InterviewLijsttrekkerschap CDA

Hugo de Jonge: ‘Samenwerking met Forum voor Democratie is onmogelijk’

Beeld Guus Schoonewille / HH

Hugo de Jonge wil de nieuwe leider van het CDA worden. ‘Het CDA is opgericht om kloven te overbruggen en strijd te pacificeren.’

 Hugo de Jonge (42) koos voor de aftrap van zijn campagne voor een symbolische locatie. In zijn stad Rotterdam staat hij bij het raam van Belvédère, een in oude glorie hersteld cultureel centrum op Katendrecht. Uitzicht op de Maas. De Jonge woont om de hoek en vertelt dat Rotterdam hem nog iedere dag fascineert. “In Rotterdam voel je altijd de rauwheid en diversiteit. Ook hier in deze wijk. Hier zie je dat het kan: verschillen overbruggen.”

Hij heeft net, via Facebook, een gesprek gehad met CDA’ers over de koers van de partij. “Ik ga mij nog even omkleden”, zegt hij en ruilt zijn blauwe pak voor polo en spijkerbroek.

Drie jaar geleden was hij nog wethouder in Rotterdam. Hij werd vicepremier en minister van volksgezondheid in Den Haag. Nu is hij een van de drie kandidaten om lijsttrekker te worden voor het CDA. Volgende week stemmen de CDA-leden op hem, of op de andere gegadigden, staatssecretaris Mona Keijzer en Kamerlid Pieter Omtzigt.

Verschillen overbruggen, zegt De Jonge, is een van zijn belangrijkste missies als hij leider wordt van het CDA. Hij heeft lang getwijfeld of hij het moest doen. De coronacrisis gaf de doorslag. “Onzekerheden waren er al. Mensen vragen zich af of er voor hen straks nog een woning, zorg en een baan is. Het uitbreken van de crisis heeft die zorgen verdiept. Onzekerheid is het recept voor polarisatie. Het CDA is opgericht om kloven te overbruggen en strijd te pacificeren. Ik wil dat mijn partij die leidende rol weer gaat spelen in de politiek.

“De zorg voor elkaar, dat zie ik als fundament van de samenleving. In de coronacrisis zag je hoe belangrijk dat was. Dat bleef overeind: een stap harder lopen als dat nodig is voor een ander, aanbellen bij een buurman die misschien hulp nodig heeft. Dat wil ik vasthouden want we gaan heel moeilijke jaren tegemoet.”

Presenteert u zich hier in Rotterdam als een stadse CDA’er?

“Ik ben een Rotterdammer én een Zeeuw, geboren in Bruinisse. Mijn vader was dominee en daarom zijn we vaak verhuisd. Mijn jeugd heb ik doorgebracht in Zaamslag, Zeeuws-Vlaanderen, waar ik op de middelbare school zat en leerde werken bij de boer. Op een dag was mijn vader op zijn brommertje in Rotterdam en schreef alle telefoonnummers op van panden die te huur stonden. Hij vond kennelijk dat ik de deur uit moest. Zo ben ik hier begonnen, in de Millinxbuurt, een van de slechtste wijken van Rotterdam destijds.

“De tegenstelling tussen stad en platteland heb ik zelf nooit zo gevoeld. Ik weet hoe mooi het is, de gemeenschap, die saamhorigheid die je kunt voelen in het dorp. Juist dat dorpse zou je een stad meer gunnen. Het CDA is heel sterk in de regio. Ik geloof wel dat we sterker moeten worden in de grote stad. Want als wij weer de grootste partij willen worden, en het CDA heeft daarvoor alles in zich, zul je ook in de Randstad sterk moeten staan.”

U bent een man van het midden, zegt u. Is dat ook niet een vorm van onduidelijkheid, vlees noch vis?

“Juist niet. Het midden betekent niet dat je schippert tussen links en rechts. Het midden is geen keuze vanuit pragmatisme, maar een keuze uit overtuiging. Daar in het midden worden tegenstellingen overbrugd. Dat is ons natuurlijk kompas en daar voelen heel veel CDA’ers zich thuis.”

Neem de landbouw. Maakt het CDA daar een echte keuze? Of predikt de partij duurzaamheid terwijl tegelijk boeren op de oude voet door mogen gaan?

“Dat is een heel goed voorbeeld waarom het CDA in het midden thuishoort. Wij mogen trots zijn op de Nederlandse landbouwsector en er is begrip nodig voor de ingewikkelde situatie waarin familiebedrijven zitten. Veel boerenbedrijven voelen zich in de hoek gezet als de grootste vervuiler en als een sector die moet krimpen. De landbouw is goed voor export van bijna 100 miljard euro. Daar moet je niet achteloos over doen. Maar als partij die rentmeesterschap hoog in het vaandel heeft, moeten we óók keuzes maken voor leefbaarheid, duurzaamheid en dierenwelzijn. Zodat de landbouw de toekomst in kan.”

Welke keuze maakt het CDA onder uw leiding?

“Het gros van de bedrijven is zeer innovatief. Boeren vragen om erkenning. Zij vragen aan ons om met twee woorden te spreken en dat is terecht. We kunnen trots zijn op de sector en stappen zetten richting een duurzame toekomst voor de volgende generatie.”

Vraagt deze verandering niet om pijnlijke keuzes? U zei eerder: ‘Op dezelfde manier doorgaan met de landbouw kan niet meer en past niet meer.’

“Dat vinden boeren zelf ook. Die zijn realistisch. Ze vragen gewoon de erkenning voor hun toegevoegde waarde en de knel waar ze soms inzitten. Soms is de belasting voor het gebied zo groot dat je denkt past dat allemaal, die puzzel moet je met elkaar leggen. Dat vraagt pijnlijke keuzes maar die moeten we samen maken.”

Gaat het CDA onder uw leiding wel of niet samenwerken met Forum voor Democratie? U zei dat u het niet ziet gebeuren. Dat klinkt of er nog een kiertje is.

“Als ik zeg dat ik het niet zie gebeuren, dan gaat het niet gebeuren. De keuze is een onderdeel van de lijsttrekkersstrijd, dat zie ik ook wel. Door de samenwerking in Brabant tussen CDA en Forum voor Democratie is het logisch dat mensen zich afvragen of het CDA, als ik ga leiden, daar landelijk voor openstaat. Over Brabant heb ik altijd gezegd: ik respecteer de keuze van de leden dáár. Bij het CDA zijn de leden de baas. Landelijk moet je die keuze niet willen maken. 

 “Om een lijst van redenen, waar Thierry Baudet wekelijks nog nieuwe aan toevoegt. Het probleem zit dieper dan die losse incidenten. Landelijk samenwerken tussen Forum voor Democratie en het CDA gaat in tegen de geboortepapieren van het CDA. Zoals Piet Steenkamp, de founding father van het CDA, het zei: als brede volkspartij is het onze taak om tegenstellingen te overbruggen. Wij horen het tegenóvergestelde te zijn van polarisatie. Dan is het onmogelijk om samen te werken met een partij die leeft van polarisatie, voor wie dat de brandstof is van hun hele bestaan. Samenwerken met Forum is niet zomaar een compromis sluiten. Het zou een compromis zijn met onszelf, met wie we zijn.”

U bent opgeschoven, in 2010 was u voor de constructie met de PVV.

“Ik ben er anders over gaan denken, ja. Ik vond dat een partij die zoveel stemmen krijgt verantwoordelijkheid moet kunnen nemen voor het bestuur. Dat is ook in Rotterdam altijd de insteek geweest. Hier is het wél gelukt met Leefbaar Rotterdam. Met die partij bleef overeind waar het in de politiek om gaat: de zorgen van gewone mensen op tafel krijgen, en samen praktische oplossingen vinden. Ik dacht in 2010 dat dit ook met de PVV moest lukken. Maar uiteindelijk is dat een experiment gebleken dat we niet moeten herhalen.”

Is uw nadruk op het midden ook een afscheid van de tijd dat het CDA onder Sybrand Buma meer naar rechts keek?

“Ik leg bewust het accent op het midden omdat deze tijd vraagt om het overbruggen van tegenstellingen. Sybrand was ook een man van het midden.”

Over klimaat is uw toon ook heel anders, veel positiever. Het woord rentmeesterschap is terug.

“Klopt. Ook dat accent zet ik bewust. Klimaat is echt een onderwerp dat past bij het CDA, net als rentmeesterschap. Dat is trouwens al een lange traditie, Ruud Lubbers was ooit de eerste premier die echt koos voor milieubeleid, internationaal, vergeet dat niet. Het is een mooie gedachte dat we dat karwei mogen afmaken. Jan-Peter Balkenende is er ook veel mee bezig. Het past bij het CDA omdat wij beseffen dat alle luxe en verworvenheden die we in het land hebben opgebouwd, geen eigen verdienste zijn.”

Het tobberige is er wel vanaf, als u CDA-leider wordt?

“Dat tobberige heb ik sowieso niet in me zitten, hahaha. Natuurlijk gaan we Parijs halen. Natuurlijk is de transitie naar een duurzamere wereld haalbaar en betaalbaar. Al stoor ik me soms wel hoe de tegenstellingen geweldig worden opgelierd, tussen de klimaatontkenners van ‘na ons de zondvloed’ en de voorhoede die denkt dat het voor alle mensen zomaar even te doen is om de auto de deur uit te doen. Je moet ook hier wel héél goed oog houden voor de zorgen van gewone mensen.”

Over migratie hebt u voor rechtsere kiezers een plan: Nederland moet een maximum zetten op het aantal arbeidsmigranten. Hebt u al een getal?

“Ook over migratie moeten juist de middenpartijen dat debat voeren en vanuit het midden met een antwoord komen. Ik denk dat het goed is als migratie meer hanteerbaar wordt, zoals landen als Canada het aanpakken. Ik wil een discussie of het wel logisch is dat Nederland toegroeit naar 1 miljoen mensen erbij tot 2030, voor het gros door migratie, het merendeel uit Oost-Europa. Een getal moet de uitkomst zijn van een discussie die we hierover moeten voeren. ”

Nu klinkt u meer als de vorige CDA-leider Sybrand Buma. Aan welke eerdere CDA-spiegelt u zich, Buma, Balkenende, Lubbers?

“Ik heb grote waardering voor wat Lubbers heeft gedaan. Ja, haha, nu noem ik toch weer een Rotterdammer. Ik had ook Balkenende kunnen noemen, een Zeeuw die Nederland door een moeilijke tijd heeft geleid. Het CDA is altijd bereid op het dek te gaan staan als de golven hoog gaan. Dat is de traditie waar ik in wil staan.”

Lees ook:

Eigenzinnige Omtzigt schudt de CDA-verkiezing op

Met maar liefst vier kandidaten gaat het CDA lijsttrekkersverkiezing houden. Donderdagavond meldde Pieter Omtzigt zich.

Hugo de Jonge stelt zich kandidaat voor CDA-leiderschap

Hugo de Jonge, de favoriet voor het CDA-leiderschap, heeft zich gemeld als kandidaat-lijsttrekker. ‘Mensen moeten kunnen rekenen op een beschermende overheid. Het CDA moet daar een leidende rol in spelen.’

Hugo de Jonge, man van het midden, is nu de favoriet binnen het CDA

Voor Hugo de Jonge lijkt, na het afhaken van Wopke Hoekstra, de weg vrij naar het CDA-lijsttrekkerschap. Kan Mona Keijzer nog een alternatief zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden