CoronamaatregelenAnalyse

Hoe het kabinet corona de baas wil blijven (en een harde lockdown wil voorkomen)

Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid tijdens de persconferentie over de huidige stand van zaken omtrent het coronavirus in Nederland.Beeld ANP

In een uiterste poging een harde lockdown te voorkomen, grijpt het kabinet fors in met nieuwe strenge landelijke maatregelen. Die gelden vanaf dinsdagavond 18.00 uur.

Het kon geen dag langer wachten, de persconferentie van premier Rutte en zijn coronaminister De Jonge. Dagelijks komen er 3000 nieuwe besmettingen bij, waar dat er vorige week nog 1500 waren. Volgende week zullen het er 5000 per dag zijn – ook mét de nieuwe maatregelen. In steeds meer delen van het land slaan de wijzertjes van het coronadashboard zorgelijk rood uit. Als de tandem Rutte en De Jonge maandagavond daarom één ding duidelijk wil maken, is het dit: Den Haag zit weer aan het stuur, maar de burger moet het zelf doen. “We dreigen anders achter het virus aan te gaan lopen”, waarschuwt de premier.

De meeste nieuwe maatregelen gelden daarom voor het hele land. De horeca moet om 22.00 uur sluiten, thuiswerken wordt weer de norm en sporten moet zonder publiek langs de lijn, of er nu amateurs of profs spelen. De maximale groepsgrootte gaat naar 30 mensen voor binnen, 40 mensen in de open lucht, uitzonderingen daargelaten. Het kabinet wil vooral voorkomen dat mensen samenklonteren. Zo gaan sportkantines dicht en mogen mensen thuis slechts drie bezoekers hebben, kinderen niet meegerekend. “Winkel alleen”, aldus Rutte.

Strenger dan de rest

Het kabinet trekt de teugels dus drastisch aan. Vanaf dinsdagavond betekent dat ook het einde van de regionale aanpak, waaraan tot vlak voor afgelopen weekend hardnekkig werd vastgehouden. Die strategie gold sinds de zomer, toen de burgemeesters onder aanvoering van voorzitter Hubert Bruls van de veiligheidsregio’s de regie in handen kregen, mét rugdekking van het kabinet. Steden als Amsterdam, Tilburg en Rotterdam wilden in de zomer juist strenger zijn dan de rest van het land. Zij experimenteerden zonder succes met een mondkapjesplicht in drukke winkelgebieden.

De lokale aanpak bleek in praktijk veel lastiger te handhaven dan landelijke regels. Burgemeesters stelden extra maatregelen te lang uit, of ze bleken gevoelig voor regionaal protest. Waar de teugels gevierd werden, wellicht uit lokaal sentiment – zie het recente feest voor Willem II-supporters – liep het uit de hand.

Over mondkapjes blijken de neuzen nog steeds niet in dezelfde richting te staan. Het kabinet gaat voorlopig niet mee in de roep om uitbreiding van de mondkapjesplicht, omdat er volgens het RIVM weinig besmettingen mee worden voorkomen. Aan de experts van het Outbreak Management Team is een nieuw mondkapjesadvies gevraagd. De veiligheidsregio’s zijn wel voorstander van zo’n lokale plicht, maar moeten voorlopig dus genoegen nemen met een advies voor de winkels in de grote steden. De veiligheidsregio’s Amsterdam, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden en Brabant-Zuidoost scherpen dit zelf aan tot een ‘dringend advies’ voor alle bezoekers van winkels, horeca en publieke ruimtes, aldus burgemeester Halsema van Amsterdam maandagavond

Maatwerk op locatie in plaats van regionaal maatwerk

Wie het pakket maatregelen als geheel bekijkt, herkent de lessen die het kabinet getrokken heeft uit de ‘intelligente lockdown’ van dit voorjaar. Want er zijn grote verschillen: zo blijven de scholen open, de borrel op het terras kan nog en kappers mogen blijven knippen. De ouderenzorg die destijds in alles achteraan moest sluiten – met dramatische gevolgen – krijgt nu extra beschermingsmiddelen. Een uitbreiding van de registratieplicht voor contactberoepen moet de overbelaste GGD’s steun in de rug geven bij het bron- en contactonderzoek. Het regionale maatwerk is vervangen door maatwerk op locatie: zo mogen pretparken, musea en grote theaterinstellingen wel grotere groepen ontvangen dan de horeca.

Opvallend was de invoelende en constructieve toon van Rutte (“het duizelt u vast”) en De Jonge (“we doen allemaal ons best, maar het virus doet het beter”). Of het nu lag aan de ophef rond de BN’ers van #ikdoenietmeermee of andere protesten tegen de anderhalve meter, het kabinet deed een duidelijke poging Nederland mee te nemen in de overwegingen en dilemma’s om samenleving én economie niet te hard te treffen. “Meer dan ooit willen we dat u begrijpt waarom we dit doen”, aldus Rutte.

De grote vraag is of het genoeg is. Voorlopig blijven de maatregelen drie weken van kracht, maar er is niemand die denkt dat het daarna het virus bedwongen is. De zwakste schakel is meer dan ooit het gedrag van burgers, en niet alleen van jongeren. “We hebben het in eigen hand”, aldus De Jonge. Daarbij vertrouwt het kabinet vooral op de bereidwilligheid van mensen: over de coronawet, de boetes of controles achter de voordeur heeft niemand het meer.

Lees ook: 

Thuiswerken, minder reizen en tribunes dicht. Dit zijn de nieuwe coronamaatregelen

Het kabinet neemt strenge maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. De nieuwe regels gaan dinsdag om 18.00 in en gelden in eerste instantie voor drie weken. Dit verandert er.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden