Plein 2 Debattrucs

Hoe Rutte uitgroeide tot de behendigste debater van het Binnenhof

Menno Snel, de niet te benijden staatssecretaris van financiën, moet zich deze woensdag in de Kamer verantwoorden voor het debacle met de kinderopvangtoeslag. Je gunt hem een vleugje van de politieke behendigheid van de premier, de man die als geen ander zijn opponenten heel voorzichtig, maar resoluut mee het moeras in kan trekken. Dat bleek een week geleden eens te meer, in het debat over de burgerdoden die in juni 2015 vielen bij een Nederlands bombardement in Hawija, Irak. Belangrijke vraag voor de Kamerleden was of toenmalig defensieminister Jeanine Hennis hem daar destijds over heeft geïnformeerd. Het helder antwoord kwam, ook na 5,5 uur debat, niet.

Rutte had ‘geen herinnering’ aan een gesprek met Hennis over de burgerslachtoffers. Waar kennen we die uitdrukking toch van? Voorjaar 2018 lag Rutte onder vuur vanwege opgedoken memo's rond het plan om de dividendbelasting af te schaffen. Gevoelige materie. Maar de premier, in binnen- en buitenland bekend om zijn feilloze geheugen, had ‘geen enkele herinnering’ dat deze memo tijdens de kabinetsformatie is besproken. Toen VVD’er Halbe Zijlstra begin 2018 onder vuur lag vanwege een verzonnen ontmoeting met Vladimir Poetin, rees de vraag wat Rutte hiervan wist en met wie de hij deze informatie had gedeeld. Maar daar had de premier ‘geen actieve herinnering’ aan. In de nasleep van de bonnetjesaffaire, beter bekend als de Teevendeal, ontbrak het Rutte aan ‘een concrete herinnering’ aan een belangrijk telefoongesprek.

Ank Bijleveld, minister van defensie en premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over het bericht dat de premier geïnformeerd zou zijn over burgerdoden in Irak. Beeld ANP

Voor oppositiepartijen is het frustrerend om zo stuk te lopen op een hoog opgetrokken muur. In het debat woensdagavond herhaalde premier een keer of 26 dat hij geen herinnering heeft aan dat gesprek met Hennis, variërend van: ‘geen enkele herinnering’, via ‘nul herinnering’, naar ‘ik kan geen herinnering faken die ik niet heb’. Toen D66'er Salima Belhaj zich liet ontvallen dat de premier ‘iets vergeten’ is, corrigeerde Rutte haar onmiddellijk. Je kunt hem niet verwijten iets te zijn vergeten als niet zeker is of hij het wel wist. De Kamerleden zakten murw terug in hun blauwe stoelen.

Alsof er een vervelend pluisje aan zijn jas kleeft

Rutte is nu negen jaar premier en uitgegroeid tot veruit de behendigste debater van het Binnenhof. Geen enkele bewindspersoon weet de Kamer zo geraffineerd van zich af te schudden, alsof er een vervelend pluisje aan zijn jas kleeft. PvdA’er Lodewijk Asscher verspreidde in september dit jaar, bij aanvang van de Algemene Politieke Beschouwingen, een ‘Rutte debatwijzer’, speciaal voor de kijkers thuis. Beruchte tactiek van de premier is, aldus Asscher, het ‘strategische geheugenverlies'. Zie het op cruciale momenten ontbreken van herinneringen, al dan niet actieve of concrete. Ook beproefd recept: de recensie van de tegenstander. “Ik heb u wel eens beter gezien”, zegt Rutte dan. In het Hawija-debat kreeg GroenLinks-leider Jesse Klaver het voor zijn kiezen. “U haalt alles door elkaar. Ik mag dat zeggen.”

Asscher refereert aan andere wapens van de premier. Zoals daar is de diskwalificatie van het Kamerlid: “U bent zo somber.” Of in de andere variant: “U bent naïef.” En dan zijn daar nog de verkleinwoordjes in een poging om een kwestie niet te laten ontploffen. De Teevendeal ging in de kern niet om een omstreden miljoenentransactie met een crimineel, maar om een zoekgeraakt bonnetje. Toen VVD’er Mark Verheijen in 2015 in opspraak raakte vanwege declaraties, sprak Rutte over ‘kleine, dunne feitjes'.

Het koningshuis is een geval apart. Rutte noemde de tijdelijke werkruimte van de koning bij de Eikenhorst  (kosten: 4 ton) ‘containertjes'. Voor Willem-Alexander werd bij zijn villa in Griekenland een ‘steigertje’ aangelegd. Toen de Oranjes eerder dit jaar onder een vergrootglas lagen vanwege mogelijk dubbele vergoedingen voor de inboedel van paleizen, sprak de premier over ‘meubeltjes en spulletjes'. De Kamerleden bleven in dikke mist achter.

Rijtje behendige debaters

1. Rutte
2. Wilders
3. Asscher

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden