Rutte maandagochtend voor het wekelijks overleg met de coalitiepartners.

VoorbeschouwingVersoepeling lockdown

Het dilemma van Rutte: hoe houd je een paard in bedwang zonder teugels

Rutte maandagochtend voor het wekelijks overleg met de coalitiepartners.Beeld EPA

Het kabinet laat de teugels vieren. Dinsdag hoort Nederland naar alle waarschijnlijkheid dat de aangekondigde versoepelingen per 1 juni gewoon doorgaan. Mogelijk zelfs enkele dagen eerder, vanwege het Pinksterweekeinde.

Van paardrijden heeft Mark Rutte weinig kaas gegeten. Maar hij zal het beeld herkennen. Geef het beest wat ruimte door de teugels te laten vieren en het zal zijn pas versnellen, misschien een paar onverwachte sprongen maken. En hopelijk niet op hol slaan.

Alles volgens plan

Voorlopig gaat alles volgens plan. De ic-bezetting daalt verder, net als het aantal nieuwe besmettingen. De start van de basisscholen, de gang naar de kapper, de autorijles, sportende kinderen, het zorgt nog niet voor onverwachte problemen. Naar verwachting houdt het kabinet dinsdag dus vast aan de aangekondigde versoepelingen. Middelbare scholen mogen vanaf 1 juni weer open. Terrassen, musea, restaurants en bioscopen ook, uiteraard met de nodige voorzorgsmaatregelen en slechts voor beperkte groepen.

Volgens Haagse bronnen overweegt het kabinet om die laatste versoepeling al in het pinksterweekeinde vanaf 30 mei in te laten gaan, al is dit nog allerminst zeker. Het zou een kleine tegemoetkoming kunnen zijn voor de horeca en de toerismesector, voor de verloren Hemelvaartsdagen. Een ding verandert morgen in ieder geval niet. Rutte zal weer zijn preek houden: mijd drukte, houd afstand. Blijf binnen bij klachten.

De druk wordt alleen maar hoger

Voor het kabinet breekt een heel spannende fase aan. De controle is nu deels uit handen van het kleine crisisteam, terwijl de druk op Rutte en zijn mensen iedere dag oploopt. Sinds de premier op 6 mei zijn ‘routekaart’ aankondigde, van 1 juni, naar 1 juli naar 1 september, is het bal.

De groepen die zwaar teleurgesteld waren die zesde mei roeren zich. Boze strandtenthouders willen met Hemelvaart de strandstoelen buiten zetten. De sportschoolhouders zijn volop in gesprek met minister Martin van Rijn en krijgen waarschijnlijk volgende week alsnog een beetje ruimte. De cultuursector protesteert, van de grote musea en de wethouders van grote steden tot de grote commerciële theatermakers. Honderden vragen krijgt de premier, van het type: waarom mag dit niet als dat wel mag? Ook uit de eigen coalitie, waar D66 en ChristenUnie er maandag samen voor pleitten om ‘creatief’ om te gaan met evenementen-vergunningen en bijvoorbeeld drive-infestivals wél toe te staan.

Burgemeesters: horeca niet eerder open

De burgemeesters van 25 Veiligheidsregio’s willen niet dat de horeca voor 1 juni opengaat. “1 juni is al ingewikkeld genoeg. Het is verstandig ons aan die datum te houden. We moeten de tijd nemen om per dorp of stad de maatregelen rond de horeca goed te regelen. Ik ben blij dat we daarvoor nog zeker een week hebben”, zei burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen en voorzitter van het beraad.

De burgemeesters spraken maandag in Utrecht over de details van het maatregelenpakket dat op 1 juni moet ingaan. Het wordt een landelijk beleid met regionale verschillen, aldus minister Ferd Grapperhaus (Veiligheid). Verschillende strandtenten, cafés en andere horecagelegenheden hebben aangegeven al voor het pinksterweekeinde of zelfs al met hemelvaart open te willen gaan. Volgens hen kan het op een veilige manier. De burgemeesters willen echter een landelijke lijn.

Zij gaven bovendien aan dat de horecabedrijven in Nederland niet “in een stramien is te regelen”. “Het is maatwerk. Er zijn binnensteden met prachtige straatjes waar je een terras niet kunt uitbreiden, omdat je er dan simpelweg niet langs kunt lopen. In een gemeente met veel ruimte kan dat wel. Overal geldt dat anderhalve meter afstand houden de regel is”, stelt Bruls. Daarom vindt hij dat alle gemeentes in overleg moeten met de ondernemers.

Een gigantische klus voor de gemeenten

Op het ministerie van Justitie is het daarom drukker dan ooit. Minister Grapperhaus overlegt iedere maandag met het Veiligheidsberaad, met daarin onder meer de 25 burgemeesters uit de veiligheidsregio’s. Zij moeten de versoepelingen in goede banen gaan leiden, uitleggen aan burgers én handhaven, een gigantische klus. Dat werd al duidelijk toen diverse gemeenten in de weer moesten in de winkelstraten met stickers voor eenrichtingverkeer en afzettingen.

Ook binnen dit Veiligheidsberaad verschillen de meningen sterk. Zo vrezen de grote steden een te snel tempo van de versoepeling, terwijl regio’s met veel (landelijk) toerisme er ruimer in staan. 

Grote zorgen zijn er over de verkeersstromen die de versoepelingen vanaf 1 juni op gang brengen en over de veiligheid in het ov. De invloed van het Veiligheidsberaad is groot. Eerder stak het ook een stokje voor de opschaling naar samenkomsten naar tien in plaats van drie personen.

Het kabinet richt ondertussen de blik verder vooruit. Nog los van de economie, waar na de massale staatssteun binnenkort de echt pijnlijke beslissingen moeten vallen. Hoe houdt de overheid de komende maanden het virus in bedwang, zolang er nog geen vaccin is gevonden? Het kabinet ziet een oplossing in een soort controle-panel, met de meest actuele cijfers over nieuwe besmettingshaarden per regio en gedragingen van het virus. Ook wordt overwogen om mensen meteen te laten testen zodra ze klachten hebben, zonder tijdsverlies. Is er dan een uitbraak, dan moet het paard opnieuw strak aan de teugel, desnoods met een regionale lockdown.

Lees ook:

Middelbare scholen gaan nog lang niet terug naar ‘normaal’, ondanks officiële heropening

Vanwege de anderhalvemetermaatregel moeten middelbare scholen scherp kiezen welke leerlingen straks weer naar school mogen. Kwetsbare kinderen krijgen prioriteit. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden