Formatiedebat

Hoe kan dezelfde regering opeens vernieuwend zijn, vraagt de oppositie zich af

Geert Wilders (PVV) en Sigrid Kaag (D66) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Johan Remkes over het formatieproces. Beeld ANP
Geert Wilders (PVV) en Sigrid Kaag (D66) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Johan Remkes over het formatieproces.Beeld ANP

In het formatiedebat, dinsdag, richten de oppositiepartijen hun pijlen vooral op VVD, D66 en ChristenUnie. Het CDA blijft nog buiten schot.

Gershon Osnabrugge

De coalitiepartijen willen vooruitkijken, de oppositiepartijen hebben grote twijfel over de doorstart van het kabinet. Zo valt het formatiedebat tot nu toe het best samen te vatten. De oppositie vraagt zich af hoe het mogelijk is hoe een coalitie die op zoveel punten tekort is geschoten, het gewoon opnieuw wil gaan proberen.

Partij voor de Dieren-fractievoorzitter Esther Ouwehand: “Je houden aan de rechtsstaat is de ondergrens. Rutte-III heeft zich daar meerdere malen niet aan gehouden.” Lilian Marijnissen (SP) somt een lange waslijst aan incidenten op, en noemt het triest dat er niks wordt gedaan aan de grote problemen die Nederland kent. PvdA-fractievoorzitter Lilianne Ploumen spreekt van een verloren half jaar. “We zijn niet vooruit, maar achteruit gegaan”.

PVV-leider Geert Wilders en Farid Azarkan (Denk) gaan verder: Azarkan noemt een doorstart van Rutte III ‘een dreigement voor Nederland’, en Wilders zegt er alles aan te gaan doen om het kabinet zo snel mogelijk te laten vallen. “Zodat Kaag en Rutte zo snel mogelijk van het politieke toneel verdwijnen”.

Medische ethiek

Van fractievoorzitter Gert-Jan Segers (ChristenUnie) willen de partijen, GroenLinks voorop, vooral weten hoe het nou zit met medisch-ethische kwesties. GroenLinks wil zekerheid dat een volgend kabinet een beslissing van de Kamer over nieuwe wetten op dit gebied gewoon gaat uitvoeren. Segers erkent in reactie hierop dat er grote verschillen zitten over deze kwesties, maar zegt dat er eerst over gepraat moet worden

Ook D66-lieder Sigrid Kaag zegt dat het niet makkelijk zal worden, en dat het niet zeker is dat het gaat lukken. Over de inhoud geeft ze aan dat over medisch-ethische kwesties geen afspraken vooraf zijn gemaakt, en dat het wat D66 betreft veelal vrije kwesties moeten blijven. Verder zegt Kaag dat er, “helaas”, nog veel meer tijd worden besteed aan hoe de nieuwe bestuurscultuur moet worden ingevuld. “We moeten omlijnen wat het is, en hoe we het invulling kunnen geven”.

Klaver vraagt zich af of het document op hoofdlijnen, dat VVD en D66 deze zomer opstelden, alsnog de basis wordt voor de onderhandelingen. VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans wil hier geen concreet antwoord op geven. “U kunt in dat document lezen wat voor D66 en VVD belangrijk is, en wat onze inzet zal zijn”, zegt Hermans. Ze benadrukt hierbij dat de onderhandelingen tussen vier partijen zijn, en dat er dus compromissen gedaan zullen worden.

Nieuwe informateurs

D66-leider Kaag draagt D66-minister Wouter Koolmees voor als een van de twee informateurs. Kaag zegt hierbij dat Koolmees in principe zal stoppen als minister en niet zal terugkeren in een nieuw kabinet. “Hij is de beste kandidaat”, aldus Kaag. Ze distantieert zich hiermee van de kritiek dat Koolmees te dicht op de coalitiepolitiek zou staan. Ploumen is alsnog kritisch op de voordracht van Koolmees. Ze wijst erop dat er de komende maanden veel moet gebeuren op het gebied van sociale zaken, zoals het pensioenakkoord waar Koolmees verantwoordelijk voor is, en vraagt zich daarom af of het wel verstandig is als hij stopt als minister om de kabinetsformatie te gaan leiden.

Vanuit de VVD wordt Johan Remkes voorgedragen als tweede informateur. In de tweede termijn van het debat zal hierover gestemd worden.

Sigrid Kaag (D66) en Pieter Omtzigt (Groep Omtzigt) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Johan Remkes. Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) en Pieter Omtzigt (Groep Omtzigt) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Johan Remkes.Beeld ANP

Toeslagenaffaire

VVD-Kamerlid Sophie Hermans wordt in het debat hard aangevallen, mede door de afwezigheid van premier Rutte die op de EU-top in Slovenië is.Wilders citeert een slachtoffer van de toeslagenaffaire, die het ‘een mes in haar rug’ noemde toen ze hoorde dat dezelfde vier partijen een doorstart gaan maken. Lilian Marijnissen (SP) onderschrijft Wilders woorden, en vraagt zich af wanneer er begonnen gaat worden met een nieuwe bestuurscultuur. Denk-fractievoorzitter Farid Azarkan vindt dat het eens moet ophouden met “de leugens” vanuit het kabinet. “Misschien moet u eens een goed gesprek hebben met uw leider”, bijt hij Hermans toe.

Kamerlid Pieter Omtzigt is benieuwd of het kabinet hun belofte over een nieuwe bestuurscultuur wél is nagekomen.

Hermans benadrukt dat de toeslagenaffaire verschrikkelijk is, maar dat de kiezer op 17 maart gestemd heeft. “De verkiezingen waren meer dan een half jaar geleden, het is tijd voor daden uit Den Haag”. Over de afhandeling van de toeslagenaffaire zegt ze tegen Marijnissen dat de VVD net zo ambitieus als de SP is, en dat alles zo snel mogelijk moet worden afgehandeld. Ze geeft hierbij aan dat de antwoorden van Kamervragen over de toeslagenaffaire wat haar betreft sneller en duidelijker moet.

Drank-roddel

Sigrid Kaag biedt in het debat haar excuses aan over de drank-roddel aan informateur Remkes. D66-voorlichters verspreidden afgelopen week het gerucht dat Remkes tijdens de onderhandelingen te diep in het glaasje zou hebben gekeken. “Ik heb hem direct er al over gebeld”, zegt Kaag. Ze zegt dat de woorden direct zijn teruggenomen, en noemt het zeer onterecht wat er is gebeurd. PVV-leider Geert Wilders duikt er direct bovenop. “Alleen u en Rob Jetten waren bij de onderhandelingen aanwezig. Van wie komt deze roddel vandaan”? Kaag weigert om hier dieper om in te gaan. “De woorden zijn teruggenomen. Interne besprekingen zijn verder aan onszelf”. Ze kaatst de bal nog even terug. “U legt ook geen verantwoording af over de zaak Dion Graus”.

Het debat dinsdag duurt nog tot verwachting 23:00.

Lees ook:

Johan Remkes en Wouter Koolmees voorgedragen als nieuwe informateurs

Remkes en Koolmees zijn geen onbekenden van deze kabinetsformatie. Remkes begeleidt sinds 7 september de gesprekken, Koolmees was van 25 maart tot 3 april verkenner.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden