Stikstofcrisis

Het uitkopen van grote uitstoters hoeft van het kabinet niet per se binnen een jaar

Minister Christianne van der Wal en minister Piet Adema Beeld ANP
Minister Christianne van der Wal en minister Piet AdemaBeeld ANP

Het kabinet vijlt de scherpste kantjes van het stikstofadvies van Johan Remkes af. Het uitkopen van de ‘piekbelasters’ mag wat langer duren, en liefst op basis van vrijwilligheid.

Niels Markus

Het kabinet vindt de oproep van stikstofbemiddelaar Johan Remkes om vijf- à zeshonderd piekbelasters binnen een jaar uit te kopen ‘erg ambitieus’. Wat minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) betreft kan de aanpak daarom ook langer duren. “Ik heb grote vraagtekens of we het gaan halen. Het wordt een enorme kluif.” Het kabinet reageerde vrijdag op het advies dat Remkes vorige week uitbracht.

Mede omdat haast geboden is, wil het kabinet boeren zoveel mogelijk op vrijwillige basis laten omschakelen, of hen met een tegemoetkoming laten stoppen. Het kabinet vreest lange juridische procedures bij gedwongen uitkoop. Van der Wal: “Dwang is een langjarig proces, terwijl je juist snel stikstofruimte wilt creëren.” Remkes legde aanvankelijk in zijn plannen de nadruk op gedwongen uitkoop.

Kabinet denkt na over uitkoopregeling

Het kabinet wil de uitstoot van de piekbelasters terugbrengen om 2500 à 3000 bedrijven snel een vergunning te kunnen verlenen. Die bedrijven hoefden eerder geen vergunning aan te vragen onder het door de rechter onderuitgehaalde vorige stikstofbeleid van de overheid. Het snel legaliseren van deze zogeheten Pas-melders is tevens een grote wens van de boeren.

Volgens Van der Wal vergt het uitvoeren van het advies van Remkes nogal wat uitzoekwerk. Zo moeten piekbelasters vooral nabij de Pas-melders worden uitgekocht, om die een vergunning te kunnen verlenen. Anders zal een rechter het volgens haar ook niet goedkeuren. Het kabinet wil de komende weken in kaart brengen waar de piekbelasters zich precies bevinden en hoe die het beste hun stikstofuitstoot terug kunnen brengen. Remkes had eerder gezegd dat het ministerie van landbouw zo’n lijst zou hebben, maar Van der Wal weerspreekt dat. Het kabinet wil de komende tijd ook nadenken over de hoogte van een regeling die bedrijven ertoe moet bewegen om te stoppen.

Remkes had het kabinet gevraagd om de ‘denklijn’ van zijn advies integraal over te nemen. De oud-minister leidde afgelopen zomer gesprekken tussen kabinet en boeren, om uit de stikstofimpasse te komen. Het kabinet besluit nu de scherpste kantjes van het advies af te schaven.

Vertrouwen terugwinnen onder de boeren

In eerste instantie had Remkes het vrij stellig over het uitkopen van piekbelasters binnen een jaar, zo nodig onder dwang. Afgelopen week zwakte hij dat wat af. In de Tweede Kamer zei hij dat het jaar 2023 ‘geen wiskunde’ is. Ook noemde hij uitkoop als ‘laatste redmiddel’, als het een boer niet lukt zijn bedrijf aan te passen, of als de stikstofuitstoot niet verminderd kan worden met innovatie.

Het kabinet wil de komende tijd werken aan een landbouwakkoord, met de boeren. Op die manier wil het kabinet proberen het vertrouwen op het platteland terug te winnen. De regering wil een ‘duidelijke, stabiele’, en ‘meerjarige’ aanpak. Boeren kwamen de afgelopen decennia vaak in de problemen door, in de woorden van Remkes ‘zwalkend en falend overheidsbeleid’.

In november wil de nieuwe landbouwminister Piet Adema met verdere plannen komen die de landbouw perspectief moeten geven. Zijn voorganger, Henk Staghouwer, bleef volgens de Tweede Kamer hierover in gebreke. Staghouwer stapte in september op, omdat hij zichzelf niet geschikt vond voor zijn taak.

Lees ook:

Of Remkes de stikstofimpasse doorbroken heeft hangt af van de boeren

In een zeer gedetailleerd advies is Johan Remkes hard voor het kabinet en mild voor de boeren. Maar of hij de stikstofimpasse doorbroken heeft, hangt af van de reactie van de boeren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden