Kinderopvangtoeslag

Het kinderopvangdebacle maakt de taak van Menno Snel nóg zwaarder

Staatssecretaris Menno Snel van financiën in gesprek met vader Roger Derikx in de pauze van het debat in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. Beeld ANP

Staatssecretaris Menno Snel had al een loodzware portefeuille. Het kinderopvangdebacle maakt zijn taak nog zwaarder.

Staatssecretaris Menno Snel van financiën keerde donderdagochtend terug op zijn werkkamer met opnieuw een tas huiswerk onder zijn arm. Zeker na het tumultueuze debat woensdag over het debacle met de kinderopvangtoeslag heeft hij de komende maanden een zware opgave; de schadevergoedingen voor de gedupeerde ouders, de relatie met de ambtenaren en de toekomst van een vastgelopen toeslagenstelsel staan vooraan in zijn agenda. Toen hij aantrad eind 2017 was al duidelijk dat hij misschien wel de zwaarste klus heeft van de hele regeringsploeg. De btw-verhoging en de vliegtax zijn maar twee voorbeelden van maatregelen waar hij zich om bekommert. Snel moet er even niet aan denken. 

De ouders

Zijn eerste taak is gedupeerde ouders helpen met schadevergoeding. Snel moet daarover zo spoedig mogelijk helderheid bieden. Een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner deed al onderzoek naar één groep van ruim driehonderd ouders uit Eindhoven die ten onrechte werden aangemerkt als fraudeurs. Daarvoor is een schadevergoedingsregeling vastgesteld. Met de ouders moet nog gekeken worden of dat voldoende is. Veel mensen zijn in financiële problemen gekomen en zitten te springen om geld. Snel heeft zich voorgenomen de schade bij deze groep nog voor Kerst te vergoeden, maar dat wordt een hele klus.

Nog iedere dag is staatssecretaris Snel bezig met het in kaart brengen van de toeslagenaffaire. Hoeveel ouders betreft het precies? Het is moeilijk te achterhalen wat er precies is gebeurd, zei hij woensdag tegen de Kamer. Donner onderzoekt nog 169 andere groepen ouders die mogelijk ook zijn gedupeerd door de Belastingdienst. Het zou kunnen gaan om ongeveer 9000 mensen, zei Snel eerder. Donners eindrapport is eind dit jaar af en gaat in januari naar de Tweede Kamer. Ook deze mensen willen weten wanneer zij een schadevergoeding kunnen verwachten. Snel sluit niet uit dat er vervolgens nog meer zaken boven water komen waarin de Belastingdienst ouders heeft benadeeld.

Relletje over de Belastingtelefoon 

‘Webcare en de Belastingdienst zijn vanwege Sinterklaas tot vijf uur open. Geniet van ’t heerlijk avondje!’ Die onschuldig bedoelde tweet kwam de Belastingdienst op veel kritiek te staan. Een dag eerder adviseerde staatssecretaris Menno Snel ouders nog te bellen met de Belastingtelefoon als ze het idee hadden onterecht kinderopvangtoeslag terug te hebben betaald. Juist die Belastingtelefoon sloot nu drie uur eerder haar deuren.

“Dit getuigt van weinig respect naar de ouders toe”, reageerde VVD’er Helma Lodders op Twitter. “De Belastingdienst heeft nog veel stappen te zetten.”

Snels advies over de Belastingtelefoon werd hem ook al niet in dank afgenomen. “Word ik nou uitgelachen? Wordt er nou geapplaudisseerd?”, vroeg hij ietwat verbaasd tijdens het debat over de kinderopvangtoeslagaffaire aan de ouders op de tribune. Daar klonk op dat moment hard gelach, een van de aanwezigen zwaaide met een sjaal en hier en daar werd gejoeld. “Voorzitter, ik wist het niet. Maar blijkbaar maak ik een wrang grapje”, zei Snel.

De Belastingtelefoon kampt met lange wachttijden. Wie nu belt staat minstens 15 minuten in de wacht. Er gaan op Twitter verhalen van zelfs 45 minuten wachttijd. Ouders die wel iemand te pakken krijgen, klagen over de ondeskundigheid aan de andere kant van de lijn. Staatssecretaris Snel zei woensdag het belangrijk te vinden dat er een ‘apart nummer is voor de mensen met deze problemen’. “Wij gaan dat gewoon op 1 januari neerzetten.”

De ambtenaren

De tweede klus betreft de ambtenaren. Die geven hem te weinig informatie zo gaf Snel ook in het debat woensdag weer aan. Dit is een slepende kwestie bij de Belastingdienst. Het gaat Snel niet lukken om dit probleem de komende maanden te tackelen, en toch is er haast. Belangrijke informatie hoort bij de ambtelijke en politieke leiding bekend te zijn. Zonder die gegevens is het voor een staatssecretaris of minister heel lastig werken.

Zijn voorganger Eric Wiebes klaagde er al over dat hij niet op de hoogte werd gehouden. Bij een grote reorganisatie werd een peperdure vertrekregeling afgesproken zonder de staatssecretaris te raadplegen. Snel kondigde eerder al aan dat hij een cultuurverandering wil, maar dat is een langdurig traject. Op korte termijn heeft Snel te maken met de Auditdienst Rijk (ADR) die uitpluist wie wanneer op de hoogte was van de besluiten die leidden tot het onrechtmatig terugvorderen van kinderopvangtoeslag. Het resultaat wordt waarschijnlijk in januari bekend, samen met het eindrapport van Donner.

Het stelsel

Tot slot is er het belastingstelsel zelf. Het systeem van toeslagen leidt tot ongelukken. Dat besef is wel doorgedrongen tot de Tweede Kamer, maar een verandering kost tijd. Het uitdelen en vaak ook weer terugvorderen van huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag is uit zijn voegen gegroeid en veel te ingewikkeld, constateerde een groep ambtenaren eerder deze maand. Mogelijke oplossingen worden nog uitgewerkt. Toch piekert Snel zelf ook al over verandering. De Belastingdienst int geld, de afdeling Toeslagen deelt juist geld uit. Snel overweegt een voorstel te doen om van de dienst Toeslagen een aparte organisatie te maken.

Lees ook: 

Snel overleeft debat toeslagenaffaire met een schram

Staatssecretaris Menno Snel belooft de Kamer beter te informeren. Hij behield ondanks felle kritiek het vertrouwen van een meerderheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden