Mondkapjesdebat

Hugo de Jonge overleeft het debat, maar maakt het zichzelf wel moeilijk

null Beeld ANP
Beeld ANP

De oppositie gaat niet mee in de uitleg van Hugo de Jonge dat hij ‘niet betrokken’ was bij de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden. Voor het onvolledig informeren van de Kamer biedt de minister excuses aan.

Wendelmoet Boersema

Alsof hij wil laten zien dat beeldvorming ertoe doet, zo zit Hugo de Jonge deze donderdag in vak K. Oplettend, urenlang, de hand onder de kin, zijn telefoon laat hij (meestal) met rust. Dat is bij eerdere Kamerdebatten wel eens anders geweest. Nu staat zijn positie op het spel. Hij redt het nét.

Staatsrechtelijk gezien is het uniek wat er in dit debat gebeurt. Officieel moet minister Conny Helder uitleg geven over de omstreden miljoenendeal met Sywert van Lienden in het voorjaar van 2020. Zij is verantwoordelijk voor het handelen van haar voorganger, Martin van Rijn, die op zijn beurt verantwoordelijk was voor de inkoop van beschermingsmiddelen.

Maar de kwestie draait vooral om de aard van de bemoeienis van Hugo de Jonge, en wat hij daarover op welk tijdstip aan het parlement heeft gemeld. De deal bleek later omstreden omdat Van Lienden en zijn zakenpartners het toch niet voor niets, maar voor 20 miljoen euro bleken te doen.

Ongemak in de Kamer

Op het laatste moment besluit De Jonge de wens van de oppositie in te willigen, en toch naar de Kamer te komen. Ook laat de huidige minister van volkshuisvesting op de valreep woensdag honderden berichten naar de Kamer sturen, die zijn ministerie lange tijd niet wilde geven. Ondanks een Wob-verzoek van De Volkskrant en een uitspraak van de rechter.

Het leidt in de Kamer tot ongemak bij de coalitiepartijen, en tot verbijstering en ongeloof bij de oppositie. Minister Helder moet op basis van het door De Jonge toegezonden materiaal een kritische Kamer tekst en uitleg geven, terwijl zij eerder verdedigde dat het kabinet wil wachten op het onderzoek van consultancybureau Deloitte. Dat zal pas in de zomer afgerond zijn. Helder noemt de actie van De Jonge daarom ‘onverstandig’.

Dat maakt Helder en daarmee het kabinet politiek kwetsbaar. Stelt de regering hier een onderzoek door een extern bureau boven de grondwettelijke informatieplicht aan de Kamer? Met moeite beweegt GroenLinks-leider Klaver Helder tot een mager excuus.

De minister bezweek

Wrijven in de vlek zal niet het effect geweest zijn dat De Jonge voor ogen had. Het tekent wel de huidige minister van volkshuisvesting die zich tijdens de pandemie liet kennen als een handen-uit-de-mouwen-man, en in de haast soms over zijn eigen mooie schoenen struikelde.

Uit de vrijgegeven informatie en onthullingen in media over de deal rijst het beeld op van een minister die onder de politieke druk en de hefboom van de beeldvorming bezweek, en daarom aandrong op de deal met opiniemaker (en -breker) Van Lienden, tegen het advies van ambtenaren in. Een partijgenoot bovendien, een verdenking van bevoorrechting die de CDA’er in het debat niet krijgt weggenomen. “De minister had ook naar KLM kunnen bellen als hij bang was dat Van Lienden een concurrerende luchtbrug zou opzetten”, zegt GroenLinks-leider Klaver.

Politiek ronduit onhandig is het beroep op zijn haperende geheugen. De Jonge erkent dat hij afgelopen juni de Kamer niet heeft geïnformeerd over hoe zijn contacten met Van Lienden precies zijn gelopen. “Ik heb onvoldoende toegezien op de informatieverstrekking aan de Kamer en daarvoor maak ik mijn oprechte excuses.”

Bij de oppositie roept het haperend geheugen van De Jonge juist wel een herinnering op, namelijk aan het veelvuldig gebrek aan een ‘actieve herinnering’ bij premier Rutte. De Jonge heeft er ‘gewoon eerlijk’ over willen zijn. Maar zijn verweer ‘ik was niet betrokken, maar had wel betrokkenheid’ accepteren de meeste oppositiepartijen uiteindelijk niet.

Lees ook:

Lees hier de hoogte- en dieptepunten van het debat over de mondkapjesdeal terug.

PvdA dient motie van wantrouwen in tegen minister Hugo de Jonge

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden