Beeld trouw

Plein 2

In 1990 heette Remkes nog dr. ir. J.H.J. Spiertz

“Een commissie van deskundigen heeft deze week de aandacht gevestigd op het stikstofprobleem in de landbouw. De regering wordt geadviseerd strenge normen in te voeren. De natuurbeschermers pleiten voor inkrimping van de veestapel, de landbouw zoekt naar minder ingrijpende maatregelen.”

Aldus ‘de Volkskrant’ van 15 december 1990. In een alarmerend artikel op pagina 21 viel te lezen dat boeren rekening moesten houden met een veel strenger mestbeleid. Een stikstofnorm was hard nodig om verdere vervuiling van het grond- en oppervlaktewater te kunnen voorkomen.

De brenger van deze boodschap was dr. ir. J.H.J. Spiertz, destijds directeur van het Centrum voor Agrobiologisch Onderzoek in Wageningen. Hij leidde de zogeheten commissie van deskundigen die in opdracht van het kabinet een oplossing moest bedenken voor de stikstofcrisis. Zijn adviezen veroorzaakte een fel debat. Natuur- en milieuorganisaties bepleitten onmiddellijk een kleinere veestapel, te beginnen bij minder varkens en kippen. Boerenorganisaties benadrukten vooral dat de agrarische bedrijven al veel minder stikstof uitstootten dan voorheen en dat verdere reductie de boer teveel geld zou gaan kosten. Spiertz zelf was voornamelijk verbaasd over alle ophef: “Het lijkt net alsof dit als een donderslag bij heldere hemel komt. Maar iedereen die de milieudoelstellingen voor de landbouw kent, kon weten dat dit eraan zou komen.”

De geschiedenis herhaalt zich, zoals zo vaak 

We zijn 29 jaar verder en de commissie-Spiertz is de commissie-Remkes geworden. Zelfde crisis, zelfde alarmerende woorden, zelfde reacties. De geschiedenis herhaalt zich, zoals zo vaak.

De commissie-Spiertz moest toenmalig minister Hans Alders van milieubeheer helpen om de crisis in de landbouw te kunnen bezweren. Het is een beproefde methode van bewindslieden. Voor ieder probleem is er een commissie, liefst een ‘commissie van wijzen'. Of het heet een werkgroep. In het ergste geval komt er een taskforce.

Het aantal commissies dat in de huidige kabinetsperiode is ingesteld door deze of gene, is niet meer te tellen. We doen een moedige poging: Johan Remkes leidt niet alleen de stikstofcommissie, hij was ook voorzitter van de staatscommissie parlementair stelsel. Er is de commissie-Borstlap (oud-lid Raad van State) die de arbeidsmarkt onder de loep neemt. De commissie-Dijsselbloem onderzoekt de regels waarmee pensioenfondsen moeten werken. De commissie-Van Rijn (voormalig staatssecretaris) bekeek de bekostiging van het hoger onderwijs.

De commissie-Donner doet al enige tijd onderzoek naar de toeslagenaffaire en het geblunder van de Belastingdienst. De commissie-Knottnerus (hoogleraar huisartsgeneeskunde) bracht advies uit over de omstreden wietproef. De commissie-Van der Meer (rechter te Amsterdam) bekeek de gefinancierde rechtsbijstand. De commissie-Bos (de oud-PvdA-leider) houdt zich bezig met de zorg voor thuiswonende ouderen. De commissie-De Winter (hoogleraar pedagogiek) bracht een rapport uit over het geweld in de jeugdzorg. De commissie-Vermeij (voormalig PvdA-Kamerlid) onderzocht de vaccinatieproblematiek in de kinderopvang. De commissie-Van Manen (hoogleraar ondernemingsbestuur) stort zich op de faillissementen van de IJsselmeerziekenhuizen. 

We zijn er ongetwijfeld diverse vergeten. En we hebben goed gezocht, maar kunnen niet anders dan vaststellen dat, hoe onwaarschijnlijk het ook klinkt, Hans Alders op dit moment geen commissie voorzit.

Boze trekkers & vuurwerk

Terug naar Johan Remkes, de man die ons niet alleen door de stikstofellende moet loodsen, maar ook de orde op het stadhuis van Den Haag mag herstellen. Onder zijn waarnemend burgemeesterschap moet de hofstad een nieuwe coalitie krijgen en is het zaak dat het strafrechtelijk onderzoek naar twee wethouders van Groep de Mos niet escaleert. Bovendien is de jaarwisseling in aantocht. En deze woensdag rukken de boze trekkers weer op naar het Malieveld. Het is geen sinecure om dat allemaal in goede banen te leiden.

Maar Remkes, bijnaam ‘de giraffe', is een koele kikker. In 2003 antwoordde hij, vlak na zijn installatie als minister van binnenlandse zaken, op de vraag of hij bang was voor demonstraties: “Ik heb zin in het Malieveld. Ik trek wel een regenjas aan. En als ze beginnen met gooien, gooi ik terug.”

Koningen onder de commissievoorzitters:

Hans Alders

Johan Remkes

Loek Hermans

Lees ook:

Remkes hoeft zich niet geliefd te maken in Den Haag, maar moet puinruimen op het stadhuis

Met de oud-VVD-minister van binnenlandse zaken krijgt Den Haag een ervaren waarnemend burgemeester.

Dossier Plein 2

Alle voorgaande afleveringen van onze parlementaire rubriek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden