Richard de Mos en Rachid Guernaoui in  Bar restaurant Pavlov, aan het Spui.

Groep de Mos

Hoe de ‘ombudspolitiek’ van Richard de Mos tot een inval leidde

Richard de Mos en Rachid Guernaoui in Bar restaurant Pavlov, aan het Spui. Beeld Frank Jansen

De onervaren Richard de Mos pronkte met zijn ‘ombudspolitiek’ waarmee hij de belangen van ondernemende burgers liet samengaan met die van de gemeente. Hij was gewaarschuwd. 

Hans Groot, de drijvende kracht achter het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers, ziet door het jaar heen regelmatig corruptie en belangenverstrengeling langskomen. Maar zelfs voor hem is de Haagse corruptie-affaire ‘een grote zaak’. “Het is er eentje die ogenschijnlijk thuishoort tussen die van de Roermondse VVD-wethouder Jos van Rey en de Noord-Hollandse VVD-gedeputeerde Ton Hooijmaijers.”

Maar die vergelijking levert meteen óók een verschil op. Van Rey en Hooijmaijers waren lid van een traditionele politieke partij die als het goed is een traditie heeft waarbinnen integriteit een terugkerend thema is. In Den Haag heeft Richard de Mos nog niet zo lang geleden de nieuwe beweging Hart voor Den Haag/Groep de Mos opgericht en werd daarmee direct de grootste partij in de Hofstad. De Mos schopte het daardoor tot locoburgemeester en wethouder met de zware portefeuille economie, terwijl partijgenoot Rachid Guernaoui het cruciale financiën in handen kreeg. “Je ziet doorgaans dat nieuwe organisaties of partijen het meest kwetsbaar zijn voor corruptie of ander grensoverschrijdend gedrag. Daar is geen traditie, te weinig aandacht, te weinig ervaring. Een moreel kompas is hier nog niet ingebed”, zegt Groot.

Grensoverschrijdend gedrag

Volgens Groot is bij de meeste partijen inmiddels wel duidelijk dat een bestuurder of politicus zichzelf niet mag verrijken. “Moeilijker wordt het als diezelfde bestuurders hun grensoverschrijdende gedrag helemaal niet erkennen omdat ze daarmee volgens henzelf een hoger doel nastreven: ze willen de stad bijvoorbeeld beter maken of burgers en ondernemers helpen.” Dat is ook precies wat wethouder Van Rey blijft beweren, ook al is hij onherroepelijk veroordeeld.

Dat lijkt ook bij Richard de Mos het geval. In een interview met Trouw in 2017 reageerde hij op politieke tegenstanders die hem van cliëntelisme beschuldigden. Zijn reactie toen: “Ze kunnen mijn rug op.” Het ging in die kwestie om het volgende: wie lid wordt van de Groep De Mos krijgt een korting bij bepaalde ondernemers in de stad. Cafés, enkele snackbars, een zalencentrum en evenementencomplex De Uithof. Maar het viel dat jaar de SP, de PvdA en de Haagse Stadspartij op dat deze ondernemers met enige regelmaat terugkeren in moties en vragen van Groep De Mos. Recent voorbeeld was zalencentrum Opera, waar vooral veel bruiloften worden gevierd. Dat kon wat De Mos betreft ook een vergunning krijgen voor dancefeesten. De eigenaar is een vriend van De Mos en een sponsor van zijn partij. Opera is ook een van de locaties waar leden korting kunnen krijgen.

Wederkerigheid

De Mos zag het probleem niet. Hij noemde dit ‘ombudspolitiek’. Door goed naar burgers en ondernemers te luisteren, zo is zijn opvatting, komt de stad verder. Integriteitsdeskundige Hans Groot ziet het probleem wel. “Ook al heeft De Mos zich niet persoonlijk verrijkt, als er wederkerigheid in het spel is, gaat het fout. Hij lijkt in de bres te springen voor burgers, maar afgaand op het persbericht van justitie zijn hier ondernemers kennelijk bevoordeeld in een volstrekt niet-transparant proces. Zij schonken namelijk óók geld aan zijn beweging. Om dat nu ombudspolitiek te noemen?”

Het gedrag heeft volgens Groot grote consequenties voor het ambtelijke apparaat. “Ambtenaren dienen het beleid van hun bestuurders loyaal uit te voeren, maar als zij zien dat dit niet deugt, komen ze onder grote druk te staan. Gelukkig komt dit in Nederland zelden voor, en in andere landen zullen ze lachen als ze de beperkte bedragen zien waar het hier om gaat. Toch is het goed om hier hard tegen op te treden. In Nederland willen we dit niet.” 

Woensdagavond vergadert de gemeenteraad van Den Haag over het corruptie-onderzoek naar de wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui. In een verklaring zeiden ze het onderzoek met vertrouwen tegemoet te zien.

Lees ook:

‘Ondermijning op hoogste niveau’ stort Den Haag in diepe crisis

Het Haagse stadsbestuur verkeert in crisis door corruptieonderzoek naar twee wethouders. Het lot van de coalitie is ongewis.

In Limburg werd plots wel erg veel mogelijk

In 2006 ging het mis met wethouder Jos van Rey van Roermond. Waarover struikelde hij ook al weer? 

Richard de Mos grote winnaar in Den Haag

Het moet in Den Haag raar lopen wil Groep de Mos/Hart voor Den Haag onder leiding van ex-PVV’er Richard de Mos straks niet in het college van B en W terecht komen. De partij steeg van vier naar negen zetels en wordt daarmee de grootste in de raad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden