Portret Jaco Geurts

Jaco Geurts weet welke gesprekken aan de boerenkeukentafel plaatsvinden

Tweede Kamerlid Jaco Geurts (CDA) tussen VVD'er Helma Lodders en oud-staatssecretaris Henk Bleker, tijdens het boerenprotest op het Malieveld. Beeld ANP

Vandaag vergadert de Tweede Kamer over de landbouwbegroting. Een opvallend Tweede Kamerlid in de landbouwdebatten is CDA’er Jaco Geurts. Hij verdedigt de boeren fel, maar hij zit steeds vaker klem tussen coalitiecompromissen en het boerenbelang.

Laura Bromet weet nog dat ze de dag dat de Raad van State het stikstofbeleid afschoot, Jaco Geurts tegen het lijf liep in de wandelgangen van de Tweede Kamer. “Hij zag er vreselijk uit”, herinnert het GroenLinks-Kamerlid zich. “Ik vroeg nog of hij ziek was.” Dat bleek niet het geval. De landbouwwoordvoerder van het CDA mompelde ‘stikstof’ en vervolgde zijn weg.

Niemand zal ontkennen dat Jaco Geurts buitengewoon betrokken is bij boerengezinnen en ‘vissermannen’. In debatten verwijt hij zijn collega’s dat hij als enige vaak met boeren praat. Als het CDA de ‘boerenpartij’ is, dan is Geurts de boerenbeschermheer. 

Boerenpoliticus van het jaar

Hij zal dat ook vandaag weer uitdragen tijdens het debat over de landbouwbegroting. In zijn werkkamer staan een paar kaplaarzen en drie beeldjes die hij won als ‘boerenpoliticus van het jaar’ van website Melkvee.nl.

Geurts ging de politiek in als CDA-landbouwwoordvoerder, dankzij zijn voorganger: huidig europarlementariër Annie Schreijer-Pierik. Geurts was vakbondsman bij de Nederlandse Vakbond voor Varkenshouders (NVV) toen zij hem tegenkwam bij de jaarlijkse parlementaire barbecue. Schreijer-Pierik: “Ik heb toen gezegd: jij wordt mijn opvolger. We hebben mensen nodig uit de rund- en varkenshouderij die weten welke gesprekken aan de boerenkeukentafel plaatsvinden.” 

Geurts schrok zich een ongeluk van haar idee, zegt ze. “Hij zou het met zijn vrouw bespreken. Ik ben heel blij dat hij het uiteindelijk gedaan heeft.”

'Dieren hebben niet door met hoevelen ze in een stal zitten’

Geurts werkte voor hij de politiek in ging, zelf in de sector. In 2001, drie jaar nadat hij met zijn vrouw een varkensbedrijf had gekocht, brak mond-en-klauwzeer uit. Geurts’ bedrijf werd geruimd. Nog altijd vindt hij het moeilijk erover te praten, hoewel de CDA’er ervoor waakt dieren te veel te vermenselijken. “Dieren hebben niet door met hoevelen ze in een stal zitten”, zei hij eens tegen VNO-NCW over volle stallen. Plofkippen? Geurts spreekt liever van “bofkippen”.

Precies dat soort uitspraken halen het bloed onder de nagels vandaan bij Kamerleden van GroenLinks, D66 en vooral de Partij voor de Dieren, door Geurts geregeld uitgesproken als ‘Partij ván de Dieren’. Geurts en PvdD-fractievoorzitter Esther Ouwehand zijn in de landbouwdebatten uitgegroeid tot ultieme tegenpolen.

Hoewel ze het persoonlijk best met hem kan vinden, vindt Ouwehand dat Geurts “boerenbedrog” pleegt. “Als woordvoerder van een boerenpartij is het je edele plicht om het eerlijke verhaal te vertellen.” Dat is volgens haar dat het landbouwsysteem niet langer houdbaar is. Volgens Ouwehand kunnen de Nederlandse boeren de toenemende internationale concurrentie met schaalvergroting en lagere prijzen niet volhouden. “Dat noopt tot een verhaal van krimp, kwaliteitsproductie en kleinschaligheid. Dat durft hij niet te vertellen.”

Demonstratief zitten

Ook vorige week, tijdens het massale boerenprotest op het Malieveld, wierp Geurts zich op als beschermheer van de boeren. Veel (rechtse) politici en minister Schouten beloofden daar dat de veestapel niet gedwongen gehalveerd zou worden, zoals staat in een plan van D66. Geurts deed er een schepje bovenop: “Ik zal ervoor strijden dat er geen gedwongen veekrimp komt in Nederland.” Toen andere politici het podium verlieten, bleef Geurts met zijn partijgenoot, oud-staatssecretaris Henk Bleker demonstratief zitten.

Tjeerd de Groot, de D66’er achter het veestapelplan, hoorde het Geurts zeggen op het podium. “Dat is populistisch, ja. Maar dat hoort er ook bij als CDA’er. Ik kan dat wel waarderen.” Geurts doet De Groot soms denken aan oud-minister Gerrit Braks van landbouw, niet alleen qua postuur. “Die kon een hele boerenzaal stil krijgen. Eerst vertelde hij hoe goed ze zijn, daarna schuwde hij niet ze de waarheid te vertellen. Ik hoop dat Geurts in de toekomst ook wat meer over de pijnlijke maatregelen durft te vertellen.” 

Aan de andere kant, zegt hij, de handtekening van het CDA staat onder het klimaatakkoord en de plannen om de veestapel te verkleinen. “Deze coalitie neemt vergaande maatregelen. En volgens mij op zo’n manier dat het ook aan de boeren verkoopbaar is.”

Nieuwe boerenpartij

Dat valt te bezien. Bij een deel van de boeren liggen de compromissen niet zo lekker. Caroline van der Plas was kandidaat voor het CDA in Deventer, maar verliet de partij vanwege een provinciaal besluit over de geitenhouderij. Het klimaatakkoord en de geplande inkrimping van de veestapel tonen volgens haar aan dat het boerengeluid in het CDA verwatert. Ze neemt het Geurts niet kwalijk. “Maar ik denk dat hij in zijn hart die compromissen verschrikkelijk vindt.”

Van der Plas richt een nieuwe boerenpartij op, de BoerenBurgerBeweging, en ze denkt dat ze veel voormalig CDA-stemmers voor zich kan winnen. “De tijd van de traditionele partijen is ook onder de boeren voorbij.” Geurts’ voorganger Schreijer-Pierik ziet die dreiging: “Jaco mag het soms nog wel iets pittiger doen. Je moet dat blijven uitstralen naar de grote boerenachterban van het CDA.”

Jaco Geurts (Barneveld, 11 juli 1970) zit inmiddels 7 jaar in de Tweede Kamer voor het CDA. Daarvoor was hij vakbondsman, varkenshouder en gemeenteraadslid in Barneveld. Hij woont in Voorthuizen.

Lees ook:

CDA-Kamerlid maakt zich ernstige zorgen over depressieve boeren

Lilianne Ploumen en Jaco Geurts schudden elkaar hartelijk de hand. Het is wonderlijk, maar ze kennen elkaar nauwelijks. Beiden lopen sinds 2012 op het Binnenhof rond, zonder ooit fatsoenlijk met elkaar te hebben gesproken. Tot nu.

De harde keuzes worden op het Malieveld niet benoemd

Op het Malieveld prijzen politici de boeren, maar intussen praat de coalitie over inkrimping van de veestapel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden