Syriëgangers

IS-vrouwen willen afdwingen dat Nederland hen ophaalt uit Syrische kampen

Koerdische bewakers escorteren twee IS-vrouwen in kamp al-Hol in het noordoosten van Syrië. De foto is genomen op 23 juli 2019, voordat de Turkse invasie in Noord-Syrië plaatsvond. Beeld AFP

Een grote groep vrouwelijke Syriëgangers spant een kort geding aan tegen de staat. Ze willen dat Nederland hen en hun minderjarige kinderen ophaalt uit de Koerdische kampen in Syrië waar ze al jaren gevangenzitten. 

De advocatenkantoren die de groep IS-vrouwen vertegenwoordigen die de Nederlandse overheid voor de rechter daagt, stellen in de dagvaarding dat Nederland volgens internationale mensenrechtenverdragen de plicht heeft hen op te halen. Zeker omdat het ook om minderjarige kinderen gaat. Een van de betrokken advocaten is André Seebregts. Gisteravond meldde The Guardian dat België, Frankrijk en Duitsland zelf IS-gevangenen gaan ophalen.

Om hoeveel Nederlandse vrouwen en kinderen gaat het en hoe is het contact gelegd?

“Wij vertegenwoordigen een groep van in totaal 23 vrouwen en inmiddels 56 kinderen, sinds gisteren is er eentje bijgekomen. Een Nederlandse vrouw in kamp Al-Hol in Noord-Syrië, waar zestien vrouwen zitten, heeft een baby gekregen. Zeven vrouwen en hun veertien kinderen zitten in kamp Al-Roj, vlak bij de Turkse grens. Klopt, dat zijn niet alle veertig Nederlandse vrouwen van wie bekend is dat ze in de Koerdische gevangenkampen zitten. We hebben aan dit kort geding veel ruchtbaarheid gegeven, maar er is veel geweld onderling. We horen dat met name Russische en Tsjetsjeense IS-vrouwen dreigend optreden tegen vrouwen die naar hun thuisland willen en daarvoor met bemiddelaars praten. Tenten vliegen in brand. Ik ben in juli in kamp Al-Hol geweest en mocht van de Koerdische bewakers 20 minuten naar binnen. Langer konden ze niet voor mijn veiligheid instaan. Sommige vrouwen hebben een telefoon, voor anderen kregen we het hulpverzoek van familieleden in Nederland.”

Het is nu chaos in Noord-Syrië, met de Turkse invasie en de Amerikaanse terugtrekking, terwijl het leger van Assad oprukt naar het noorden. Hoe ziet u repatriëring voor u?

“Wij denken dat er de komende weken zeker nog mogelijkheden zijn. De Nederlandse regering houdt vol dat het te gevaarlijk is, maar het is een kwestie van politieke wil. Kamp Al-Hol ligt ver van de Turkse grens, dicht bij Irak, buiten het huidige strijdgebied. In dat gebied zijn de VS nog niet vertrokken. Zowel Amerika als de Koerdische milities hebben gezegd dat thuislanden hun Syriëgangers moeten terugnemen. Die hebben er dus alle belang bij om iets te helpen regelen. Bij Kamp Al-Roj, bij de Turkse grens, is onlangs wel hevig gevochten. Toch moet het daar ook mogelijk zijn goede afspraken te maken en ze via Turkije op te halen. De Turken willen ze eveneens kwijt.”

Heeft de opgelaaide oorlog de vrouwen over de streep getrokken?

“De situatie in Al-Hol liep daarvoor ook al uit de hand. Niemand houdt die vrouwen meer in bedwang. Water en eten raken op. Maar ze kunnen ook niet zomaar ergens uit eigen beweging heengaan. Op dit moment zijn ze erg bang voor het oprukkende leger van Assad. Over angst dat IS-mannen hen opnieuw rekruteren, heb ik iets minder gehoord, maar ze vrezen wel wraak als uitlekt dat ze terug willen.”

Mocht zo’n repatriëring slagen, dan wacht die vrouwen in Nederland opsluiting, een rechtszaak en scheiding van hun kinderen. Weten ze dat?

“Ze zullen meteen worden aangehouden en opgesloten op de terroristenafdeling in de gevangenis. Het ministerie heeft alle strafzaken al klaarliggen, zo heeft het openbaar ministerie ons bericht. Alle wandaden kunnen hier worden berecht, zelfs oorlogsmisdaden of genocide, mocht dat de verdenking zijn. Na hun gevangenisstraf krijgen ze nog drie jaar een enkelband en allerlei andere strenge voorwaarden. Dat vooruitzicht accepteren de vrouwen. Anders zou ik hen ook niet kunnen vertegenwoordigen. Voor ieder kind ligt een plan klaar van de Raad voor Kinderbescherming. Zij komen bij familie of in een pleeggezin.”

In Nederland bestaat de angst dat deze kinderen al zijn geradicaliseerd.

“Driekwart is jonger dan zes jaar, geen enkel kind is ouder dan twaalf jaar. Dat is veel te jong om ze op te geven. We hebben hier experts die hen kunnen bijstaan. In mijn ogen moeten we naar ze kijken als kindsoldaten, die worden ook geholpen. Als we ze daar laten is er wel gevaar voor verdere radicalisering van deze groep, die toch een band met Nederland heeft.”

Hoe weten we dat het gaat om Nederlandse kinderen?

“Voor de zomer heeft Nederland al twee weeskinderen opgehaald, onder meer met hulp van een Nederlandse diplomaat. Daar is gekeken naar DNA-verwantschap met Nederlandse familieleden. Bij deze vrouwen zullen we met DNA-tests kijken of het echt hun kinderen zijn.”

Het kort geding dient op 1 november bij de rechtbank Den Haag. Uitspraak volgt waarschijnlijk twee weken later.

Lees ook:

Wat moet er gebeuren met de Syriëgangers? Deze opties heeft het kabinet

Terughalen, in Irak berechten of het risico op ontsnapping nemen? De coalitie ruziet over het lot van de Syriëgangers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden