Lonen omhoog

Kabinet opent nieuwe discussie over dalende koopkracht: hulp moet van buiten Den Haag komen

Karien van Gennip, minister van sociale zaken en werkgelegenheid. Beeld ANP
Karien van Gennip, minister van sociale zaken en werkgelegenheid.Beeld ANP

Het kabinet verwacht ook van buiten Den Haag hulp bij het overeind houden van de koopkracht. Ministers Van Gennip en Kaag roepen werkgevers op om de lonen te verhogen.

Wilma Kieskamp

De lonen moeten omhoog wil er de komende winter een oplossing komen voor het gapende gat in de portemonnee van veel Nederlanders. Alleen als de werkgevers bereid zijn een flink gebaar te maken kan de koopkracht nog enigszins overeind gehouden worden.

Met die boodschap heeft het kabinet een nieuwe discussie geopend over de begroting voor komend jaar, die dringend beslissingen vergt over de energiearmoede bij inmiddels één op de drie Nederlanders.

Ministers van sociale zaken Karien van Gennip en van financiën Sigrid Kaag hebben de werkgevers met klem opgeroepen om hun ‘verantwoordelijkheid te nemen’.

‘De overheid kan niet alles’

Rutte IV kijkt inmiddels ook naar buiten de politiek. “We kunnen dit alleen met elkáár oplossen”, aldus minister Van Gennip, “Dus ook met de werkgevers”. Er is volgens haar bij de werkgevers zeker nog ruimte om met de lonen te verhogen.

Het kabinet staat onder grote druk om met eigen voorstellen te komen voor het stutten van de koopkracht. Bij de start van hun onderlinge gesprekken over de begroting wilden de belangrijkste betrokken ministers daarover dinsdag bij voorbaat de verwachtingen temperen. Misschien kan het kabinet dit probleem zelf niet oplossen.

Minister Kaag stelt dat hogere lonen ‘enorm’ zullen helpen. “Dat is een structurele oplossing. De werkgevers zijn aan zet.” Kaag sprak woorden die ze waarschijnlijk nog vaker gaat herhalen richting Prinsjesdag: “De overheid kan niet alles.” Dit probleem is zo kolossaal dat het kabinet anderen om hulp vraagt.

De hoogste stijgingen van deze eeuw

Kaag benadrukte dat het kabinet bij de onderhandelingen over de koopkracht vooral zoekt naar oplossingen voor de langere termijn, in plaats van naar tijdelijke reparaties. “We gaan juist kijken hoe we mensen structureel kunnen helpen”, zei ze bij terugkeer van het zomerreces. Uiterlijk volgende week vrijdag moeten binnen de coalitie de grote knopen zijn doorgehakt, met het oog op de Miljoenennota.

Alleen is bij de werkgevers nog weinig animo voor de hoofdrol die het kabinet hen toedicht in deze crisis. Vrijwel direct kwam de reactie: zij doen allang wat ze kunnen. De recente cao’s die zijn afgesloten bevatten al ‘de hoogste stijgingen van deze eeuw’, aldus werkgeversorganisatie VNO-NCW. En ook buiten de lonen om ‘gebeurt er al veel’.

De bal kaatste zelfs bijna letterlijk terug. Kan het kabinet het niet alleen? De werkgevers kunnen het ook niet: “Wij kunnen nooit alleen de unieke problematiek rond de energieprijzen compenseren”.

Een riskant gaspedaal

De oproep van het kabinet stuit ook op kritiek vanuit De Nederlandsche Bank. Die ziet weinig heil in structureel hogere lonen. Als de lonen in de breedte stijgen leidt dat weer tot nieuwe prijsstijgingen. Het is een veel te riskant gaspedaal om op te drukken, waarschuwt DNB-directielid Olaf Sleijpen in een interview in NRC Handelsblad.

Ondertussen overweegt het kabinet ook een gebaar. Heel misschien is het toch mogelijk al dit lopende kalenderjaar nog iets extra’s te doen voor huishoudens waarvoor de energienota onbetaalbaar is geworden. Het kabinet zei eerder nog aan de grens van het mogelijke te zitten.

Minister Van Gennip is getroffen door verhalen over mensen die bij de kassa van de supermarkt aankopen moeten terugleggen. Het zijn uitzonderlijke tijden, aldus de minister van sociale zaken, die vragen om uitzonderlijke maatregelen. “Alles ligt op tafel”.

Lees ook:

De Regeermeter: dit komt er terecht van de plannen van het kabinet

De politieke redactie houdt de stand bij van de kabinetsplannen die in januari 2022 klaarlagen bij de start van het kabinet Rutte-IV. De omstandigheden zijn drastisch veranderd. Waar staat de teller?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden