Scorebordpolitiek

Hoe zit het nou met de scorebordpolitiek in de Kamer?

Lodewijk Asscher (PvdA) spreekt met Jesse Klaver (Groenlinks), die in de Kamer voor een ander soort politiek pleitte.Beeld ANP

GroenLinks-leider Jesse Klaver pleitte dit jaar voor een ander soort politiek. Minder op het scorebord gericht: minder spoeddebatten, minder moties. Er kwam weinig van terecht. Sterker, de coalitiepartijen toonden meer profileringsdrang. 

Voor het eerst begint de Tweede Kamer zich ietsje minder dol te draaien met plenaire debatten en moties. De Kamer heeft zich dit najaar net wat beter weten te beperken, met 95 Kamerdebatten, tien procent minder dan vorig jaar in dezelfde periode.

Maar de terugloop van het aantal debatten en moties komt bijna volledig voor rekening van de oppositiepartijen. De regeringspartijen zwaaien juist vaker met moties, precies een tegengestelde ontwikkeling. Per saldo is de agenda van de Tweede Kamer nog steeds overladen.

Kamervoorzitter Khadija Arib sprak gisteren in haar kersttoespraak haar zorgen uit over die tendens. Arib stelde teleurgesteld vast dat de oproep van GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver om te stoppen met ‘scorebordpolitiek’ nog niet erg is aangeslagen bij andere fracties. Klaver betrok meer dan alleen de aantallen moties en spoeddebatten in zijn pleidooi. Maar die zijn wel een goede graadmeter om te kijken of er al dan niet iets van zijn wensen is overgekomen.

Vroeger waren het vooral oppositiepartijen die de regering het vuur na aan de schenen legden, met moties en door spoeddebatten aan te vragen. Nu doet de coalitie net zo hard mee, constateert Arib. Dat verontrust haar, omdat het de agenda nóg voller maakt. Zij vraagt het parlement al langer om terughoudender te zijn, waar dat kan.

Beeld Louman & Friso

Belofte

GroenLinks zelf heeft zich in elk geval aan de eigen belofte gehouden. De fractie diende 61 moties minder in, omgerekend een daling van 27 procent. De fractie vroeg dit najaar ook de helft minder debatten aan. Nog drastischer was Denk (39 procent minder moties). Ook de PVV

en de SP hebben beduidend minder moties ingediend. Dat blijkt uit cijfers die Trouw heeft opgevraagd bij de Tweede Kamer. De cijfers lopen tot 13 december.

Bij de regeringspartijen was de grootste groeier dit najaar de VVD, die 25 procent meer moties indiende. ChristenUnie (12 procent meer) en CDA (14 procent meer) waren ook zeer actief. D66 hield zich relatief in, met slechts 5 procent meer moties.

Dat de regeringsfracties zich juist vaker profileren met een motie, heeft alles te maken met de profileringsdrang van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Zij zijn de afgelopen periode meer dan eerder bezig om hun eigen profiel scherp te houden, soms ook om de posities ten opzichte van elkaar eens goed te markeren. Vaak gebeurt dat profileren door met een fractie van de oppositie samen een motie in te dienen. GroenLinks valt ook hier weer op. De keren dat die linkse partij wel moties indient, is het vaak om samen met een regeringspartij een verbondje aan te gaan.

Identiteitskwesties

Dat profileren kan over van alles gaan, vaak zijn het identiteitskwesties. ChristenUnie en GroenLinks kwamen met een plan voor een autoloze zondag. De ChristenUnie strijdt met de SP tegen uitbuiting van arbeidsmigranten. De VVD en de SP vragen om racisme in voetbalstadions sneller te bestraffen. Voor de oppositie is daarbij soms ook wat binnen te halen. De SP ging aan tafel met CDA en D66, en eiste naast een vrouwenquotum voor het bedrijfs­leven ook actie voor lageropgeleide vrouwen. Met succes.

‘Samenwerken’ was tijdens de Algemene Beschouwingen een ander voornemen dat nadrukkelijk klonk in de Tweede Kamer. Premier Rutte zag toen tot zijn genoegen een sfeer van “samen de voeten droog zien te houden, van compromissen en het eens worden”. ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers hoopte op meer debatten op hoofdlijnen, “zonder dat we ons vastpinnen en we later ons verlies uitgebreid moeten uitmeten”. Hij verzuchtte ook: “Laten we afspreken dat dit niet een debat is om te winnen, want dat doen we niet meer”. Dat was ook wat Jesse Klaver van GroenLinks wilde. “We zijn te veel bezig met de eerste willen zijn, het debat willen winnen, met wie de winnaar is in plaats van de problemen op te lossen.”

Beeld Louman & Friso

Weinig verschil

Toch zeggen veel fracties in de praktijk weinig verschil te zien in de manier waarop de Tweede Kamer functioneert. Lodewijk Asscher zegt dat hij weinig kan met de oproepen tot zelfreflectie van sommige andere fracties. “Wat is dat, de Tweede Kamer die naar zichzelf kijkt? De Tweede Kamer bestaat uit verschillende partijen, met verschillende opvattingen, die elkaar vooral op ideeën moeten bestrijden.” Bij de PvdA knaagt het gevoel dat er meer geld voor lerarensalarissen binnengehaald had kunnen worden, als GroenLinks één blok had willen vormen tegen de onderwijsbegroting van het kabinet. Klaver zegde echter het kabinet bij voorbaat steun toe, in het kader van zijn ‘anti-scorebord­politiek’.

Ondertussen zijn de scoreborden nog volop in bedrijf. Partijen houden op Facebook en Twitter precies bij welke successen ze hebben geboekt, met vinkjes. De VVD tekende deze week nog een scorebord, nadat in de Eerste Kamer de stikstofwet was aangenomen. Links de voorstemmers, VVD en CDA voorop, ‘voor banen’. Daarnaast in rode letters de linkse partijen die tegenstemden. Met het stempel: ‘Tegen banen’.

Lees ook: 

GroenLinks oogst vooral onbegrip

Tot veler verrassing hield Klaver tijdens de Algemene Beschouwingen een vurig pleidooi om afscheid te nemen van de ‘scorebordpolitiek’; de jacht op succesjes, op het elkaar vliegen afvangen, op zoveel mogelijk aandacht in de media. Voortaan zou GroenLinks, de partij die dertig jaar lang vooral harde oppositie voerde, zich constructiever opstellen. 

Hoe stikstof boeren én politici splijt

Een akkoord over stikstof kon niet voorkomen dat duizenden boeren woensdag protesteerden. De afspraken leggen eens te meer de onenigheid binnen de coalitie en tussen boeren bloot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden