Mensenrechten

Huiswerk voor Stef Blok, Kamer eist dat hij zijn China-strategie overdoet

Stef Blok luistert als Kamerleden zijn China-strategie bekritiseren Beeld ANP

Minister Stef Blok moet opnieuw aan de slag met zijn China-strategie. Een meerderheid van de Kamer wil dat de minister van buitenlandse zaken het hoofdstuk over mensenrechten herschrijft. 

Partijen oordeelden maandag tijdens een Kamerdebat dat Blok in het in mei uitgebrachte document nauwelijks aandacht heeft voor de verslechterde mensenrechtensituatie in het land. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert nam het initiatief om een nieuwe versie van de strategie te eisen. “De term universele waarden staat erin, maar de zinnen daarover zijn overgenomen uit een standaardtekst in de begroting.”

Blok was niet van plan op het verzoek in te gaan. “Het is zinloos huiswerk voor ambtenaren om de notitie al na een paar maanden te herschrijven.” In de praktijk doet het kabinet genoeg aan mensenrechten, verzekerde hij de Kamer. Tijdens zijn ­eigen bezoek aan China dit jaar bezocht hij bijvoorbeeld een kerk en een moskee, om onderdrukte gelovigen een hart onder de riem te steken.

Schrijf die concrete stappen uit de praktijk dan op, opperde Sjoerd Sjoerdsma (D66). “Misschien dat ik Blok zo een reddingsboei toewerp.” Maar de minister hapte niet. Blok lachte minzaam, negeerde de suggestie, en ging door naar een volgend onderwerp.

Door die onvermurwbare houding heeft de minister zichzelf in een pijnlijke positie gemanoeuvreerd. Dat een beleidsnota van een minister tot debat over concrete maatregelen leidt, is standaard gebruik. Dat de Kamer via een motie een nieuwe versie afdwingt, is uitzonderlijk.

Kamerleden trekken ook de stelling van Blok in twijfel dat hij in de praktijk vooroploopt met mensenrechten. “Kunt u mij één Europees land noemen dat explicieter over de mensenrechten in China spreekt,” wierp hij Bram van Ojik (GroenLinks) voor de voeten. Die greep ­terug op een in juni verschenen rapport van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, een belangrijk adviesorgaan van het kabinet. “Daarin staan drie categorieën Europese landen. Een groep die zich duidelijk uitspreekt over Chinese misstanden, een groep die niets doet, en een middengroep die aan stille diplomatie bedrijft. Nederland hoort volgens de AIV bij die middengroep.”

Concurrentie

Andere onderdelen van de China-nota leidden eveneens tot felle kritiek. Het debat had daarmee iets weg van een student die een matige scriptie komt verdedigen, en van de academische commissie te horen krijgt dat hij na het herschrijven van een hoofdstuk wellicht kans maakt op een zes.

D66’er Sjoerdsma noemde de ­hele strategie een ‘lege huls’ die bijvoorbeeld geen concrete plannen ­bevat tegen oneerlijke economische concurrentie uit China. “China is ­wereldkampioen bedrijfsspionage. Waarom pleiten we niet voor Europese sancties tegen bedrijven en hun bestuurders die zich daar schuldig aan maken?”

Bram van Ojik (GroenLinks) wil dat Nederland pleit voor aanpassing van de Europese mededingingsregels, zodat Europese bedrijven gezamenlijk de concurrentie aankunnen met Chinese treinenbouwers of ­andere conglomeraten.

Bij zulke heikele thema’s fungeerde de uitgebreide discussie over mensenrechten voor Blok ook als bliksemafleider. Het debat ging nauwelijks over dilemma’s die de AIV in ­juni aankaartte. Moet de EU bijvoorbeeld meer steun geven aan landen op de Balkan, om te voorkomen dat China hier voet aan de grond krijgt? Ook opperde de AIV China-gezinde landen zoals Hongarije in de EU op andere terreinen tegemoet te komen, als zij wel instemmen met een stevige strategie tegen Peking. Dan zou Nederland mogelijk de eis moeten laten varen dat Hongarije vluchtelingen opneemt. Maar over dit soort lastige afwegingen hoefde Blok door de breed uitgemeten mensenrechtendiscussie niet met de Kamer te spreken.

Lees ook: ‘Onze manier van leven beschermen tegen China betekent keuzes en kosten maken’

Het kabinet zal geld moeten uittrekken voor een stevig Europees antwoord op de opkomst van China, aldus expert Monika Sie. Anders koopt China politieke invloed en delft de Europese industrie het onderspit. 

Ook coalitiepartijen vinden de China-strategie van het kabinet te slap en te vaag

In het plan dat het kabinet woensdag – behoedzaam – presenteerde over het beleid richting de steeds dominantere wereldmacht China ontbreekt de helderheid over het doel en de middelen daarvoor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden