Caribische eilanden

Het is onduidelijk hoeveel geld er wordt uitgetrokken voor de drie Caribische gemeenten van Nederland

De Kaya Grandi in Kralendijk, de hoofdstad van Bonaire. Beeld Getty Images/iStockphoto
De Kaya Grandi in Kralendijk, de hoofdstad van Bonaire.Beeld Getty Images/iStockphoto

Het kabinet kan niet aantonen hoeveel geld er wordt uitgetrokken voor de drie Caribische gemeenten van Nederland. De Kamer wordt hier niet volledig over geïnformeerd.

Het is onduidelijk hoeveel geld het Rijk jaarlijks overmaakt naar de drie Caribische gemeenten van Nederland. De ministeries van binnenlandse zaken en financiën hebben geen overzicht. Het parlement wordt daardoor onvolledig geïnformeerd en Kamerleden weten niet of de bestedingen zinvol zijn.

De Algemene Rekenkamer heeft op verzoek van de Tweede Kamer proberen uit te zoeken hoe de geldstromen van Nederland naar Bonaire, Sint-Eustatius en Saba lopen. De uitkomst stemt somber. De verschillende ministeries kunnen niet aantonen welk bedrag voor welk doel is overgemaakt. Ewout Irrgang, lid van het college van de Rekenkamer: “We hebben ze gevraagd: is er een overzicht? Dat is er dus niet.” Dat ministeries in gebreke blijven is problematisch, zegt Irrgang, omdat de Kamerleden op deze manier incomplete en onbetrouwbare informatie krijgen.

Bonaire (21.000 inwoners), Sint-Eustatius (3100) en Saba (1900) hebben sinds oktober 2010 de status van bijzondere gemeente van Nederland. Sindsdien worden deze eilanden gefinancierd vanuit de ministeries in Den Haag. Dat gebeurt steeds vaker met ‘bijzondere uitkeringen’. Dit is geld voor een specifiek doel, bijvoorbeeld de bouw van een school of bibliotheek of de aanleg van een zonnepark.

Financiële overzichten

Het ministerie van binnenlandse zaken zou een totaalbeeld moeten hebben van al deze uitkeringen, maar dat is er niet. De Rekenkamer heeft zelf becijferd dat het in de periode 2011 tot 2019 in totaal om ongeveer 176 miljoen euro moet gaan. Het ministerie van financiën is niet in staat dit te bevestigen. Het kabinet stuurt wel financiële overzichten naar de Kamer, maar de ministeries hebben die informatie ‘niet kunnen onderbouwen’, constateert de Rekenkamer.

De ministeries schieten op nog een andere manier tekort. Ze maken eenmalige bedragen over naar Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, zonder na te gaan of dit voor de eilanden ook kosten met zich meebrengt. Zo ontving Saba in 2014 van het ministerie van infrastructuur ongeveer 1,25 miljoen euro voor een afvalscheidingsinstallatie. Het afvalbeheer werd aanzienlijk duurder, wat Saba binnen de eigen begroting moest oplossen. Daar had het eiland geen rekening mee gehouden. “Ministeries zouden zich moeten zich afvragen wat het lokale bestuur aankan”, zegt Irrgang.

Dat de Caribische eilanden in toenemende mate worden gefinancierd met bijzondere uitkeringen in plaats van met vrij te besteden geld, is onwenselijk, vindt de Rekenkamer. Irrgang: “Het leidt tot grotere financiële afhankelijkheid van het Rijk. Terwijl Nederland juist toejuicht dat de eilanden zoveel mogelijk zelfstandig opereren.”

Uitzondering

Op hun beurt schieten de eilanden zelf ook ernstig tekort. De lokale besturen van Bonaire en Sint-Eustatius verantwoorden de bestedingen van deze uitkeringen niet of nauwelijks. Jaarrekeningen worden te laat en onvolledig ingeleverd bij de eilandsraden, vaak zonder goedgekeurde accountantsverklaring. Daardoor is voor lokale politici niet vast te stellen hoeveel geld er aan welk project is besteed en of het een zinvolle investering betrof. Saba is de positieve uitzondering, constateert de Rekenkamer. Daar is de financiële verantwoording op orde.

De vraag is hoe het kan dat de ministeries in Den Haag niet van elkaar weten wat ze doen in de West. Het inmiddels vertrokken Kamerlid Ronald van Raak (SP) hekelde in het verleden de desinteresse vanuit Nederland voor de Caribische eilanden. Irrgang durft niet te zeggen of het gebrek aan belangstelling ook de oorzaak is van de onduidelijke geldstromen. Feit is wel dat de Tweede Kamer de briefing door de Rekenkamer over dit onderzoek heeft geannuleerd vanwege andere verplichtingen.

Lees ook:

Kabinet stelt toch armoedegrensvast voor Caribisch Nederland

Na lang wachten stelt het kabinet alsnog een sociaal minimum vast voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Het moet de eilandbewoners uit de armoede helpen.

Zestien miljoen voor natuurherstel Bonaire, Saba en Sint Eustatius

Het kabinet trekt 16 miljoen uit voor natuurherstel op Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Negen miljoen daarvan is een structurele bijdrage voor natuurherstel, de overige zeven miljoen is een eenmalige bijdrage voor het herstel van het koraal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden