Interview Sebastiaan Wolswinkel

‘Ik begrijp heel goed waarom de partijtop gelooft dat hun houding de juiste is’

Sebastiaan Wolswinkel, de geroyeerde voorzitter van de Partij voor de Dieren Beeld Maartje Geels

Sebastiaan Wolswinkel werd dit voorjaar voorzitter van de Partij voor de Dieren. Een half jaar later zet zijn eigen bestuur hem uit de partij. ‘Ik begrijp heel goed waarom mensen in de partijtop geloven dat hun houding de enige juiste is.’

De dag nadat hij uit de Partij voor de Dieren is gezet, appt Sebastiaan Wolswinkel dat hij in de rouw is. Hij is nog niet in staat te analyseren wat er is gebeurd. Ruim een week later komen de woorden wel, in precies geformuleerde volzinnen. “Ik heb lang gezocht naar het juiste woord voor de situatie waarin ik nu zit. Het is hartverscheurend. Om geroyeerd te worden door de partij die zo belangrijk is voor mij. Het is de enige partij die vervelende waarheden onder ogen durft te zien en als uitgangspunt te nemen voor politieke strijd. En die daarmee succes heeft: het is in de maatschappij normaal geworden om rekening te houden met niet-menselijke dieren.

“Het feit dat ik er nu geen deel meer van uitmaak, is pijnlijk. Zeker ook omdat ik zoveel heb geïnvesteerd, aangezien ik dacht dat ik op deze plek de meeste impact kon hebben. Ik heb mijn studie voortijdig afgebroken, mijn baan opgezegd bij de International School in Groningen waar ik de gelukkigste tijd van mijn leven had. En ik moest het voorzitterschap van de jongerenorganisatie opgeven, waar ik veel plezier aan beleefde.”

Heeft het je overvallen, de beslissing om jou uit de partij te zetten?

“Ja. We hadden een bestuursvergadering op 15 oktober. Omdat we nog geen agenda hadden, maakte ik een inventarisatie. Een van de bestuursleden nam het woord met een duidelijk van tevoren geprepareerd statement, het werd echt opgelezen. Ik vroeg of ik mocht reageren, maar daar had niemand behoefte aan. Daarop vroeg ik aan de penningmeester of een royement juridisch mogelijk was, ik dacht te weten dat het niet kon. Er werd mij verzekerd dat het mogelijk was. Toen vroeg ik om in stemming te brengen of ik mocht reageren. Die stemming verloor ik. Voor de daaropvolgende stemming over mijn royement was wel duidelijk een meerderheid.”

Het was unaniem?

“Ja. Toen was het voorbij.”

Nu zeg je over het bestuur: ze praten zich aan dat ik een soort coup heb gepleegd. Waarom denken ze dat?

“Dat weet ik niet. Ik heb ver voor die verkiezing geprobeerd zo breed mogelijk naar buiten te krijgen wat mijn intenties waren. Ik ben al langer bezorgd over de manier van doen binnen de partij. Ik had de indruk dat het niet altijd goed mogelijk was om ideeën naar voren te brengen, bijvoorbeeld op congressen. We zijn een vereniging, dus moet je democratie onderschrijven.

“Was ik de enige die dat zo zag? Dat heb ik onderzocht. Het kon ook aan mij alleen liggen. Maar ik merkte bij een rondgang langs de provinciale afdelingen dat mijn bezorgdheid gedeeld werd, over de omgangsvormen, over het gebrek aan transparantie. Ik kreeg dus bevestiging, maar bleek een van de weinigen die het ook zelf wilde uitdragen. Toen dacht ik: misschien moet ik dan een gooi doen naar het voorzitterschap. Ik was zelf verbaasd dat het lukte.”

Je medebestuursleden hadden kritiek op jouw handelen, dat je afspraken naast je neerlegde. Zou je zaken achteraf anders hebben aangepakt?

“Misschien moeilijk te geloven, maar ik heb nergens spijt van. Over sommige beslissingen heb ik lang nagedacht. Ik ga er één noemen. Toen Femke Merel (Kamerlid Van Kooten, red.) deze zomer uit de fractie stapte, sprak ik met Marianne Thieme af dat we niet naar de media zouden gaan. Met de achterliggende gedachte dat Femke Merel dat zelf ook niet zou doen, dat had ze mij persoonlijk verzekerd. Toen stond ze ineens toch in het AD (in dat interview repte Van Kooten over een ‘verziekte cultuur’en dat ze zich van Thieme niet met ‘futiele mensendingen’ mocht bezighouden, red.).

“Voor mij was dit de reden om de partij toch te gaan verdedigen in de pers, ik wilde de leden laten zien dat dialoog wél mogelijk is. Eerst had ik geprobeerd hierover te overleggen met het bestuur en zelfs een congres bijeen te roepen. Dat wilden ze niet. Het bestuur wist van de afspraak over mediastilte, maar niet over de achterliggende motivatie. Ik vond dat de omstandigheden veranderd waren. Zij hebben toen, uiteindelijk zonder mij, die brief naar alle leden verstuurd waarin stond dat ik niet namens het bestuur had gesproken.

“Waarbij ik niet wil zeggen dat ik Femke Merels beslissing een goede vond. Zetelroof vind ik geen ongepast woord.”

Wie is Sebastiaan Wolswinkel?

Volkomen onverwacht kiezen de leden van de Partij voor de Dieren dit voorjaar Sebastiaan Wolswinkel (19 juli 1994) tot partijvoorzitter. Hij verslaat de gedoodverfde kandidaat met twaalf stemmen verschil, met een vurig pleidooi voor meer transparantie, meer partijdemocratie en meer regionale inbreng. Wolswinkel is sinds zijn achttiende partijlid en wordt in 2016 voorzitter van de onafhankelijke jongerenorganisatie ‘Pink!’.

Wolswinkel groeide op in het Friese dorp Oldeberkoop, ging naar de middelbare school in Leeuwarden en Heerenveen. Hij studeerde kortstondig wiskunde in Leiden, een docentenopleiding in Leeuwarden maakte hij niet af. Wel doceerde hij drie jaar aan de International School in Groningen. Onlangs verhuisde hij naar Amsterdam, tot die tijd woonde hij bij zijn ouders in Friesland.

Onder het pseudoniem Oliver Perry schrijft hij een roman, de epic fantasy ‘Promise Broken’. Najaar 2018 helpt hij de Animal Justice Party in Australië een jongerenorganisatie op te richten.

Wolswinkel is partijlid sinds 2013, een jaar nadat hij bij verkiezingen nog D66 had gestemd (“die zijn genuanceerd en zo zag ik mezelf ook”). Met vrienden speelt hij met de gedachte een eigen partij op te richten. Hij bestelde destijds nog geen cappuccino met havermelk, zoals nu, en verorberde nog veel vlees (“het was nog niet bij me opgekomen dat in twijfel te trekken”). De Partij voor de Dieren trekt hem aan omdat ze systematische verandering bepleit, op alle fronten.

“Mijn beweegreden was het onderwijs. Dat vormt conformistische burgers, en hun gedrag leidt tot existentiële bedreigingen. Zonder hervorming kun je dat niet bestrijden. Andere partijen gaan nog altijd uit van de gedachte dat er ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen zijn, en dat je bij die laatste alleen aan de randjes nog wat hoeft te poetsen. Terwijl er zo verschrikkelijk veel moet gebeuren.

“Bij Pink belandde ik omdat ik op die manier meer mensen kon betrekken bij activiteiten, mensen die wel een politieke beweging willen steunen, maar geen politiek dier zijn.”

Zie jij jezelf niet als politiek dier?

“Ik had en heb geen politieke ambities. Binnen de partij heb ik altijd het idee gehad: ik heb niets te verliezen omdat ik nergens per se wil belanden.”

Snap je dat sommigen dat anders zien, na het afgelopen half jaar?

“Ja... haha, dat zou inderdaad kunnen. Bij veel mensen binnen de partij leeft een mate van bezorgdheid over de vraag in hoeverre zij kritisch kunnen zijn en alsnog later een betekenisvollere functie kunnen krijgen en daarin van waarde kunnen zijn voor de partij.”

Da’s een mondvol. Je bedoelt: ze durven hun mond niet open te doen uit vrees voor hun baantje.

“Ik zeg het zo netjes omdat ik veel begrip heb voor de uitgangspunten die tot deze situatie hebben geleid. De partij is een activistische beweging. De toekomst die zij voor ogen hebben ligt ver voor ons. Net als bij golfen.”

Golfen? Golf jij?

“Ja, met mijn opa. Als ik bij hem in Engeland ben, doen we altijd een rondje. Ik heb elke keer weer beginnersgeluk. Ik wil ermee zeggen: zelfs bij goede golfers wijkt hun slag altijd nog een paar graden af van de ideale koers. Toch kun je beter gewoon slaan dan de hele tijd bijstellen. Het gaat nooit perfect worden. Met een harde klap in een redelijk goede richting kun je enorme afstanden overbruggen. Zo zie ik een activistische beweging ook. In de partijtop zeggen ze niet: we willen geen discussie omdat de koers perfect is. Ze willen de koers niet in twijfel trekken, omdat de energie dan tegen elkaar wordt gericht.”

Sebastiaan Wolswinkel Beeld Maartje Geels

Maar je bent het er niet mee eens.

“Nee. Toch begrijp ik goed waarom zij in alle oprechtheid geloven dat hun houding de juiste is. En ik wil geen vijandig beeld creëren. Laat me nog een golfmetafoor gebruiken. Tussen onze positie en het gat waar de bal in moet, zie ik nog wel wat slootjes die we zouden kunnen dempen of bunkers waar we gras in kunnen zaaien. Waardoor we maatschappelijke drempels op weg naar ons doel wegnemen.”

Dat moet je even uitleggen. Die bunkers, is dat de weigering van de fractie om compromissen te sluiten? Of om ‘mensenzaken’ te agenderen?

“Om bredere maatschappelijke problemen te benoemen. Hoe de economie functioneert. Hoe we grondstoffen exploiteren, hoe we economische groei nastreven. We moeten deze problemen ontleden. Neem bijvoorbeeld het feit dat veel mensen in armoede leven. Was het niet Aristoteles die zei dat arme mensen niet in staat zijn te functioneren in een democratie, omdat ze eerst genoeg eten moeten hebben?”

Dus moet de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer vol inzetten op goed armoedebeleid.

“Exact. En dat was ook mijn punt voor onderwijs. Dat moet dienen om mensen kritisch denkvermogen bij te brengen en creativiteit te stimuleren, en dat doet het nu niet. Het huidige systeem slaat nergens op.”

Kreeg je hiervoor geen medestanders binnen de partij?

“Zeker, allereerst bij Pink. Daar tref je allerlei mensen met brede interesses, zoals internationale betrekkingen of zorg of onderwijs. Die zijn naar ons toegestroomd omdat alle andere partijen iets ontberen: de primaire focus op erkenning van de rechten van dieren, en dat het schandalig is hoe we met hen omgaan.”

Is de discussie binnen de partij door jouw gedwongen vertrek weer beëindigd of pas net begonnen?

“Er is me genoeg duidelijk gemaakt dat voortzetting van de dialoog niet de bedoeling is, door mensen die de regie hebben. Een groot deel van de achterban vindt dat ook prima, die hebben niet zo’n behoefte aan de rechten en plichten die je kunt verwachten op grond van het feit dat de partij een vereniging is. Maar er zijn ook leden die dat wel willen. De vraag is of zij die rechten zullen opeisen.

“Kijk, als Tolkien stelt dat zijn trilogie ‘Lord of the Rings’ geen allegorie is en jij meent van wel, zit je dan fout? Als Niko Koffeman (senator en mede-oprichter van de partij, red.) over ons verkiezingsprograma zegt: ‘Het is gewoon een stem-indicatie’, maar veel mensen stemden op ons omdat ze dachten dat het méér was dan dat? Is Niko’s interpretatie dan nog gerechtvaardigd? Je wilt niet dat een verkiezingsprogramma ambigu is. Het hele punt van de Partij voor de Dieren was juist dat we die machiavelliaanse toestanden achter ons zouden laten.”

Heerst er angst in de partijtop dat de meningen over bredere politieke kwesties te veel uiteenlopen? Dat er dan een doos van Pandora opengaat?

“Nou... ik denk dat er wel punten zijn waar je dat probleem krijgt. Ethische kwesties bijvoorbeeld, zoals orgaandonatie. Maar er is veel meer dat ons verbindt, ook de mensen van verschillende achtergronden. En niet alleen onze omgang met niet-menselijke dieren. Bijvoorbeeld dat we allemaal armoede onacceptabel vinden. Ik hoopte een verbindende rol te spelen. Persoonlijk wil ik de partij graag veranderen, maar ik begrijp ook de mensen die dat een onjuiste strategie vinden. Ik wilde laten zien dat we niet zoveel verschilden. Dat heb ik verkeerd ingeschat en dat frustreert me.”

Blijft de Partij voor de Dieren jouw partij?

“Het is de enige partij die durft te zeggen hoe de wereld echt in elkaar zit. Ik zie geen reden om anders te stemmen.”

Lees ook:

PvdD-fractieleider Esther Ouwehand: De koers is de koers, die verandert niet

Esther Ouwehand, de nieuwe fractieleider van de Partij voor de Dieren, zet de lijn van Marianne Thieme voort. Er komt geen verbreding van de agenda. Wat de partijvoorzitter zegt, zijn ‘privé-opvattingen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden