InterviewJesse Klaver

Jesse Klaver over zijn klimaatprogramma: ‘Het is tijd voor grote verandering’

GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver.Beeld Inge van Mill

GroenLinks presenteert vandaag het verkiezingsprogramma, waarin één thema domineert: het klimaat. Lijsttrekker Jesse Klaver: ‘Ik doe dit omdat ik heilig geloof dat we klimaatverandering moeten stoppen. Daarom werk ik dagen en nachten door.’ 

Er was een tijd voor corona, toen Jesse Klaver zijn aanhangers toesprak in volle poppodia, verspreid over het land. De leider van GroenLinks denkt met enige weemoed terug aan deze meetups. Die bijeenkomsten zorgden voor ‘enorme energie’, zegt hij. En, niet onbelangrijk, Klaver wist nieuwe, jonge kiezers aan de partij te binden.

Alles is anders in crisistijd. GroenLinks presenteert deze zaterdag het nieuwe verkiezingsprogramma (‘Tijd voor nieuw realisme’) in een vrijwel verlaten Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Het publiek zal digitaal aanwezig zijn, op grote schermen aan de muur. Het moet zorgen voor enige dynamiek.

Bij het oplaaien van het virus, dit voorjaar, besefte GroenLinks al snel dat de traditionele campagne de prullenbak in kon. Geen meetups, geen vrijwilligers die huis aan huis kiezers proberen te overtuigen. In zijn werkkamer op het Binnenhof weigert Klaver te spreken over een teleurstelling. “We hebben de campagne opnieuw opgebouwd, vanaf de grond. Alles gaat online. Er komen app-teams met aanvoerders die centraal worden aangestuurd. Zo bouwen we een enorme digitale gemeenschap. Daar gebeurt van alles. Discussies, spellen. We denken de sfeer van de meetups daar terug te kunnen brengen. Het wordt een feestje.”

Waarom gaat dit werken?

“Als wij erin slagen de jongeren op deze manier voor ons te winnen, kunnen we tot enorme hoogte stijgen. Kijk, GroenLinks opereert heel anders dan de VVD. Die partij heeft het meeste geld van allemaal en koopt alle advertentieruimte op. Wij kunnen dat niet. Ik wil het geld ook niet, ik wil de mensen. Onze manier van campagnevoeren is zoals een politieke partij hoort te opereren.”

Twee jaar geleden trok u met een ‘kantinetour’ door het land om ‘gewone mensen’ te bereiken: de agent, de leraar, de verpleegkundige. Dat project is een stille dood gestorven.

“Nee, die tour was heel nuttig. Je leest de resultaten daarvan terug in ons programma. Niet voor niets pleiten we voor kleinere klassen, voor meer geld naar passend onderwijs. We vinden ook dat mensen in de publieke sector betrokken moeten worden bij grote besluiten van bestuurders.”

Wij zien de kantinetour in ieder geval niet terug in de peilingen.

“Je ziet de VVD sky high gaan, de rest volgt op afstand. Ik maak me daar niet druk over. Mensen zijn nog niet bezig met verkiezingen, zij hebben heel andere zorgen. Maar het komt wel. Ik denk dat wij een aantrekkelijk verhaal hebben omdat we ons expliciet richten op de nieuwe generatie. Dan doel ik niet alleen op jongeren, maar op mensen met een bepaalde mentaliteit, die Black Lives Matter steunen en strijden tegen klimaatverandering. Bram van Ojik hoort daar ook bij en dat is niet echt een jongere meer.”

GroenLinks wil een stembusakkoord op links. Hoe staat het daarmee?

“Bij de vorige kabinetsformatie ontstond een rechts motorblok van VVD, CDA en D66 waarbij een vierde partij mocht aanschuiven. Dat mag niet weer gebeuren. Het beste antwoord hierop is een sterk links blok.”

Betekent dat ook dat u vasthoudt aan de PvdA? Geen Klaver in de coalitie zonder ­Lodewijk Asscher?

“Zo’n afspraak zou je samen moeten maken en eigenlijk ook samen naar buiten brengen, vind ik. Als daar meer over te zeggen is, dan meld ik me.”

In uw verkiezingsprogramma staat een opvallend voorstel: iedereen die achttien wordt, krijgt 10.000 euro.

“Wij bepleiten hier in feite een grote herverdelingsoperatie. Het kost veel geld, maar is te financieren dankzij een extra belastingheffing voor miljonairs. Jongeren kunnen met dat geld studeren, het als startkapitaal gebruiken voor een onderneming, en desnoods hun rijbewijs halen.”

Of lekker een half jaar naar Bali.

“Wij zeggen tegen jongeren: dit is voor je ontwikkeling, gebruik het verstandig.”

Een dringend advies?

Klaver lacht. “Wij hebben veel vertrouwen in jongeren. Als je hun een kans geeft op een fantastische start, dan gaan ze daar echt wel goed mee om.”

Het programma van GroenLinks draait, in de woorden van Klaver, vooral om “klimaat, klimaat, klimaat”. En dat terwijl de samenleving nu met heel andere dingen bezig is. De kamer waar het interview plaatsvindt kijkt uit op Het Plein, voor de Tweede Kamer. Daar is een demonstratie bezig tegen de coronamaatregelen. In de ruimte dringen getoeter en geschreeuw door.

Jesse Klaver op zijn kamer.Beeld Inge Van Mill

Klaver: “Ik snap dat heel veel mensen vooral bezig zijn met corona. Zeker als je net je baan hebt verloren. Maar onze aandacht voor die klimaatgolf maakt GroenLinks anders dan andere partijen. Uit onderzoeken blijkt dat mensen klimaat steeds belangrijker vinden, maar zelfs als niemand het meer een probleem zou vinden, dan nog zou ik ervoor blijven strijden.”

U bent niet bang dat u met een impopulair verhaal komt over warmtepompen en windmolens op een moment dat mensen zich zorgen maken of ze hun grootouders nog kunnen omhelzen?

“Mijn verhaal gaat niet over een warmtepomp meer of minder. Dit is een veel groter verhaal over systeemveranderingen. Ik ben niet aangenomen om een populair verhaal te vertellen, ik doe dit omdat ik heilig geloof dat we klimaatverandering moeten stoppen. Dat is waarom ik dagen en nachten doorwerk en mijn kinderen beperkt zie opgroeien.”

Uw partij bepleit 60 procent minder CO2-uitstoot in 2030. De Europese Commissie bepleitte onlangs 55 procent, dat was 40. Toen Nederland nog 49 wilde, wilde u 55 procent. Andere partijen zullen denken: daar is rupsje-nooit-genoeg weer.

“Klimaatverandering is heel simpel. We kunnen terugrekenen welke opgave we hebben om in 2030 onder een bepaalde opwarming te blijven. Daarom denken we dat we een hogere doelstelling nodig hebben. Die percentages hoeven ook niet in tegenspraak te zijn. Nederland heeft een relatief grote uitstoot. Als je 55 procent in Europa terugvertaalt naar Nederland, kom je waarschijnlijk in de buurt van 60 procent.”

Hoe wilt u dat bereiken? U sluit kernenergie, biomassa en ondergrondse CO2-opslag uit. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving redden we het niet met wind- en zonne-energie alleen.

“CO2-opslag zien we hooguit als tussenoplossing, bijvoorbeeld omdat staalproductie nu nog onmogelijk is zonder CO2-uitstoot. Het mag nooit structureel zijn. Biomassa voor energieopwekking zien we niet zitten. De grote vraag is hoever we komen met waterstof. Ik denk heel ver, maar dat is nog niet 100 procent zeker.”

U legt het lot van het klimaat in handen van de techniek.

“We hebben het nog niet gehad over besparing. Dat is cruciaal, en dat wordt heel vaak vergeten.”

De wereldwijde energiebehoefte zal de komende decennia door het dak gaan.

“Die stijgt en daarom moeten wij terugschakelen. Gelukkig komen er steeds meer technologieën en worden apparaten zuiniger. Ja, opnieuw begin ik over techniek. Ik geloof daar in, vooruitgang hoort bij het leven. We hebben het nog niet gehad over onze verregaande plannen voor de luchtvaart en landbouw. We willen korte vluchten verbieden en meer snelle treinen in Europa. Ook de landbouw moet onder de CO2-heffing gaan vallen.”

Uw deelname aan de vorige formatie liep stuk op vluchtelingendeals met Afrikaanse landen. Is dat nog steeds een breekpunt?

“Ik formuleer geen breekpunten. Bij die formatie was er een rechts motorblok, waar één partij kon aanschuiven. Het was logischer geweest als GroenLinks en D66 elkaar hadden vastgehouden. Dat gebeurde niet en dat leidde tot een scheuring. Daarom zijn we nu zo gebrand op een links motorblok, met PvdA en hopelijk SP en D66.”

Jesse Klaver.Beeld Inge van Mill

Toch spijtig voor u dat die formatie is stukgelopen op vluchtelingendeals die nooit ­gesloten zijn.

“In Brabant zeggen we: achteraf is het mooi wonen. Het is superspijtig dat we niet gingen regeren ja, we moeten vooral niet opnieuw in die positie komen.”

U ageerde vorig jaar tegen scorebordpolitiek. Hoe voer je campagne zónder scorebordpolitiek?

“Mijn kritiek was dat het spel in de Tweede Kamer soms belangrijker lijkt dan de knikkers. Dat een goeie oneliner belangrijker wordt gevonden dan wat je inhoudelijk wilt bereiken. Voor mij is politiek op de eerste plaats een ideeënstrijd. Daarom was ik net zo fel over klimaat. Het is tijd voor grote verandering, niet voor een onsje meer naar links of rechts.”

Politieke strijd gaat ook over zetels en macht. Hoe staat het met wat GroenLinks binnenskamers ‘Project 2021’ noemt, om u in het Torentje te krijgen?

“We zijn er om GroenLinks groot te maken en de klimaatgeneratie naar het Torentje te brengen met mij als premier. Zeker, en dat loopt op schema. In 2015, toen ik fractieleider werd, spraken we uit dat we Nederland wilden veranderen, sindsdien zijn we gaan bouwen aan die beweging. 2021 moet het oogstmoment worden. Als we erin slagen om die beweging nog groter te maken dan in 2017, dan gaat het nog lukken ook.”

GroenLinks bestaat dertig jaar, nooit zat de partij in de regering. We hebben het gevoel dat het voor de partij en uzelf nu of nooit is.

“Dat klopt.”

Wat als het niet gebeurt?

“Dat weet je niet. In 2017 gingen we na een grote verkiezingsoverwinning niet het kabinet in. Dat waren grote gebeurtenissen. Maar voor mij telde dat jaar één ding: dat ik mijn moeder verloor. Naarmate de verkiezingstijd dichterbij komt, komen de lessen die zij mij leerde steeds nadrukkelijker terug. Laat je angst om te falen los en alles is mogelijk. Ik ben niet bezig met: wat als het niet lukt. Ik ben alleen maar bezig om alles te geven wat ik heb en de mooiste campagne te bouwen die er is.”

Lees ook:

GroenLinks wil stembusakkoord met zoveel mogelijk linkse partijen

De partij wil in de aanloop naar de Kamerverkiezingen, maart volgend jaar, nauwer samenwerken met andere linkse, dan wel progressieve partijen. Tijdens de formatie van het nieuwe kabinet moeten zij een blok vormen tegen (centrum)rechts.

Hoe Kamerlid Bart Snels (GroenLinks) een leidende rol kreeg bij de aanpak van belastingontwijking in Nederland

Het werk van de 150 Tweede Kamerleden gaat de laatste fase in voor de verkiezingen van maart 2021. Wie van hen vallen op? Trouw spreekt deze zomer met volksvertegenwoordigers, die eruit springen door spitwerk, hun uitspraken of eigen wetgeving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden