Oud-coronaminister

Hugo de Jonge raakt steeds verder in het nauw door de mondkapjesdeal

Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) staat de pers te woord over het gebruik van zijn privémail voor zijn werk als bewindsman. Hij gaf toe dat hij zijn privémail niet had moeten gebruiken. Beeld Bart Maat, ANP
Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) staat de pers te woord over het gebruik van zijn privémail voor zijn werk als bewindsman. Hij gaf toe dat hij zijn privémail niet had moeten gebruiken.Beeld Bart Maat, ANP

Minister Hugo de Jonge kiest de vlucht naar voren: hij komt alsnog naar de Tweede Kamer om uitleg te geven over zijn rol in de mondkapjesdeal.

Wilma Kieskamp

Het wordt een spannende week voor voormalig coronaminister Hugo de Jonge. Lang probeerde hij in de luwte te blijven over zijn rol in de omstreden mondkapjesdeal van Sywert van Lienden. Maar de druk om opening van zaken te geven loopt snel op.

De CDA-minister moet donderdag zijn reputatie komen verdedigen in de Tweede Kamer. Hij zal dan alsnog zelf vragen beantwoorden over zijn bemoeienis met de deal. Inzet is vooral de vraag of hij de Tweede Kamer goed genoeg heeft geïnformeerd. Dat maakt de zaak meteen politiek gevoelig.

Problemen stapelen zich op

De problemen beginnen zich langzamerhand op te stapelen voor De Jonge, vooral nu zich alweer een nieuwe kwestie heeft aangediend. De minister blijkt jarenlang zijn privémail gebruikt te hebben voor zijn werk. Dat wordt om veiligheidsredenen ten strengste ontraden aan bewindspersonen.

Privémail was makkelijker, vond De Jonge, die pas dinsdag is gestopt met deze gewoonte, zo heeft hij toegegeven. De streng beveiligde werkmail vereiste dat hij vaak van wachtwoord veranderde. Heel ‘gebruiksonvriendelijk’, vond De Jonge, die toegeeft dat het gebruik van privémail ‘niet is zoals het hoort’.

Premier Ruttes reactie spreekt boekdelen. De premier wil niet oordelen over het mailgedrag van De Jonge, die tegenwoordig minister is van volkshuisvesting. Maar zelf gebruikt Rutte per definitie altijd werkmail, benadrukt hij.

Moeilijker om de minister te controleren

Met een minister die uitwijkt naar privémail is het voor de Tweede Kamer moeilijker om achteraf informatie op te vragen en de minister te controleren. Werkmail wordt volgens streng protocol bewaard, privémail niet. Ook voor media wordt het lastiger om via een Wob-verzoek informatie op te vragen.

Het slordige mailgedrag betekent niet bij voorbaat dat De Jonge ook in de mondkapjesdeal over de schreef is gegaan. Het contact over de mondkapjes is waarschijnlijk niet per mail verlopen. Maar de CDA-minister komt er politiek wel verder mee in het defensief. In de Tweede Kamer leven toch al veel kritische vragen over zijn bemiddeling voor Sywert van Lienden, een partijgenoot uit het CDA.

Steeds stellig ontkend

De kwestie waar inmiddels ook het kabinet behoorlijk mee in de maag zit, is dat De Jonge steeds stellig heeft ontkend dat hij bij de mondkapjesdeal ‘betrokken’ was. In diverse varianten beweerde hij eerder tegenover de Tweede Kamer dat hij geen rol speelde bij het besluit. Ook met de inhoud van het contract had hij niets van doen, zei hij steeds.

Naar de letter klopt dat, maar inmiddels is duidelijk geworden dat er nóg iets speelde, iets waar de minister de Tweede Kamer niet over vertelde. Hij gaf in het voorjaar van 2020 wel de aanzet tot het besluit om mondkapjes te gaan kopen van Van Lienden. De Jonge stuurde indringende appjes naar de topambtenaar die voor de overheid de inkoop van mondkapjes regelde. Die moest snel met Van Lienden gaan praten.

Een riskant debat

Donderdag moet de voormalige coronaminister een zeer kritische oppositie tevreden zien te stellen. Wat het debat voor hem extra riskant maakt, is dat de oppositie ook al zeer ontevreden is over het trage verloop van het onderzoek dat het ministerie van VWS laat uitvoeren naar de Van Lienden-deal. De Kamer wacht al negen maanden op informatie.

Staatsrechtelijk is het ongebruikelijk om een minister uit een vorig kabinet naar de Kamer te roepen. Maar zowel de oppositie als ook de coalitiepartijen vinden dat er dit keer maar van die regel moet worden afgeweken.

De Jonges verdediging is dat hij ‘met de juiste intenties’ handelde. Er was in 2020 een schreeuwend tekort aan mondkapjes in de verpleeghuizen. De Tweede Kamer eiste actie. In het debat moet blijken of het verwijzen naar die context genoeg is om zijn politieke geloofwaardigheid te stutten.

Lees ook:

De Jonges vingerafdrukken zitten opeens toch overal

Minister Hugo de Jonge bemiddelde bij de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden. ‘Met de juiste intenties’, verdedigt hij zich, nu dat naar buiten komt. Terwijl hij eerder nog zei dat hij niet betrokken was. Waarom is dat zo politiek gevoelig?

Pieter Omtzigt over zijn éénmansfractie en zijn strijd tegen de Belastingdienst

Pieter Omtzigt heeft er geen vertrouwen in dat de gevolgen van het ‘Belastingdienstschandaal’ ooit netjes worden opgelost, zegt hij in een uitgebreid interview in Trouw. Hij was lang overspannen. ‘Mijn plan was iedere ochtend naar het koffiezetapparaat lopen en een paar uur werken. Dat laatste lukte niet heel erg goed.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden