ColumnBart Zuidervaart

In één maand van ‘maatwerk’ en ‘regionale aanpak’ gingen lokale virusbrandjes op in een veenbrand

Na een half jaar coronacrisis raak je gewend aan het Haagse jeukjargon dat ons door de ellende moet loodsen. We gingen van intelligente lockdown naar anderhalvemetersamenleving om vervolgens via een routekaart de weg naar de herwonnen vrijheid in te zetten.

Begin september bewandelde het kabinet een nieuw pad: de ‘regionale aanpak’ was het antwoord op het in alle hevigheid terugkerende virus. Het hele land platleggen, met nog meer economische schade tot gevolg, wil niemand meer. De strategie van coronaminister Hugo de Jonge was gericht op het ‘uittrappen van brandjes’, zodra ergens de besmettingen toenamen.

De regionale aanpak ging gepaard met een ‘escalatieladder’, nog zo’n fraaie term die ergens hoog in een ministerie is bedacht. Gebieden kregen de status ‘waakzaam’, ‘zorgelijk’ of ‘ernstig’, met bijbehorende kleur­codes. Het bestrijden van het virus werd maatwerk.

Maatwerk is een lievelingsterm van ministers en staatssecretarissen. Bewindslieden gebruiken het als een soort duizenddingendoekje, een toverwoord dat ­bezorgde burgers en Kamerleden tevreden moet stellen. Het suggereert dat iedereen op maat en dus optimaal wordt geholpen. Je kunt er onmogelijk tegen zijn.

Maar na een maandje regionale aanpak en maatwerk, een periode waarin de brandjes opgingen in een heuse veenbrand, kan deze kabinetsstrategie naar de prullenbak. Er valt niets meer lokaal uit te trappen, het virus is overal.

De besluitvorming zakte weg in het typisch Nederlandse poldermoeras

De afgelopen maand zakte de besluitvorming weg in het typisch Nederlandse poldermoeras. De 25 veiligheidsregio’s hadden de ruimte om extra maatregelen te treffen, ­afhankelijk van de kleurcode van hun gebied. Het was aan burgemeesters om bepaalde evenementen wel of niet toe te staan. Maar wie exact waar verantwoordelijk voor was, het bleef onduidelijk.

We zagen in Tilburg waar dat toe kan leiden. De burgemeester aldaar vond het een goed idee dat honderden bierdrinkende voetbalsupporters vorige week op een plein in de stad naar een wedstrijd keken, daarbij zo ongeveer alle coronaregels schendend. Hij wees op de eigen verantwoordelijkheid van de fans, een van hen zei daarop dat je uit een ei moet komen om te denken dat mensen bij zo’n evenement anderhalve meter afstand houden.

Maandag beschreef deze krant hoe een smalle winkelstraat in Haaksbergen dit weekend het toneel was van een heuse modeshow. Hetzelfde Haaksbergen dat sinds kort een coronabrandhaard is. Handhavers probeerden het publiek nog uit ­elkaar te houden, maar dropen machteloos af. De gemeente komt nog wel met een ‘communicatie-offensief’ voor sportverenigingen, scholen en horeca. Dat zal het virus leren.

De afgelopen weken is het aantal nieuwe besmettingen zorgwekkend hoog opgelopen. Ziekenhuizen moeten reguliere zorg weer verminderen. De regionale aanpak, die dit juist moest voorkomen, zorgde in praktijk voor verwarring en het afschuiven van verantwoordelijkheden. Ondertussen riepen gezaghebbende mensen als Ahmed Aboutaleb en Ernst Kuipers het kabinet op om eindelijk de regie terug te pakken.

Maandagavond deden premier Rutte en minister De Jonge dat alsnog, maar wel in de wetenschap dat de maand september een verloren maand is. Het corona­virus laat zich niet bestrijden door verfijnd maatwerk vanuit de regio’s. En al helemaal niet door een weifelend kabinet.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden