Studielening

Het leenstelsel dupeert met name gezinnen met middeninkomens

Minister Ingrid van Engelshoven van onderwijs.Beeld ANP

Het leenstelsel belemmert scholieren niet om te gaan studeren, blijkt uit onderzoek. Wat wel zorgelijk is: middeninkomens zijn slecht af met dit systeem.

Het leenstelsel ‘functioneert over de breedte goed’, vindt minister van onderwijs Ingrid van Engelshoven. Het kabinet heeft het systeem met het studievoorschot laten evalueren door bureau ResearchNed. Uit deze evaluatie blijkt dat de doorstroom van leerlingen van havo en vwo naar het hoger onderwijs de afgelopen jaren niet substantieel is veranderd.

Dat is het goede nieuws. Ook met het leenstelsel, concludeert het kabinet, blijft het hoger onderwijs goed toegankelijk. 

Het externe onderzoek legt ook een paar pijnpunten bloot. Zo blijkt dat studenten uit gezinnen met een middeninkomen relatief veel moeten betalen aan de studie. Lagere inkomens worden gecompenseerd met een aanvullende beurs. Hogere inkomens hoeven nauwelijks meer bij te dragen dan de middeninkomens.

Doorstroom van mbo naar hbo stokt

Het onderzoek bevestigt ook dat de doorstroom van mbo naar hbo stokt. Sterker: sinds de invoering van het leenstelsel in 2015 is het aantal overstappers met 5 procent gedaald. De onderzoekers kunnen niet met zekerheid zeggen dat dit te wijten is aan een zekere mate van leenangst. Mogelijk speelt ook de aantrekkende arbeidsmarkt van de afgelopen jaren een rol, waardoor jongeren eerder aan het werk gaan, denkt de minister. Ze laat hier aanvullend onderzoek naar doen.

Zoals verwacht zijn studenten meer en vaker gaan lenen om hun opleiding te kunnen betalen. Volgens het onderzoeksbureau loopt de gemiddelde studieschuld van deze groep op naar 25.000 euro. Het kabinet noemt de stijging van de studieschulden ‘een logisch gevolg’ van de invoering van het leenstelsel. Dit is in principe geen reden voor de minister om het systeem terug te draaien.

Toch loopt het huidige leenstelsel op zijn laatste benen. Een grote Kamermeerderheid wil ervan af, inclusief PvdA en GroenLinks, partijen die in 2015 nog aan de wieg van de studievoorschot stonden. Een nieuw kabinet zal met een aangepast systeem moeten komen. D66 deed vrijdag direct een voorzet. De coalitiepartij wil dat kinderen van ouders met een gezamenlijk inkomen tot 70.000 euro recht krijgen op een studiebeurs. Nu is dat bedrag nog 35.000. Veel middeninkomens zitten daar (net) boven, waardoor ze relatief veel geld kwijt zijn aan de studie. 

Lees ook:

Het leenstelsel levert ook ouders veel stress op

Het einde van het leenstelsel lijkt in zicht nu ook de PvdA haar steun intrekt. De opluchting is groot. Niet alleen bij studenten, ook bij ouders.

Vormt het leenstelsel écht zo’n grote belemmering voor studenten?

De tegenstanders van het leenstelsel zeggen dat het jongeren belemmert in de kansen voor de toekomst, het klassensystemen in de hand werkt, en het geld niet wordt geïnvesteerd in het onderwijs zoals beloofd. Kloppen deze argumenten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden