AnalysePrinsjesdag

Het kabinet houdt de moed erin; de Troonrede en de Miljoenennota klinken opvallend positief

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge van volksgezondheid tijdens Prinsjesdag in de Grote Kerk in Den Haag.Beeld ANP

Nederland heeft genoeg veerkracht om goed uit de coronacrisis te komen, stelt de Troonrede. Rutte-III is duidelijk beducht voor een somber verhaal.

Het was koning Willem-Alexander die de stemming in het land en in de politiek samenvatte, in een korte zin aan het eind van zijn Troonrede. “De coronacrisis stelt ons ernstig op de proef in alles wat van waarde is.” Hoe die proef afloopt, hoeveel mensen getroffen worden, hoe lang die gaat duren, niemand die het zeker weet. De koning sprak hoopvol: “De opdracht is om over deze crisis heen de toekomst te blijven zien”.

Met een Troonrede die het land moed probeert in te spreken, is het parlementaire jaar geopend. Nederland is sterk genoeg om de coronacrisis te doorstaan, sprak de koning, namens de regering. Financieel en economisch, heeft Nederland ‘genoeg veerkracht’ om in de ongekende coronacrisis overeind te blijven. Ook sociaal en mentaal ‘is het weefsel van onze samenleving sterk gebleken’. De koning stond stil bij de slachtoffers die door het virus zijn overleden, en prees het personeel in de zorg.

Goed gevulde schatkist

Het is een opvallend positieve boodschap, waarmee het kabinet Rutte-III in zijn laatste regeringsjaar van het land vertrouwen vraagt op de goede afloop van de coronacrisis, economisch gezien. De goed gevulde schatkist uit eerdere jaren helpt daarbij. Het kabinet heeft miljarden beschikbaar om de economie te stutten met grote investeringen, en zegt dat het doel daarbij is om zoveel mogelijk banen te behouden. Bezuinigingen komen er niet.

Doordat Nederland in eerdere jaren zuinig is geweest en financiële buffers heeft aangelegd, is er geld genoeg om komend jaar noodsteun te geven aan bedrijven, het openbaar vervoer rijdend te houden en de cultuursector te helpen, en ondertussen ook nog de blik verder te blijven leggen, naar de toekomst. De regering belooft dat de ‘versterking’ doorgaat van publieke voorzieningen als onderwijs, defensie, woningbouw en infrastructuur. Voor de zorg komt er in het najaar een plan hoe die toekomstbestendig blijft, terwijl de regering ‘een grens is aan de spankracht’ ziet van de mensen die er werken.

Tussen de optimistische boodschap door sijpelde toch ook het naderende economische onheil door in de Troonrede en de Miljoenennota. Het zat vaak verstopt in kleine tussenzinnen. ‘Ongekend in vredestijd’ is nu al de economische krimp van 5 procent over 2020, terwijl we ons ‘schrap moeten zetten’ voor zware economische terugslag die mogelijk nog tot in 2022 gaat duren. De werkloosheid is nu al verdubbeld. De Caribische delen van het koninkrijk zijn zwaar getroffen. Minister van financiën Wopke Hoekstra ziet grote onzekerheden. “Je weet niet wat je niet weet”, is volgens hem het heikele punt in de wereldwijde crisis.

Onbesproken thema’s

Bij de boodschap dat Nederland veerkracht genoeg heeft, bleven op deze Prinsjesdag sommige thema’s onbesproken. Het Centraal Planbureau waarschuwt dat de coronacrisis zorgt voor een groei van de sociaal-economische ongelijkheid. De noodsteun van de overheid komt vooral terecht bij mensen met een vaste baan, niet bij de meest kwetsbaren op de arbeidsmarkt, aldus het CPB. Maar ongelijkheid is in de Troonrede geen thema dit jaar. 

Ook de maatschappelijke polarisatie liet de regering gisteren even voor wat die was. Met uitzondering van één onderwerp. De koning nam uitgebreid het woord over racisme en discriminatie. “Een wezenlijke bedreiging voor de kwaliteit van de rechtsstaat is dat in ons land iemands huidskleur of naam nog te vaak bepalend is voor zijn of haar kansen”. Hij riep op tot meer maatschappelijk debat, “het schuurt soms maar kan ons ook verder brengen”.

De Tweede Kamer zal vandaag en morgen met het kabinet in debat gaan bij de algemene politieke beschouwingen. De acute noden van 2021 zullen daar de boventoon voeren, meer dan het toekomstperspectief uit de Troonrede.

Lees ook: 

Minister Hoekstra bestrijdt de corona-mist met zijn eigen rookgordijn

Met een historisch groot begrotingstekort diende minister Hoekstra van financiën de laatste begroting van dit kabinet in. De gevolgen van de coronapandemie trekken diepe sporen in de overheidsfinanciën. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden