Noodsteun

Hoekstra praat met de Kamer over steun aan Zuid-Europa. Kan hij streng én solidair zijn?

Minister Wopke Hoekstra van financiën komt aan voor de wekelijkse ministerraad op het Binnenhof, 27 maart 2020. Beeld BSR Agency

De Tweede Kamer praat met minister Hoekstra over Zuid-Europa. Hij zoekt naar een nieuwe strenge en toch solidaire toon.

De Tweede Kamer praat dinsdagochtend over Europese steun aan economisch herstel in met name Italië, Spanje en Portugal. Onmiddellijk na dit debat gaat minister Hoekstra van financiën naar de eurogroep-vergadering met zijn buitenlandse collega’s. Met welk mandaat kan hij op pad?

Wopke Hoekstra gaat sowieso een lastige dag tegemoet. Voor het eerst sinds de ruzie in de vorige eurogroep-vergadering komt hij al zijn buitenlandse collega’s weer onder ogen. In die eerdere bijeenkomst stelde hij aan de orde dat Zuid-Europese landen sinds de kredietcrisis te weinig hebben gedaan om de overheidsschuld terug te dringen. Dat schoot bij de Italianen, de Spanjaarden, de Portugezen en de Fransen in het verkeerde keelgat. De toon van premier Mark Rutte was overigens een paar dagen later niet anders. Ook hij wees de Zuid-Europeanen erop dat zij de boekhouding niet op orde hebben en Nederland wel.

Na een storm van kritiek maakte Hoekstra vorige week een knieval. Hij moest erkennen dat hij een verkeerde toon had aangeslagen. “We waren te weinig empathisch”, zei hij vorige week. Zijn toon zal dinsdag dus anders zijn, maar de boodschap is waarschijnlijk nauwelijks veranderd. De minister is nog steeds fel tegen de uitgifte van euro-obligaties, ook wel ‘coronabonds’ genoemd, gezamenlijke Europese schuldbewijzen om de kosten van de crisis te dekken. Hij was tot voor kort ook tegen het aanspreken van het noodfonds, het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), waarin 410 miljard euro zit. Wacht daarmee, was zijn verhaal, want we weten niet wat ons nog boven het hoofd hangt.

Inmiddels lijkt Hoekstra genegen het ESM open te stellen. De vraag is tegen welke voorwaarden. Kunnen landen pas bij het ESM aankloppen als zij niet meer kunnen lenen op de kapitaalmarkt? Kan het ESM aan landen die geld nodig hebben eisen stellen over de hervorming van de economie en de overheidsfinanciën?

Is er achter de schermen al iets voorbereid?

Hoekstra staat voor de lastige opdracht om in Europa te laten zien dat er iets is veranderd aan de Nederlandse houding, terwijl hij ook met de hand aan de rem wil onderhandelen. De vraag is wat er achter de schermen al is voorbereid. Premier Rutte kondigde vorige week woensdag dapper aan dat hij met de premiers van Italië en Spanje zou gaan bellen om de plooien glad te strijken. Tot maandagmiddag had dat gesprek nog niet plaats gehad.

Kamerleden gaan dinsdag veel praten over solidariteit, maar dat heeft voor alle partijen een andere betekenis. VVD en CDA steunen de strenge houding van Hoekstra en Rutte. Nederland doet al heel veel, vinden zij: er is een miljard euro beschikbaar voor de volksgezondheid in Zuid-Europa, de Europese Centrale Bank kocht staatsobligaties, de begrotingsregels zijn versoepeld. De twee regeringspartijen zijn enorm bevreesd voor overdracht van geld van Noord- naar Zuid-Europa. Zij zijn ook bang dat de anti-EU-partijen PVV en Forum voor Democratie electoraal profiteren van hulp vanuit de Europese Unie of de eurolanden aan het zuiden. D66 wil een ruimer gebaar maken naar Zuid-Europa, maar zal het Hoekstra niet te lastig maken. GroenLinks en PvdA zijn ook voor meer souplesse. Zij wijzen erop dat de economie in diverse eurolanden met elkaar is verbonden en dat Nederland daarom een groot belang heeft bij herstel in Zuid- Europa.

Lees ook: 

Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

Italië en Spanje zijn diep ontgoocheld over het ‘bekrompen nationaal egoïsme’ van Nederland. Oude wonden barsten open. Minister Hoekstra trekt het boetekleed aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden