Beeld trouw

Plein 2

In 1981 was de liquidatie van Nederland even in zicht

De zomer aan het Binnenhof is vrij rimpelloos verlopen, afgezien van enkele weinig verheffende partijscheuringen. Voor de echte opwinding moesten we, zoals meestal, naar het buitenland. Daar riep de Amerikaanse president Donald Trump dat hij Groenland wilde overnemen van Denemarken. Consternatie alom. 

De Deense premier Mette Frederiksen vond het een ‘absurde discussie’ over een autonoom land binnen een koninkrijk. De collega uit Groenland, Kim Kielsen, wees Trump er fijntjes op dat het meer voor de hand ligt dat zijn land de Verenigde Staten koopt, aangezien de Vikingen daar ooit voet aan wal zetten. “De prijs moet vrij laag zijn, gezien de hoge Amerikaanse staatsschuld. Als Trump bij de prijs zit inbegrepen, gaat het bedrag nog verder omlaag.” 

Minister Stef Blok van buitenlandse zaken voelde zich geroepen te verklaren dat ook Nederland absoluut niet te koop is, mochten de Amerikanen hier aankloppen met eenzelfde verzoek. Je weet immers maar nooit.

Marktplaats

Je zou bijna vergeten dat de Verenigde Staten en Denemarken in het verleden wel degelijk stukken land hebben verhandeld. In 1916 verkochten de Denen drie eilanden in de Caraïben aan de Amerikanen: Saint John, Saint Thomas en Saint Croix. Voor de Verenigde Staten was het inlijven van deze gebieden interessant vanwege de strategische ligging. Bovendien was de Eerste Wereldoorlog gaande en bestond de vrees dat Duitsland de eilanden zou gebruiken als basis voor duikboten. Denemarken en de VS beklonken de deal voor 25 miljoen dollar. Opvallend was dat Denemarken eerst een volksreferendum hield over de verkoop, maar de eilandbewoners mochten zelf niet meestemmen. 64 procent ging akkoord met het voorstel.

Het is ondenkbaar dat  de Nederlandse regering een referendum houdt over het afstoten van de Caribische delen, zonder de inwoners van St. Maarten, Curaçao en Aruba zelf te raadplegen. Sterker: alleen de eilandbewoners bepalen of zij het Koninkrijk der Nederland verlaten. VVD en SP zien het liefst dat Nederland de eilanden veel verder op afstand zet, zonder onderlinge verplichtingen. Een soort Gemenebest, naar Brits voorbeeld. De PVV riep tien jaar geleden dat de Antillen (‘een grotendeels corrupt boevennest’, aldus PVV’er Hero Brinkman) op Marktplaats moeten worden gezet, tegen een prijs van één euro. 

In  2017 wendde toenmalig minister van binnenlandse zaken Ronald Plasterk zich tot de Verenigde Naties om helderheid te krijgen over de spelregels rond een eventueel vertrek van de eilanden uit het koninkrijk. Plasterk: “We kregen te horen wat we al wisten: Nederland mag, als voormalig kolonisator, niet eenzijdig besluiten de eilanden af te stoten.” Het was vragen naar de bekende weg.

Likwidatie

De Verenigde Naties mogen dan waken over de rechten van burgers, het blijft oppassen. In 1981 deed de Partij tot Likwidatie van Nederland mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Partijoprichter en lijsttrekker Gerrit Kreuger had eigenlijk maar één onderwerp in de campagne: het opheffen van het land.

In een interview met het Leidsch Dagblad zei Kreuger destijds: “Er is best wel een land bereid om Nederland met alles wat er op, er aan, er in en er boven is, te kopen. We denken aan een land als Japan of de rijke olielanden.” Het idee was om de opbrengst van de verkoop te verdelen onder de 14 miljoen inwoners. Kreuger: “Ik heb uitgerekend dat iedere Nederlander dan de beschikking krijgt over één miljoen gulden.” Samen met het verkiezingsprogramma werden zakken uitgedeeld om na de verkoop te laten vullen bij de Nederlandsche Bank. Wie niet met zo’n zak vol geld over straat durfde, kon ook een cheque krijgen.

Kreuger rekende bij de verkiezingen op de steun van ‘honderdduizend kromliggende Nederlanders'. Uiteindelijk stemden op 26 mei 1981 toch nog 826 mensen op de Partij tot Likwidatie van Nederland. Japan heeft zich nooit uitgelaten over de uitgestoken hand van Kreuger. De rijke olielanden evenmin.

Andere kansloze partijen in 1981

God Met Ons (918 stemmen)
Partij van Rijksgenoten (207 stemmen)
Nederlandse Evolutie Partij (70 stemmen)

Plein 2

De politieke redactie van Trouw verhaalt elke week over de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag. Eerdere afleveringen zijn hier na te lezen.

Lees ook:

Trump is niet de eerste Amerikaan die Groenland wil kopen

De VS en Denemarken zijn verwikkeld in een diplomatieke rel nadat Trump als een ‘vastgoeddeal’ Groenland van Kopenhagen wilde overnemen. De formulering van Trump is ondiplomatiek, maar het past binnen hernieuwde belangstelling voor Groenland als geopolitieke prijs voor grootmachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden