, zo bleek woensdag tijdens het coronadebat. Verschillende partijen, waaronder coalitiepartij D66, trokken het effect van een avondklok in twijfel. “Daarnaast is het ook moeilijk te handhaven”, zei fractievoorzitter Rob Jetten. “Want wat doe je met medewerkers uit de zorg of industrie die in ploegendiensten werken, de chauffeur die ’s nachts de supermarkt bevoorraadt, of de persoon die na een vermoeiende dag thuiswerken even een wandeling maakt met de hond?”

PVV-voorman Geert Wilders diende een motie in die het kabinet oproept om van de plannen af te zien. Maar de premier bleef woensdag vasthouden aan de avondklok. Rutte verklaarde dat een avondklok in Rotterdam, Dordrecht en Twente wel zou kunnen helpen bij de bestrijding van het coronavirus. Het gaat dan om een verbod om de straat op te gaan tussen tien uur ’s avonds en vier uur ’s ochtends.

Hoewel de wet uit 1996 het mogelijk maakt om zonder inspraak van Kamerleden een avondklok in te voeren, is het kabinet naar eigen zeggen niet van plan het parlement te omzeilen. “We zullen alles eerst voorleggen aan de Tweede Kamer”, zegt een bron tegen het AD. Volgens het ministerie zal het kabinet echt niet de noodtoestand uitroepen, zoals BNR nieuwsradio eerder meldde. Zodra het kabinet de noodtoestand uitroept, wordt namelijk de hele ‘slapende’ Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag geactiveerd.

Volgens een woordvoerder is het ook zonder noodtoestand al mogelijk om alleen enkele onderdelen van de wet te gebruiken. Dat zou dan de juridische basis zijn voor de strengere maatregelen. Zo geeft artikel 8 van de wet Rutte de mogelijkheid om per koninklijk besluit de minister van justitie en veiligheid de bevoegdheid te geven een avondklok in te stellen. Als minister Ferd Grapperhaus vervolgens alsnog tot een avondklok besluit, moet hij nog wel aan de Tweede Kamer kunnen uitleggen waarom deze maatregel noodzakelijk en proportioneel is.

Lees ook:

Avondklok en schoolsluiting dreigen voor zwaargetroffen regio’s

Met een korte klap hoopt het kabinet het coronavirus versneld terug te dringen. Mogelijk moeten sommige regio’s volledig in lockdown.

Wat is de oorsprong van de avondklok? In de middeleeuwen luidde hij al twee maal daags

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril. Dit keer: de avondklok in de provincie Antwerpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden