Pieter Omtzigt.

Vertrek Omtzigt

Het vertrek van Omtzigt is een klap voor het CDA, die de formatie nog ingewikkelder maakt

Pieter Omtzigt.Beeld ANP

De bom binnen het CDA is definitief gebarsten. Pieter Omtzigt verlaat de partij en wil op termijn, wanneer hij hersteld is van zijn burn-out, terugkeren als zelfstandig Kamerlid. Omtzigt heeft dit zaterdagmiddag bekend gemaakt.

Het vertrek van dit populaire Kamerlid is een enorme klap voor het CDA, de partij waar Omtzigt achttien jaar lang aan verbonden is geweest. Partijleider Wopke Hoekstra en voorzitter Marnix van Rij laten weten ‘ontzettend teleurgesteld en geschrokken’ te zijn. “We kunnen niet anders dan zijn besluit respecteren maar hadden op een andere uitkomst gehoopt.”

Het afgelopen jaar is de relatie tussen Omtzigt en het CDA ernstig verzuurd geraakt. Het Kamerlid bracht samen met SP-collega Renske Leijten het toeslagenschandaal aan het licht, maar zag tot zijn ergernis dat zijn grote onderwerp – het versterken van de rechtsstaat – een ondergeschikte rol speelde tijdens de verkiezingscampagne.

Partijleiderschap

Omtzigt deed vorig jaar een gooi naar het partijleiderschap, maar moest het nipt afleggen tegen Hugo de Jonge. Toen de zorgminister vanwege de heftige coronacrisis zich gedwongen voelde deze functie weer neer te leggen, schoof de partij Wopke Hoekstra naar voren als opvolger.

Omtzigt, zo blijkt uit zijn donderdag uitgelekte notitie, is hier nog altijd verbolgen over. Toenmalig partijvoorzitter Rutger Ploum zou hem hebben toegezegd dat hij De Jonge zou opvolgen, mocht die zich terugtrekken.

De omgang tussen Omtzigt en Hoekstra is altijd moeizaam gebleven. Van het Kamerlid uit Enschede is bekend dat hij problemen heeft met deelname van het CDA aan een nieuw kabinet onder leiding van demissionair premier Mark Rutte. Hoekstra daarentegen maakte de afgelopen weken voorzichtige bewegingen richting de formatietafel.

Kabinetsformatie nóg ingewikkelder

Die kabinetsformatie is zo mogelijk nog ingewikkelder geworden. Grote vraag is of het wankele CDA nu nog in staat om in een nieuwe coalitie te stappen. De VVD – Rutte in het bijzonder – wil dolgraag samenwerken met de christendemocraten, in de wetenschap dat alternatieven zullen uitdraaien op een ‘ruk naar links’.

Het is de bedoeling dat informateur Mariëtte Hamer maandag verder gaat met de formatie en dan onder andere Wopke Hoekstra ontvangt. De CDA-leider zal dan kenbaar moeten maken wat het vertrek van Omtzigt betekent voor de positie van zijn partij in de formatie.

Positie Hoekstra onder druk

Ondertussen zal Hoekstra voelen dat ook zijn positie nu onder druk staat. De partij is in crisis, een scheuring dreigt. Omtzigt kreeg bij de Kamerverkiezingen in maart meer dan 342.000 voorkeursstemmen, goed voor bijna vijf zetels. Zijn mandaat is dus enorm. Ook buiten de partij is hij populair, vooral vanwege zijn strijd voor een betrouwbare en rechtvaardige overheid.

In hoeverre andere CDA’ers bereid zijn Omtzigt te volgen naar de uitgang, moet de komende tijd blijken. Voorlopig zit het Kamerlid ziek thuis. In een verklaring schrijft hij: “Ik heb verder nog geen enkel besluit genomen over hoe ik mijn politieke toekomst ga vormgeven en zal daar pas over besluiten wanneer ik volledig ben hersteld.”

Lees ook:

In een gelekt document haalt Pieter Omtzigt 76 pagina’s lang uit naar het CDA

In een uitgelekt document rekent Kamerlid Pieter Omtzigt af met partijgenoten in het CDA.

Is het CDA wel stabiel genoeg om te regeren?

Pieter Omtzigt heeft het CDA in grote verlegenheid gebracht met een messcherpe aanklacht in 76 pagina’s tegen zijn eigen partij. Is het CDA wel stabiel genoeg voor de potentiële coalitiepartners VVD en D66?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden