Toerismediplomatie

Hoe uw Franse camping of Spaanse strand weer in beeld verscheen

Toeristen mogen vanaf 15 juni vanuit 29 landen weer naar Griekenland op vakantie. Nederlanders nog even niet. Beeld AFP

Nederlanders mogen weer op vakantie over de grens, binnen Europa. Aan dat besluit ging wekenlang diplomatiek ‘knopen ontwarren’ vooraf. De belangen van de miljardenindustrie van het toerisme zijn groot.

Als er één industrie is die zijn voordeel zou kunnen doen met Europese afstemming en eensgezindheid, is het wel het toerisme. Alleen heeft de Europese Unie er bar weinig over te zeggen. Nationale regeringen gaan over de beperkingen van vrijheden van burgers, net als over hun eigen gezondheidszorg.

Toch ging er een hoop diplomatiek overleg aan het reisbesluit (van woensdagavond) vooraf. Nederland had een zomer met alleen binnenlands toerisme nog wel overleefd, maar vooral Zuid-Europa houdt de ogen niet droog bij de gedachte aan de zomerse miljardenverliezen door lege stranden en hotels. De economische belangen voor de Europese Unie zijn enorm. Landen als Griekenland en Spanje verdienen een op de vijf euro’s aan toeristen, Europa in totaal zo’n tien procent, ofwel honderden miljarden per jaar.

Slimme oplossingen

Bovendien verlangen Nederlanders naar hun Franse camping, Zuid-Europese strand of alpentop. Al weken geleden beginnen daarom de eerste gesprekken met buurlanden. Nederland zit dan nog middenin de intelligente vergrendeling en ontmoedigt Belgische en Duitse toeristen hierheen te komen. Premier Rutte waarschuwt: maak geen plannen voor deze zomer. Op Europees niveau doet de Voorzitter van de Europese Commissie Ursula Von der Leyen hetzelfde, maar zij wordt teruggefloten door (zuidelijke) lidstaten. De Europese Commissie moedigt daarop ‘slimme oplossingen’ aan.

Die liggen niet voor het oprapen. De puzzel is complex. Niet alleen zijn er de voortdurende veranderende viruscijfers per land, ook per regio zijn er grote verschillen. Landen als Italië of Duitsland kunnen het in eigen land al niet eens worden over de snelheid van de versoepelingen. Vroege afspraken zoals vrij reizen tussen Groot-Brittannië en Frankrijk liggen in mei nog maar net op tafel of ze worden alweer geschrapt. Zuid-Europa is over het algemeen sneller dan de noordelijke lidstaten. De Duitse minister van buitenlandse zaken Heiko Maas – die donderdag als eerste Europese bewindspersoon Den Haag bezoekt – waarschuwt daarom in mei: “Een Europese race om te laten zien wie als eerste toerisme kan toelaten zal tot onaanvaardbare risico’s leiden.”

Vanuit Nederland coördineert het ministerie van buitenlandse zaken het overleg, andere ministeries sluiten aan. Volksgezondheid voor vragen als ‘kan de zorg in vakantieland X toeristen aan’ en ‘wat doen we met quarantaine bij terugkeer’, Infrastructuur voor het vliegverkeer en de regels op luchthavens, Economische Zaken voor de reisbranche (denk aan de reisverzekering), Binnenlandse Zaken en Justitie als het gaat over Schengen, grenscontroles en handhaving. Ook in eigen land, want wie wat wil regelen voor zijn burgers moet dan ook toeristen uit desbetreffende landen toestaan.

Grote verschillen

In mei passeren allerlei oplossingen de revue. Van een ‘gezondheidspaspoort’ voor toeristen (sneuvelt vanwege de bureaucratie die het oplevert), verplichte quarantaines (niet bepaald vakantie)  tot speciale corridors tussen veilige regio’s. Voor Nederland is het creëren van zo’n ‘toerismebubbel’, een minigroepje landen dat onderling toerisme toestaat, vanaf het begin geen optie. De Benelux is daarvoor te klein, en wie met Duitsland en Frankrijk praat zit al snel ook aan tafel met Italië of de Alpenlanden. Al is het alleen om het doorreizen naar een andere bestemming mogelijk te maken.

De huidige reisregels zijn niet per se het resultaat van Europese eensgezindheid; er blijven de komende tijd grote verschillen. Voor Schengenlanden als Denemarken en Griekenland is Nederland met zijn relatief grote aantal besmettingen een zorgenkindje: we komen er daar nog niet in.

En voor alle afspraken geldt die ene slag om de arm: geen nieuwe grote besmettingshaarden. In Den Haag staat in dat geval alles op scherp om sneller in te grijpen dan in maart, de grenzen te sluiten en toeristen te adviseren meteen terug te komen. Want niemand zit te wachten op een tweede, omvangrijke repatriëringsactie. Vakantie naar landen buiten Europa, zoals Marokko, is daarom ook niet aan de orde. Daar wachten nog steeds honderden Nederlanders op repatriëring.

Lees ook: 

De wereld wil weer reizen, zegt de luchtvaartbranche

De luchtvaartsector komt met een protocol om veilig te kunnen vliegen. Maar doe voorzichtig met schoonmaakalcohol in de cockpit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden