Formatie

Kaag haalt uit naar Rutte: D66 alleen in kabinet met ‘radicaal klimaatbeleid’

Sigrid Kaag (D66). Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66).Beeld ANP

In de HJ Schoo-lezing geeft D66-leider Sigrid Kaag een inkijkje in haar spiekbriefje voor de formatie. Ze zet hoog in op een radicaal klimaatbeleid. Anders doet D66 alsnog niet mee aan een nieuw kabinet.

“Ik kan geen geloofwaardig onderdeel zijn van een kabinet dat geen dramatische en ultieme versnelling inzet in de Nederlandse klimaatpolitiek”, zei Sigrid Kaag maandagavond de HJ Schoo-lezing. De klimaatverandering is volgens haar ‘een existentieel gevaar, in het hier en nu’.

De D66-leider vindt de opstelling van de VVD op dit punt volstrekt onvoldoende. In de weerstand tegen drastisch klimaatbeleid ziet ze een patroon. “‘Haalbaar en betaalbaar’ is het nieuwe argument om niets te doen”, aldus Kaag, waarmee ze letterlijk verwijst naar de klimaatleus van Rutte.

De Schoo-lezing, georganiseerd door weekblad Elsevier, geldt als de officieuze opening van het politieke seizoen. Dinsdag is de Tweede Kamer voor het eerst weer bijeen, in het nieuwe gebouw. Kaag zet met haar uithaal het debat over de formatie op dinsdag meteen op scherp. Oud-informateur Mariëtte Hamer sprak al over ‘broze lijntjes’ en verhoudingen waarop een ‘wissel is getrokken’.

'Haags gedoe’

Kaag steekt ook de hand in eigen boezem in haar lezing met de titel De roeping van mijn generatie – wat vrij zijn van ons vraagt. “Het gehalte ‘Haags gedoe’ in deze formatie is veel te hoog”, zegt ze. En over haar rol als minister van buitenlandse handel, en nu buitenlandse zaken: “De vorige coalitie werd het zinnebeeld van de penny wise- maar pound foolish-benadering in Europa. Dat reken ik ook mezelf aan.”

Kaag pleit in de huidige turbulentie van pandemie, klimaatrampen en de dramatische Afghanistan-aftocht voor een realistische, empathische politiek. Minder liberaal dan de kabinetten tot nu toe, en ook minder dan D66 in het verleden was. In de lezing klinkt het pleidooi voor nieuw leiderschap waarmee Kaag in maart 24 zetels veroverde onmiskenbaar, tegelijkertijd is dat leiderschap de afgelopen maanden geschramd en getekend.

Binnenskamers spelletjes spelen

Ook op andere momenten haalt ze hard uit naar VVD-leider Rutte. Politici hebben volgens Kaag de nodige lessen te leren “op het gebied van medemenselijkheid, betrouwbaarheid, openheid en effectief bestuur. Dat geldt ook voor diegenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons ‘landje’ is.” En even later: “Als me iets is opgevallen in de jaren nadat ik terugkwam naar Nederland is het wel dat politiek hier wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen, en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.” Over leiderschap zegt ze dat het “het tegenovergestelde is van regelen en ritselen zonder visie”.

Desondanks legt Kaag de formatiebal de komende weken nadrukkelijk bij de leider van de grootste partij. Bij de VVD is het optreden van Kaag sinds april niet altijd goed gevallen. Het ‘hier scheiden onze wegen’ van Kaag stak, tijdens het debat waarin Rutte ook van D66 een motie van afkeuring kreeg.

De D66-leider heeft het zichzelf moeilijk gemaakt sinds de verkiezingen. Na de toeslagenaffaire en het schenden van de rechtsstaat was het evenwicht tussen macht en tegenmacht zoek. Wie dan beide machten in zich probeert te verenigen – zoals Kaag doet met haar zware post van minister van buitenlandse zaken in het demissionaire kabinet-Rutte III én haar positie als verkozen partijleider die pleit voor nieuw leiderschap – zit knel tussen hamer en aambeeld. Vooral nu ze – naar eigen zeggen met veel energie – de bouwstenen van een nieuw kabinet maakt met diezelfde VVD die geen haast lijkt te maken met het afscheid van de oude bestuurscultuur.

De trage formatie is zeker niet alleen te wijten aan D66, maar er zijn wel vraagtekens gezet bij de strategie. In haar lezing stelt Kaag opnieuw klimaat, migratie en bestrijding van sociaal-economische ongelijkheid voorop, thema’s die informateur Hamer eerder als belangrijkste vraagstukken definieerde. In dat licht is het merkwaardig dat D66 de ChristenUnie vooralsnog heeft afgewezen, terwijl deze partij juist op deze thema’s aan de kant van de sociaal-liberalen staat. De politica die vooral samenwerking bepleit, is nu zoekende in het midden.

Lees ook:

Kabinet denkt aan uitkopen en onteigenen van boeren om uit de stikstofcrisis te komen

Om de stikstofuitstoot te verminderen heeft het kabinet vergevorderde plannen om honderden boeren uit te kopenen mogelijk ook te onteigenen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden