Aanpak Forum

Kabinet maakte tijdens formatie afspraak hard op te treden tegen hetzes en complotdenkers

Forum-Kamerlid Pepijn van Houwelingen verspreidde een foto van de ministers Kuipers en Van Gennip en een nazivlag. Beeld Bart Maat, ANP
Forum-Kamerlid Pepijn van Houwelingen verspreidde een foto van de ministers Kuipers en Van Gennip en een nazivlag.Beeld Bart Maat, ANP

Dat het voltallige kabinet woensdag wegliep, is deel van het beleid. Rutte IV sprak tijdens de formatie af actief en duidelijk een grens te trekken als vrijheden van anderen worden bedreigd of als organisaties de rechtsstaat ondermijnen.

Esther Lammers

Het is niet voor het eerst dat ministers op sociale media voor van alles worden uitgemaakt. In het vorige kabinet had Hugo de Jonge daar als coronaminister geregeld last van. Maar het is nieuw dat het kabinet-Rutte IV hierop zo snel en fel reageert. Vorige week verliet het voltallige kabinet nog de zaal tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen omdat Forum-fractievoorzitter Thierry Baudet minister Sigrid Kaag (financiën) in verband bracht met spionage.

Afgelopen weekend kondigden de ministers Ernst Kuipers (volksgezondheid) en Karien van Gennip (sociale zaken) stappen aan tegen Forum-Kamerlid Pepijn van Houwelingen. Die had een foto verspreid van de twee bewindslieden met daarop een vlag die was gewijzigd in een nazivlag. “Stuitend”, reageerde Kuipers. De tweet is inmiddels verwijderd.

Integraal onderdeel van het coalitieakkoord

Nazivlaggen en complottheorieën zijn precies het soort uitingen waar de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie paal en perk aan wil stellen. Koning Willem-Alexander noemde het in zijn Troonrede op Prinsjesdag nog “tegenstrijdig dat mensen zich in ons vrije land onvrij voelen om hun mening te geven, uit angst voor harde reacties of zelfs bedreigingen”.

Er is tijdens de formatie meermaals gesproken over complottheorieën en bedreigingen. De nieuwe aanpak is dan ook integraal onderdeel van het coalitieakkoord. Daarin staat: ‘een democratische samenleving kan alleen functioneren als we een grens trekken als vrijheden van de ander worden bedreigd, als iedereen meedoet en discriminatie wordt bestreden’. En ook: ‘hiertegen treden wij op, onder meer door de aanpak van online bedreigingen, beveiliging van slachtoffers, aanmoediging van het doen van aangifte en gevolgen voor visumverlening’.

D66-fractievoorzitter Jan Paternotte heeft bij de integriteitscommissie van de Tweede Kamer ook een klacht ingediend. Hij wil dat het FvD-kamerlid wordt geschorst. Andere coalitiepartijen overwegen zich hierbij aan te sluiten. Van Houwelingen schaadt met zijn nazitweet ernstig het ambt van Kamerlid, vinden ze. In de gedragsregels staat dat ‘het Kamerlid zich onthoudt van gedragingen die het gezag of de waardigheid van de Kamer in ernstige mate schaden’.

Verboden nazi-uitingen in het publieke domein te vertonen

Het is nog niet duidelijk of de ministers aangifte tegen Van Houwelingen gaan doen, en of zij dat namens het hele kabinet mogen doen. Het is in Nederland verboden nazi-uitingen in het publieke domein te vertonen, zoals Van Houwelingen met zijn tweet deed. Nazispullen bezitten is niet strafbaar.

Dat betekent overigens niet dat nazi-uitingen ook tot vervolging leiden. In augustus hing langs de A1 bij Stroe een vlag met een hakenkruis. De verantwoordelijke is nog niet gevonden. Vorig jaar kwamen jongeren uit Urk in opspraak, omdat zij in nazi-kleding een jongen met Jodenster symbolisch ‘onder vuur’ namen. Zij protesteerden tegen de coronamaatregelen. Na een gesprek met Holocaust-overlevenden boden de jongens hun excuses aan en was de zaak afgedaan.

In 2016 kwam de leider van actiegroep Pegida voor de rechter, omdat hij een spandoek had getoond met daarop een hakenkruis in een prullenbak. De rechter vervolgde hem uiteindelijk niet, omdat dit net zo goed een uiting van een ‘anti-nazisymbool’ zou kunnen zijn.

Lees ook:

Vanwege stilte in de Kamer, besloot het kabinet zélf de zaal te verlaten

Complottheorieën en insinuaties van Kamerleden leiden tot bedreigingen aan het adres van ministers. Voor het kabinet was dat woensdag reden weg te lopen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden