Partijleider Thierry Baudet van Forum voor Democratie op campagne in Sneek.

ReconstructiePartijscheuringen

Het was iedere keer Baudet zelf die de scheuringen inleidde

Partijleider Thierry Baudet van Forum voor Democratie op campagne in Sneek.Beeld ANP

Iedere keer leiden provocaties van partijleider Thierry Baudet ertoe dat leden van Forum voor Democratie vertrekken. Donderdag vertrokken de nummers 2, 3 en 4 van de kieslijst.

De vele afsplitsingen bij Forum voor Democratie hebben één constante: ze volgen na provocaties van partijleider Thierry Baudet. Die provocaties zijn een welbewuste strategie, schreef de Forumleider zelf onlangs in een essay, over ‘het nut van ophef’: ‘Dus FVD zal ophef zijn – of zal niet zijn. Enjoy the ride.’

Toch werd de ophef de nummers 2, 3 en 4 op de lijst van de Tweede Kamerverkiezingen te veel. Wybren van Haga, Olaf Ephraim en Hans Smolders splitsten zich af van Forum, volgens een verklaring ‘in goede harmonie’. Smolders, de voormalig chauffeur van Pim Fortuyn, tegen het AD: “Ophef is goed, dat willen wij ook, maar wél over de inhoud. Over de toeslagenaffaire, de huizen in Groningen, noem maar op. Ophef mag geen doel op zich zijn. Dat leidt alleen maar af van waar we mee bezig willen zijn.”

Op sociale media en in de Kamer probeert Baudet continu aandacht te trekken met ophef. Dat deed hij door in een tweet te beweren dat ‘dierbare vriendinnen’ lastiggevallen waren door Marokkanen, terwijl in werkelijkheid controleurs in burger de vrouwen om hun vervoersbewijs vroegen. Recent nog pleitte Baudet op Twitter voor een ‘escape-strategie’, voor de grote hoeveelheid ‘buitenlanders’ in Brussel. Hij opperde: “Madagascar of zoiets”, daarmee impliciet verwijzend naar een plan van de nazi’s om Duitsland van de Joodse bevolking te ontdoen.

Donderdag herhaalde de geschiedenis zich. Weer kwam kort na verkiezingssucces van Forum een afscheiding. Een terugblik op drie provocaties van Baudet, waar partijscheuringen op volgden.

‘Net als al die andere landen van onze boreale wereld, worden we kapotgemaakt door de mensen die ons juist zouden moeten beschermen’

Op de avond van de Provinciale Statenverkiezingen heeft Henk Otten zijn droom bereikt: de grootste partij van Nederland worden met Forum voor Democratie. Enkele uren later vertoont die droom al de eerste fikse scheuren.

Urenlang trekt Baudet zich terug om te schrijven aan wat later de ‘boreale speech’ zal gaan heten: een overwinningstoespraak van twintig minuten, waarin voor de goede verstaander veel verwijzingen naar extreemrechts te horen zijn. De term ‘boreaal’, noordelijk, bijvoorbeeld, vaak gebruikt door Jean-Marie Le Pen. Ook drukt Baudet zich militaristisch uit. Zo zou Forum ‘naar het front geroepen’ zijn.

Enkele weken later trekt Eerste Kamerlid Otten een grens in een interview met NRC. Het moet afgelopen zijn met dat ‘boreale geneuzel’. Baudet laat zich niet intomen. Het leidt tot een afsplitsing van Otten, Jeroen de Vries en Dorien Rookmaker in de Eerste Kamer, en van een aantal Provinciale Statenleden. Zij vormen Groep Otten, ofwel GO.

‘Het gaat om citaten uit de context’

Eind 2020 duiken voor een tweede maal whatsappberichten op van leden van jongerenafdeling JFVD. De jongeren laten zich racistisch en antisemitisch uit. Zo wordt het nationaalsocialisme ‘de beste economische formule ooit’ genoemd, en worden er complottheorieën over Joden gedeeld. Europarlementariërs, senator Annabel Nanninga, Tweede Kamerlid Theo Hiddema en lokale Forumleden zijn het gedoe in de JFVD beu. Eerder in het jaar waren er ook al racistische appberichten opgedoken; toen werden de klokkenluiders geroyeerd. Nanninga eist een ‘sanering’ van de JFVD. Baudet blijft pal voor zijn jongerenvereniging staan, onder leiding van zijn medewerker en vertrouweling Freek Jansen.

Nadat Baudet zich eerst heeft teruggetrokken als partijleider, maar dan toch weer terugkeert, volgt een partijscheuring. Kandidaat-Kamerleden Joost Eerdmans, Derk Jan Eppink, Nicki Pouw-Verweij en Eva Vlaardingerbroek laten zich van de kieslijst afvoeren. De eerste drie gaan met Nanninga verder als JA21.

Op de nieuwe kieslijst laat Baudet zich omringen door vertrouwelingen, onder wie Jansen.

In februari duiken opnieuw appberichten op, dan ook van Baudet zelf. Die stelt de vraag: “Wil jij dat je zus met een neger thuiskomt?” Gideon van Meijeren, inmiddels Kamerlid, antwoordt: “Hell no”.

Desondanks boekt Forum succes bij de Tweede Kamerverkiezingen: de partij groeit van twee naar acht zetels, onder meer door een campagne waarin hard oppositie gevoerd wordt tegen het coronabeleid, en de ernst van het coronavirus gebagatelliseerd wordt.

‘Op 5 mei herdenken wij 75 jaar vrijheid’

Vrijwel de hele Tweede Kamer valt begin mei over Forum voor Democratie heen als de partij met een aantal anti-coronaclubs een poster publiceert in de stijl van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Daarop de tekst: ‘op 5 mei herdenken wij 75 jaar vrijheid’, waarmee de coronamaatregelen gelijkgetrokken worden met de bezetting.

Tweede Kamerlid Wybren van Haga neemt tijdens een coronadebat afstand van de tekst, die door partijleider Baudet verdedigd wordt. Als ook de als senator teruggekeerde Hiddema afstand neemt, tweet Baudet: “Kan wezen. Maar ik ben de kapitein van dit schip.”

Tijdens het coronadebat van woensdag is opnieuw wrijving zichtbaar tussen Baudet en Van Haga, die bij de verkiezingen bijna evenveel voorkeurstemmen haalde als Baudet. Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp vraagt Baudet om een verklaring over geruchten dat hij besmet zou zijn met corona. Voor tv-camera’s zei Baudet kort daarvoor dat hij ‘grieperig’ is geweest. In de Kamer zegt hij zich ‘kiplekker’ te voelen. Even later biedt Van Haga zijn excuses aan voor zijn partijleider, omdat die D66-Kamerlid Jan Paternotte op de schouders klopte.

Een dag later volgt het bericht dat Van Haga, Ephraim en Smolders zich terugtrekken. De poster en de continue provocaties werden ook hun te veel.

Lees ook:

Forum voor Democratie erodeert verder onder ‘niet te beteugelen’ Baudet

Forum voor Democratie valt verder uit elkaar: Wybren van Haga, Olaf Ephraim en Hans Smolders (de nummers 2, 3 en 4 van de fractie) breken met de partijleider.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden