Beeld Trouw

ColumnLex Oomkes

Hoe kan het dat Rutte III zo weinig succes boekt?

Het is inmiddels een krappe acht jaar geleden dat deze krant onder de onheilspellende kop ‘Politiek erkent, zorg wordt onbetaalbaar’ berichtte over een gemene deler in de verkiezingsprogramma’s voor de verkiezingen in september van 2012. Hoe de gezondheidszorg betaalbaar en bereikbaar voor iedereen te houden?

Is er in die acht jaar iets veranderd? Gezinnen, berekende de VVD in haar programma, betaalden in dat jaar rond 11.000 euro aan zorg. In 2040 zou dat weleens kunnen oplopen naar grofweg de helft van het gezinsinkomen. In het betreffende artikel wordt eraan herinnerd dat zelfs de toenmalige woordvoerder van de SP over de zorg, Renske Leijten, dit doemscenario niet als mogelijkheid uitsloot.

Is er acht jaar later iets nieuws onder de zon? Opnieuw worden politieke partijen opgeroepen in de verkiezingsprogramma’s een serieus antwoord te formuleren op de vraag hoe de zorg betaalbaar te houden. Zeker op dit punt is deze kabinetsperiode stilstaand water.

Een onwaarschijnlijke samenwerking van vier partijen

Vier partijen begonnen ruim drie jaar geleden aan een onwaarschijnlijke, maar gezien de politieke verhoudingen niet te vermijden samenwerking. Vier partijen. Nog afgezien van de enorme onderlinge verschillen in oriëntatie, alleen al het aantal van vier partijen deed de verwachtingen geen goed.

Vanuit die achtergrond was het regeerakkoord behoorlijk ambitieus. Grote thema’s werden niet geschuwd: de arbeidsmarkt, de pensioenen, het klimaat, de (daar is-ie weer)zorg, het derde kabinet van Mark Rutte ging meer doen dan op de winkel passen.

Zelfs aan het einde van het politieke seizoen vorig jaar waren de recensies over het kabinet nog lovend. In juni werd een akkoord bereikt met werkgevers en werknemers over de pensioenen, dat alom met een zucht van verlichting werd begroet.

Het optimisme (of de opluchting dat het ondanks alles allemaal toch liep) kende geen grenzen. Er gingen zelfs stemmen op dat het kabinet wel klaar was en eens goed moest gaan nadenken over wat er allemaal nog mogelijk was in de resterende tijd.

Onverwachte tegenslagen

Er lukt sindsdien weinig meer. Onverwachte tegenslagen en onvermogen leggen de coalitie lam. Over de zorg, de crisis in de volkshuisvesting, de arbeidsmarkt en andere grote maatschappelijke problemen van dit moment hoor je de vier partijen niet.

Het is een teken aan de wand dat commissies vastgelopen beleid vlot moeten trekken, of het nu om de arbeidsmarkt gaat of het terugdringen van stikstofuitstoot.

Het is bovendien een teken aan de wand dat coalitiepartijen zich meer en meer profileren op onderwerpen die met het beleid van het door hen in de lucht gehouden kabinet weinig tot niets te maken hebben. De discussie over de vraag of mensen die hun leven, ondanks een goede gezondheid, als voltooid beschouwen komt cynisch genoeg zowel D66 als de ChristenUnie uitstekend uit.

De twee partijen zijn gedwongen samen te werken in een kabinet, maar er is zo ontzettend weinig succes om prat om te gaan. Dan blijft er niet veel over dan je eigen gelijk halen uit een onderzoeksrapport dat voor velerlei uitleg vatbaar is.

Over dertien maanden wordt deze coalitie uit haar lijden verlost. De commissies die een nieuw verkiezingsprogramma moeten opstellen, kunnen zich buigen over de grote maatschappelijke kwesties en het antwoord van de eigen partij daar op. Ondanks vier jaar beleid maken, zullen het voor het overgrote deel dezelfde kwesties zijn als bij de vorige verkiezingen.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden