Gaswinning

Hoe ‘Groningenman’ Hans Vijlbrief een valse start maakt

Hans Vijlbrief bij de aankomst van ministers van het kabinet-Rutte IV voor de eerste ministerraad. Op zijn mondmasker staat: I warmly smile under this mask. Beeld Brunopress
Hans Vijlbrief bij de aankomst van ministers van het kabinet-Rutte IV voor de eerste ministerraad. Op zijn mondmasker staat: I warmly smile under this mask.Beeld Brunopress

De nieuwe staatssecretaris voor ‘Groningen’ kan zijn borst natmaken. De aangekondigde verdubbeling van de gaswinning, vlak voor het aantreden van het nieuwe kabinet, bezorgt de D66’er een valse start. Hoe kwam het zo ver?

Wendelmoet Boersema

Groningen ziet nog weinig van de beloofde nieuwe bestuurscultuur. Eind december kondigde demissionair minister Blok een verdubbeling van de gaswinning aan voor komend gasjaar. Dat ging op de oude, door Tweede Kamerleden zo verfoeide manier: met een brief ’s avonds laat, in het reces, in de herfsttij van het toch al vleugellamme Rutte III. Ondertussen stonden de Groningers maandag in de kou in de rij voor een subsidiepot, waarvan de bodem in recordtijd in zicht was. Twee druppels die er in de overvolle Groningse emmer niet bij konden.

Staatssecretaris Hans Vijlbrief, verantwoordelijk voor mijnbouw en alles wat met Groningen te maken heeft, zal komende weken alle zeilen moeten bijzetten. De Tweede Kamer wil zo snel mogelijk een debat over de plannen voor verhoging van de gaswinning, een nog te nemen besluit dat onder meer commissaris van de koning René Paas bij de rechter wil aanvechten. Bij de presentatie van het nieuwe kabinet zei Vijlbrief desgevraagd dat hij er nog eens goed naar zal kijken. Ook buigt hij zich over een mogelijke uitbreiding van de subsidie, die bedoeld is voor Groningse huiseigenaren die buiten de versterkingsoperatie vallen. Antwoorden die de Groningers nog niet veel hoop geven. Het zal Vijlbriefs eerste bezoek aan het Noorden niet makkelijker maken.

Wrange vruchten

De staatssecretaris oogst daarmee de wrange vruchten van een jaar politieke stilstand door de formatie, en de beroerde voorgeschiedenis in de omgang met de Groningers. De onderhandelaars reisden in november naar het noorden af, om daar met aardbevingsgedupeerden te spreken. Het bezoek paste in het voornemen van de coalitie om meer te luisteren en de menselijke maat in het bestuur terug te brengen.

Bij de subsidieregeling is juist dat luisteren misgegaan. Al in 2020 waarschuwden organisaties als de Groninger Bodembeweging en het Groninger gasberaad dat het bedrag van in totaal 300 miljoen niet genoeg zou zijn voor de 53.000 huishoudens die in aanmerking komen voor het bedrag van 10.000 euro.

De verhoging van de gaswinning is van een andere orde van grootte. Hier wreekt zich dat de afgelopen jaren vooral het meest positieve scenario – Groningen gaat nog eerder dicht dan gedacht – is verkondigd. Toen Bloks voorganger Eric Wiebes de sluiting van de gaskraan aankondigde in 2018, hield hij een aantal slagen om de arm. De buitenlandse afnemers van het Groningse gas (zoals Duitsland) en de industrie moesten meewerken, er moest een nieuwe stikstoffabriek bij komen om van importgas genoeg ‘namaak-Groningengas’ te maken, en de energietransitie moest voldoende vaart houden. Alleen in dit meest ideale scenario en met de grootste inspanning zou het gasveld midden 2023 voorgoed dicht kunnen. Anders wordt het pas 2025 of nog later, rapporteerde de Gasunie afgelopen september nog. Een rapport dat Blok naar de Kamer stuurde, maar op dat moment niet leidde tot het hele ‘eerlijke verhaal’ richting Groningen.

Aan Vijlbrief en de rest van het kabinet nu de taak om vóór april een zwaar besluit te nemen. Een zachte winter kan iets helpen, maar lang niet alles. Wat wel zou helpen, is veel ‘nieuw elan’ en vaart in de versterkingsoperatie en het schadeherstel in Groningen. Als Vijlbrief dan nog tijd over heeft, zullen hij en zijn collega’s zich vast moeten voorbereiden op de verhoren van de parlementaire enquête naar de gaswinning, die uiterlijk deze zomer begint.

Lees ook:

Wat de Groningse gaskraan wel/niet te maken heeft met de Duitse Energiewende

Nederland pompt tijdelijk dubbel zoveel gas op in Groningen als verwacht, ondanks de belofte Slochteren te sluiten. Dat gas gaat deels naar de oosterburen. Waarom? Duitsland is toch al best groen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden