Stikstofaanpak

Hoe Nederland eruit ziet gaat ingrijpend veranderen door de stikstofplannen van het kabinet

Dronefoto van koeien in de Gelderse Vallei, een van de gebieden waar de stikstofuitstoot drastisch naar beneden moet. Beeld ANP
Dronefoto van koeien in de Gelderse Vallei, een van de gebieden waar de stikstofuitstoot drastisch naar beneden moet.Beeld ANP

Rond kwetsbare natuurgebieden moet de stikstofuitstoot fors worden teruggebracht. Ingrepen in de landbouw zijn onontkoombaar.

Niels Markus

Het kan haast niet anders of de manier hoe Nederland eruitziet, gaat de komende jaren flink veranderen. Vooral de landbouw zal in sommige gebieden fors inkrimpen. Dat is het vrijwel onontkoombare gevolg van de nieuwe stikstofplannen van het kabinet. In de meeste Nederlandse natuurgebieden moet de hoeveelheid stikstof in 2030 met meer dan 40 procent zijn teruggebracht.

Dat blijkt uit de plannen die het kabinet zojuist heeft gepresenteerd. De hoeveelheid stikstof die moet worden teruggedrongen, verschilt per gebied. Dicht bij Natura 2000-gebieden moet er flink minder stikstof worden uitgestoten, tot wel 70 procent. Binnen deze kwetsbare natuurgebieden is zelfs elke extra uitstoot van stikstof te veel.

In veel gevallen betekent dit dat de landbouw in en rond deze natuurgebieden zal moeten krimpen.

Provincies moeten zelf bedenken hoe ze aan de normen voldoen

Het is aan de provincies om te bepalen hoe zij ervoor willen zorgen dat de stikstofuitstoot daalt. Het kabinet stelt alleen doelen en geeft cijfers over gebieden waar de druk op de natuur het hoogst is. Bovendien is voor het kabinet evenredigheid belangrijk: dat zowel de landbouw als de industrie, het verkeer en de luchtvaart relatief evenveel bijdragen aan de aanpak van het stikstofprobleem. Dat neemt niet weg dat het probleem in de landbouw, met een uitstoot van zo’n 45 procent, verreweg het hoogst is. Ter vergelijking: de industrie draagt voor 9 procent bij.

In 2030 moet de stikstofuitstoot met de helft zijn teruggebracht en 74 procent van de natuurgebieden moet dan geen schade ondervinden van een teveel aan stikstof. Het kabinet heeft 25 miljard euro gereserveerd in een stikstoffonds om de doelen te halen. Provincies kunnen daaruit putten, bijvoorbeeld om boerenbedrijven uit te kopen of te verplaatsen.

Speciale rol voor Gelderland

Een speciale rol in de plannen is weggelegd voor de provincie Gelderland, waar veel van de stikstofproblematiek samenkomt. Er is veel natuur, zoals op de Veluwe, en op en rond die Veluwe liggen veel intensieve veehouderijen.

Daarom zijn de ogen in Gelderland vooral gericht op de Gelderse Vallei, waar in de landbouw zo’n 58 procent stikstofreductie te halen valt. Voordeel van het terugbrengen van de stikstofuitstoot op zo’n centrale plek is dat dit een positieve invloed heeft op de natuur in de rest van Gelderland en in andere provincies. Stikstof waait immers ook uit over de rest van het land.

Andere gebieden waar een forse opgave ligt, zijn Zuid-Limburg, de kustgebieden, natuurgebieden in Drenthe en Overijsselse natuurgebieden als de Sallandse Heuvelrug. In andere gebieden met veel landbouw, zoals Friesland, Flevoland en de kop van Noord-Holland, valt het mee wat de provinciebesturen extra moeten doen. Daar volstaat vaak de 12 procent stikstofreductie die al wordt behaald door de klimaat- en stikstofplannen die het kabinet de afgelopen jaren in gang heeft gezet.

De provincies hebben tot 1 juli 2023 om hun plannen in te dienen. Als zij niet genoeg doen, of wanneer zij plannen maken waar de natuur de facto niets mee opschiet, dan kan het kabinet alsnog dwingender maatregelen treffen.

Lees ook:

Minister, boeren en provincies onder hoogspanning over stikstofplannen

Vrijdag presenteert minister Christianne van der Wal vergaande stikstofplannen. Daarmee breken er spannende tijden aan voor haarzelf, de boeren en de provincies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden