UpdateFormatieproces

Informateur Hamer maakt vaart: volgende week praat ze met ‘groepjes partijen’

Sigrid Kaag (D66) staat naast Mark Rutte (VVD) voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer over het eindverslag van de informateur.  Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) staat naast Mark Rutte (VVD) voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer over het eindverslag van de informateur.Beeld ANP

Informateur Mariëtte Hamer maakt vaart. Volgende week zal ze met groepjes partijen gaan praten, maar ze kon vrijdag nog niet zeggen welke partijen als eerste in beeld zullen komen voor een nieuwe coalitie.

Vrijdagmiddag ontving informateur Hamer VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag als duo. Kaag en Rutte dienden vorige week als leiders van de twee grootste fracties samen de motie in met de opdracht voor de informateur. Veel meer dan dat ze een “goed gesprek” voerden, wilden Kaag en Rutte niet loslaten. D66-leider Sigrid Kaag sprak van een “heel nuttig” onderhoud.

Hamer zal volgende week niet nog eens met alle vertegenwoordigers van de achttien fracties in de Tweede Kamer om de tafel gaan zitten. De komende dagen gaat ze bekijken wie ze wel zal uitnodigen. Ze verwacht dat nog zeker tien partijen in de running zullen blijven en is van plan te “clusteren”, de gesprekken in groepjes voort te zetten. Het is denkbaar dat ook niet-politici onderdeel zullen zijn van de gesprekken, net als de voorbije dagen.

“Ik heb deze week veel gedaan en ik ben van plan om op dit tempo door te gaan”, zei Hamer. De Kamer verwacht haar verslag uiterlijk op 6 juni.

Hamer sprak al eerder met Rutte en Kaag, maar dat was in een gespreksronde waarin ze alle partijleiders ontving. Uit dit nieuwe gesprek blijkt dat Hamer ook haast maakt met de vraag wie gaat regeren. Deze week gaf Kaag al aan dat ze het liefst vóór de zomer een nieuw kabinet zou vormen, met het CDA en de linkse partijen PvdA en GroenLinks. Het is nog de vraag of die dat willen. Ruttes VVD wil in ieder geval graag met het CDA maar heeft aarzelingen over een samenwerking “met een wolk linkse partijen” zoals hij eerder aangaf.

Vrijdagochtend sprak Hamer al met vertegenwoordigers van de gemeenten, provincies en waterschappen. Zij mochten prioriteiten aangeven en lieten weten hoe ze willen samenwerken met een nieuw kabinet. Thema’s die ter sprake kwamen waren onder meer werkgelegenheid, rechtsstaat en mobiliteit, zeiden de bestuurders na afloop. Uiteraard ging het ook over het geld dat de lagere overheden daarvoor krijgen. Steeds duidelijk wordt dat gemeenten niet genoeg geld hebben om alle taken goed te kunnen uitvoeren, die ze de afgelopen jaren vanuit Den Haag op hun bord kregen.

Namens de provincies en waterschappen was de Zeeuwse commissaris van de koning Han Polman (D66) aanwezig. De Haagse burgemeester Jan van Zanen (VVD) zat erbij als voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Ook Femke Halsema (GroenLinks, Amsterdam), Ahmed Aboutaleb (PvdA, Rotterdam) en Sybrand Buma (CDA, Leeuwarden) schoven aan.

Waarom zat burgemeester Buma bij de informateur?

De aanwezigheid van Buma zorgde voor speculaties, want hij is burgemeester van ‘slechts’ de 21ste stad van het land. Qua partijkleur maakte hij daarentegen de cirkel rond, omdat alleen zijn CDA nog ontbrak in het rijtje waarmee vooral Kaag het liefst zou regeren. Buma zelf zei na afloop bewust niet naar de reden te hebben gevraagd, maar dat hij gewoon in de auto was gestapt. Volgens een woordvoerder van de informateur zijn de bestuurders niet op partijkleur uitgekozen.

Femke Halsema sprak naar eigen zeggen vooral over de “sociale opgaven” in het land. Ze doelde op mensen die gebukt gingen onder het coronavirus en de crisis die daarop volgde. Ook vroeg ze aandacht voor politie, justitie en de rechtspraak. Ahmed Aboutaleb sprak over mobiliteit, de woningmarkt en de binnensteden. Sybrand Buma wees op het belang van een goede samenwerking met regio’s buiten de randstad en de financiële huishouding bij gemeenten. Ook Polman vindt het tijd voor “rust, reinheid en regelmaat” in de samenwerking tussen verschillende overheden. Het Rijk heeft volgens hem te vaak “geshopt met de portemonnee” van andere overheden.

In de vroege vrijdagochtend kwamen de polders ook nog langs bij de informateur, die in het dagelijks leven voorzitter is van de polderinstantie bij uitstek, de Sociaal Economische Raad, waarin werkgevers en werknemers zitten. De nieuwe FNV-voorzitter Tuur Elzinga pleitte voor ‘structurele investeringen’ in met name onderwijs, zorg en kinderopvang. Hij was daar samen met Ingrid Thijssen van werkgeversorganisatie VNO-NCW. De twee zijn de voorzitters van de Stichting van de Arbeid.

Knijp niet elke kiem van herstel af, zegt FNV

Ook vindt Elzinga dat het minimumloon verhoogd moet worden naar 14 euro per uur en er geld gestoken moet worden in wat de bond “echte banen” noemt, met goede arbeidsomstandigheden en stevige ontslagbescherming. Ook tijdens de coronacrisis kwamen veel mensen op straat te staan, benadrukte hij. “Als we nu de overheidsfinanciën als prioriteit één op het lijstje zouden zetten, knijpen we elke kiem van herstel af.”

Elzinga herhaalde ook zijn pleidooi voor een coronaheffing voor bedrijven. Veel ondernemingen hebben geen last gehad van de coronacrisis, en zouden daarom moeten bijdragen aan het economisch herstel, redeneert FNV. Ook zou de staatsschuld wat de bond betreft best wat kunnen oplopen, omdat die nu toch relatief laag is.

De werkgevers zien niets in zo’n heffing. Voorvrouw Thijssen: “Feitelijk hebben we zo’n heffing al via de winstbelasting. Hoe beter je het doet, hoe meer winst je maakt, hoe meer belasting je betaalt.” Over de investeringen zei Thijssen dat die de afgelopen tijd enorm zijn achtergebleven. “Investeringen betekenen banen en dat is enorm belangrijk. Bezuinigen en lasten verzwaren breekt het economisch herstel in de knop.”

Lees ook:

Een linkse fusiepartij? Lokale PvdA’ers en GroenLinksers zien het best zitten

Lokale fractievoorzitters van PvdA en GroenLinks reageren verdeeld op de vraag of de partijen moeten fuseren. Maar enthousiasme domineert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden