ColumnStikstofcrisis

Het stikstofbeleid van het kabinet: juridisch gepuzzel op de vierkante centimeter

Het is 455 dagen geleden dat de Raad van State het Nederlandse stikstofbeleid failliet verklaarde. 455 dagen is een lange ­periode. In ieder geval lang genoeg voor dit kabinet om voorzichtig, maar heel resoluut weg te zakken in het moeras van besluiteloosheid.

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, de vier coalitie­partijen, hebben laten zien wel degelijk in staat te zijn om grote meningsverschillen te overbruggen. Rond pensioenen en klimaat zijn doorbraken bereikt en belangrijke akkoorden gesloten. Het kabinet heeft in de coronacrisis laten zien dat het, los van de vraag of je het eens bent met de maatregelen, niet bang is voor pijnlijke besluiten. Rutte toonde zich in maart en april van dit jaar daadkrachtiger als premier dan ooit tevoren.

De ene crisis is de andere niet. De stikstof­ellende is minder zichtbaar, minder tastbaar. En leidt niet tot volle ic-plekken en schrijnende taferelen in afgesloten verpleeghuizen. Ze duwt de economie ook niet in de diepste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog. Lastig is ook dat het grootste slachtoffer van de stikstofmalaise, de in droevige staat verkerende Nederlandse natuur, zich moeilijk kan laten horen. Het Malieveld is nog geen enkele keer volgestroomd met korhoenders en grutto’s. Wel met boze boeren die met grote trekkers dreigend de halve Haagse binnenstad platlegden, als waarschuwing dat het kabinet vooral geen natuur­maat­regelen mag nemen ten koste van agrariërs. Om hun boodschap kracht bij te zetten, heeft een groepje radicalen Kamerleden bedreigd, ­media geïntimideerd en de landbouwminister opgezocht tijdens de uitzending van tv-programma ‘Zomergasten’.

De pijn moet toch echt worden verdeeld over de stikstofuit­stoters 

In die vijandige sfeer worstelt het kabinet al meer dan een jaar met het vinden van oplossingen voor het stikstofprobleem. Niet het redden van natuur staat daarbij voorop, maar het beperken van de economische schade. Het belangrijkste is dat de vergunningverlening voor bouwbedrijven zo snel mogelijk weer op gang komt. De landbouwminister heeft zelfs onderzocht of ergens in het land bedreigde natuur kan worden geschrapt van de lijst met beschermde gebieden. Dat is dus onmogelijk, meldde ‘EenVandaag’ vorige week op basis van een vertrouwelijk onderzoeksrapport. De pijn moet toch echt worden verdeeld over de stikstofuit­stoters: industrie, ­verkeer en vooral landbouw.

En daar gaat het mis. Het is zoeken naar dappere ­besluiten van de coalitiepartijen, besluiten die zoden aan de dijk zetten, die de stikstofuitstoot drastisch verlagen ten gunste van natuur. Maximaal 100 kilometer per uur op de snelweg is niet meer dan een mager begin van een oplossing. Varkensboeren die bereid zijn te stoppen, kunnen zich laten uitkopen door de overheid. Maar alleen op basis van vrijwilligheid, bevreesd dat de fel protesterende agrarische sector te veel moet bloeden.

Even leek het erop dat melkveehouders, die fors bijdragen aan de uitstoot, werden gedwongen om koeien krachtvoer met minder eiwit te geven. Dat zou minder stikstof opleveren. Toch nog een verplichting. Het plan van Schouten bleek niet goed doordacht. Koeien hebben nu juist meer voer met eiwit nodig, omdat de droogte dit jaar zorgt voor te weinig eiwit in het gras.

Met een boekhoudkundige truc (de stikstofwinst door het inkrimpen van de varkensstapel wordt al volgend jaar ingeboekt, niet in 2022) hoopt de minister het wegvallen van de veevoermaatregel te compenseren. Het is typerend voor de wijze waarop kabinet en coalitie de stikstofcrisis te lijf gaan: met juridisch gepuzzel op de vierkante centimeter. Hoe zouden het korhoen en de grutto hiernaar kijken?

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Vanaf nu schrijft hij deze column wekelijks.

Lees ook:

Eigenlijk was niemand enthousiast over de veevoermaatregel

Het kabinet heeft de omstreden veevoermaatregel ingetrokken. Uit nieuwe berekeningen blijkt dat het plan nauwelijks tot een vermindering van stikstof zou leiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden