Beeld -

Politiek weekboek

Hoe gaat de nieuwe anderhalvemeterpolitiek eruit zien?

Het Binnenhof kijkt terug op een week van voorzichtige opluchting: de IC’s zijn minder vol. De nieuwe discussie kan beginnen, over de anderhalvemetersamenleving. Krijgen we ook een anderhalvemeterpolitiek?

“Pfff”, zei premier Rutte woensdag, in een moment van openhartigheid over hoe rakelings zijn crisiskabinet langs de afgrond is geschampt in de coronacrisis. Vorig weekeinde dreigde nog een acuut tekort aan IC-capaciteit. Op het laatste moment kwamen de 2400 bedden er. “Een van de heel weinig momenten om even met elkaar ‘pfff’ te zeggen”, liet de premier zich ontvallen in de Tweede Kamer.

Het is de week van voorzichtige opluchting, over iets gunstiger cijfers over de corona-epidemie. Niet alleen bij Rutte, maar ook in de Tweede Kamer gaf dat ontlading . Onder Kamerleden klinkt de verzuchting dat het té spannend is geweest, de afgelopen weken. De verantwoordelijkheid voelt loodzwaar, terwijl nieuwe crises zich alweer aandienen, met ouderen die door corona sterven in verpleeghuizen.

Ultrakorte adempauze

In de ultrakorte adempauze had de politiek even tijd om rond te kijken: waar staan we, wat voor jaar komt er op ons af? Premier Rutte was een dag later alweer geschrokken dat hij zijn opluchting zo eerlijk had laten zien. Hij kwam met opnieuw een strenge waarschuwing: niks pfff. Het normale leven komt nog lang niet terug. “Iedereen moet nu al nadenken over het nieuwe normaal van de anderhalvemetersamenleving die nog lang bij ons zal blijven”, is de opdracht. Wen er maar aan, is de onderliggende boodschap.

De vraag voor komend jaar: krijgen we naast een anderhalvemetersamenleving ook een anderhalvemeterpolitiek? Ook daar zal veel veranderen, niet alleen de manier van vergaderen. Iets ervan is nu al te zien.

Politieke taboes sneuvelen

Politieke taboes sneuvelen. Grootschalig gebruik van apps om minstens 60 procent van de bevolking te surveilleren? Een paar weken geleden nog ondenkbaar, nu een onderwerp dat de Tweede Kamer bijna en passant behandelt. De discussie was woensdag snel klaar: goed idee, mits er privacywaarborgen zijn. Zelfs de Partij voor de Dieren is niet per se tegen. Fractievoorzitter Esther Ouwehand speelt in de coronacrisis sowieso een opvallende rol. Haar radicale partij wil meepraten, veel meer dan eerder.

In de anderhalvemeterpolitiek kijken partijen van rechts tot links naar de overheid voor redding en sturing. KLM nationaliseren? Die discussie zit eraan te komen. De luchtvaartmaatschappij hoopt dat het kabinet garant wil staan voor twee miljard euro aan leningen. De Tweede Kamer roept om een overheid die bedrijven redt, loonbetalingen overneemt, mondkapjes koopt, zorg verdeelt.

Al zijn er ook politieke vraagstukken waar alles bij het oude blijft. De enige echte botsing in de Tweede Kamer ging over asielbeleid. Het kabinet weigert om honderd kinderen op te nemen uit Griekse opvangkampen, zoals de Verenigde Naties vragen. “Robotachtig”, brieste PvdA-leider Lodewijk Asscher over de verdediging van de premier Rutte, dat eerst andere landen aan de beurt zijn om een gebaar te maken. GroenLinks zei zich “diep te schamen”, een hard verwijt.

Het geloof in de begrotingsdiscipline

Wat ook niet is veranderd, is het geloof van CDA en VVD in begrotingsdiscipline. CDA-minister van financiën Wopke Hoekstra houdt daar zo aan vast, dat hij in Europa in een ruzie over noodgeld voor Italië belandde, en in de eigen coalitie verwijten krijgt van D66-fractieleider Rob Jetten.

Ondertussen brengt de crisis een aantal partijen nu al in de problemen. Uitgerekend nu breken er onderlinge ruzies over het leiderschap uit bij Denk en 50Plus, terwijl bij Forum voor Democratie in de lokale fractie in Amsterdam een afsplitsing gaande is. Inhoudelijk staan die conflicten los van de coronacrisis. Toch lijkt het nu al een aanwijzing voor onrust op de flanken, in tijden van de nieuwe anderhalvemeterpolitiek.

Wekelijkse terugblik op de politieke ontwikkelingen rond het coronavirus.

Lees ook: 

Hier is geen draaiboek voor. En iedereen kijkt naar mij

Khadija Arib, voorzitter van de Tweede Kamer, worstelt met de impact die de coronacrisis heeft op de parlementaire democratie. ‘Dit is zo onwerkelijk. Maar we moeten door, we kunnen niet anders.’

Aflevering 1: Het leiderschap van premier Rutte in crisistijd 

Het zijn enorme verwachtingen die crisispremier Rutte moet waarmaken. Hij heeft een draagvlak dat hem bijna doet zweven, maar hij kan ook hard vallen. Boze burgers zijn er nu even niet. Hoe doet Rutte het?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden