Analyse Stikstofcrisis

Het CDA zit klem tussen boer en natuur

Twee plastic trekkers tussen de CDA’ers op het partijcongres van de christen-democraten. Beeld ANP

Het CDA wil ook boeren te vriend houden, maar de vernieuwers in de partij, die landbouw in evenwicht willen brengen met de natuur, winnen terrein.

Het CDA staat de komende weken voor de lastige klus om stikstofmaatregelen te treffen en toch de boeren gerust te stellen. Een belangrijk deel van de agrariërs hoort tot de achterban van de partij en het CDA verkondigt steeds ‘achter de boeren’ te staan. Die houding verdraagt zich lastig met de bestuursverantwoordelijkheid waarbij de boeren hun werkwijze moeten aanpassen aan de grenzen van de natuur.

Angst voor vernieuwing

Binnen het CDA heerst angst om de sympathie van de boeren te verliezen. Tegelijkertijd is er een stroming in de partij die wil vernieuwen, die meer aandacht vraagt voor de natuur. Daarbij is het maken van grote stappen nooit de stijl geweest van de christen-democraten. Zij hanteren graag het poldermodel. In goed overleg oplossingen vinden, is de traditie van het CDA.

De vernieuwing was al zichtbaar bij het kabinet dat, met het CDA als regeringspartij, kiest voor kringlooplandbouw. Een discussienota van het Wetenschappelijk Instituut van de partij die afgelopen week werd gepresenteerd toont aan dat de vernieuwers in het CDA voorzichtig terrein winnen. Centraal in het hoofdstuk over landbouw staat dat het inkomen van de boer omhoog moet en dat de economische belangen van de agrarische sector in evenwicht moeten worden gebracht met de natuur.

De landbouw gaat veranderen, zei CDA’er Cees Veerman anderhalve week geleden al in Trouw. De voormalige minister van landbouw: “Het vereist leiderschap om de boeren mee te nemen. Wie iets wil veranderen, moet hun harten veroveren en stap voor stap een proces van verandering inzetten waarin zij vertrouwen hebben.”

In Noord-Brabant kregen de CDA’ers het vertrouwen van de boeren nog niet. De bestuurscrisis die daar vrijdagavond ontstond is kenmerkend voor de spanning binnen het CDA. De aanpak van stikstof spleet de partij en er waren felle verwijten. De CDA-politici zouden ‘te stads’ zijn, zeggen boeren. Onder druk van de agrariërs maakte de CDA-fractie in de Provinciale Staten een draai en verzette zich tegen stikstofmaatregelen van het provinciebestuur. De CDA-gedeputeerden moesten, tegen hun zin, opstappen.

Vierkant achter de boeren

Hoezeer het CDA in een spagaat zit, bleek zaterdag op het congres van de partij in Utrecht. Boze boeren kwamen in opstand tegen de discussienota van het wetenschappelijk instituut van de partij. Daarin stond dat duurzaamheid en produceren voor de lokale markt belangrijker zijn dan export. Een flink aantal CDA’ers, waaronder de boerenachterban, rekent op loyale steun van de partij voor de agrarische sector, zoals dat de afgelopen jaren gebeurde. CDA-Tweede-Kamerlid Jaco Geurts herhaalde op het congres dat de partij vierkant ‘achter de boeren’ staat.

Het verzet tegen verandering van de landbouw wordt aangevoerd door boerin Annie Schreijer-Pierik. Zij is omstreden in het CDA. In 2014 zette de partij het ex-Kamerlid op nummer 25 van de lijst voor het Europees Parlement. Maar Schreijer ging de boer op en kreeg met 110.000 voorkeurstemmen een zetel. Sindsdien durft het CDA ‘onze Annie’ niet meer te laten vallen. Haar agenda is eigenzinnig: het belang van de boer. Sommige CDA’ers zijn dol op haar, andere verzuchten: “Annie is Annie.”

Lees ook: 

CDA’ers reageren geprikkeld waar het de toekomst van de boer betreft

De toekomst van de boeren is een open zenuw voor het CDA. Aanpassing van één woord over landbouw-export in de toekomstvisie haalt de kou zaterdag op het CDA-congres voor even uit de lucht.

De boeren of besturen? Het CDA zit klem door het stikstofprobleem

Het CDA is cruciaal bij het vinden van een oplossing voor de stikstofproblemen. Maar wat wil de partij eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden