null Beeld

Plein 2Oliereus

Het aantal Haagse politici met Shell op hun cv is overweldigend

Niels Markus

Het hoofdkantoor van Shell verlaat de stad, maar Shell is allesbehalve verdwenen uit Den Haag. Geen bedrijf is zo verweven met het Binnenhof als het nu nog half-Nederlandse oliebedrijf.

Het aantal politici met Shell op hun cv is overweldigend. Toen Rutte III geïnstalleerd werd, stonden er vier ministers met een verleden bij de aardoliemaatschappij op het bordes. Zo werkte Eric Wiebes van 1987 tot 1989 voor de oliereus. Wiebes was overigens, tot hij begin dit jaar opstapte wegens de toeslagenaffaire, als minister van economische zaken verantwoordelijk voor de Nam, voor de helft eigendom van Shell.

Als Wiebes destijds voor het bedrijf naar Londen is gereisd, had hij daar zijn toekomstige collega-minister Sigrid Kaag kunnen tegenkomen op een borrel. De D66-leider, die tijdens de campagne pleitte voor het afschaffen van belastingvoordelen voor de fossiele industrie, werd in 1988 analist voor Shell.

Destijds waren er hevige protesten tegen Shell, omdat het actief was in Zuid-Afrika, onder het apartheidsregime. Kaag zei afgelopen voorjaar tegen Nieuwsuur dat ze de baan ‘schoorvoetend’ accepteerde. Er heerste immers grote werkloosheid en de oud-student van de universiteiten in Utrecht, Cairo, Oxford en Exeter had ‘niet de luxe’ om haar eerste baan zomaar te weigeren. “Het was niet de beste keuze, maar ik heb er wel veel geleerd.”

Iets te levendige herinneringen aan een datsja

Ook Halbe Zijlstra heeft in zijn carrière ongetwijfeld veel gehad aan zijn baan bij Shell, maar hij kwam ook ten val door iets te levendige herinneringen aan zijn Shelltijd. De minister van buitenlandse zaken vertelde meermaals het verhaal dat hij als jonge Shellmedewerker was uitgenodigd in de datsja, het buitenverblijf, van de Russische president Vladimir Poetin. Hij zou daar samen met Shell-topman Jeroen van der Veer zijn geweest. Het verhaal klopte niet, Zijlstra kon vertrekken.

De enige nog actieve minister met een Shellverleden – wij suggereren geen verband – is Wopke Hoekstra (financiën). Hij deed commerciële functies voor het bedrijf in Berlijn, Rotterdam en Hamburg. Hoekstra maakte er veel fouten, zei hij in Intermediair. Bijvoorbeeld in de onderhandelingen met ondernemers met tankstations: “Dan komt er een jong kereltje en gaan ze de kachel even met hem aanmaken.”

Hoekstra had ooit zelfs een bijbaantje als pompbediende van een Shell-tankstation in Zeist: “Het was daar één grote rotzooi. De beheerder werd op Schiphol aangehouden met de kas en er werd op vele manieren gefraudeerd. Zelf maakte ik allerlei fouten, zoals iemand laten doorrijden die niet betaalde.” Om een positieve noot toe te voegen: “Die harde ervaring in de praktijk gaf me geloofwaardigheid in Berlijn, omdat ik de rauwe werkelijkheid kende.”

Het vertrek van Shell is ‘een zegen voor het land’. Hoewel?

De (oud)-bewindslieden hebben vele voorgangers. Zelfs een heel verre: Hendrikus Colijn stapte nadat hij minister was geweest in 1913 over naar de Bataafse Petroleum Maatschappij, dat zou opgaan in Shell. Later keerde hij terug naar Den Haag, en zou hij premier worden. Oud-PvdA-leider Wouter Bos werkte ook ooit voor Shell, evenals voormalig VVD-leider Frits Bolkestein en oud-staatssecretaris Martin van Rooijen, nu nog senator namens 50Plus. In de Tweede Kamer zit trouwens nóg een oud-Shellman: Wybren van Haga.

Sommigen bewandelen het omgekeerde pad. Opvallend is het aantal PvdA’ers dat na hun politieke carrière een baan kreeg bij Shell. Oud-staatssecretaris Dick Benschop schopte het zelfs tot president-directeur. Inmiddels vervult hij die functie bij Schiphol. Een andere voormalige staatssecretaris, Nebahat Albayrak, werd vicepresident communications. En oud-premier Wim Kok trad toe tot de raad van commissarissen.

Een contrast met de nieuwe generatie PvdA-politici. Kamerlid Joris Thijssen verwijderde maandagochtend een tweet, waarin hij het vertrek van Shell ‘een zegen voor het land’ noemde. Hoewel? Tijdens het Vragenuur van dinsdagochtend klonk er weer een ander PvdA-geluid. Kamerlid Gijs van Dijk: “De PvdA betreurt het vertrek van het hoofdkantoor van Shell.”

Andere populaire bedrijven aan het Binnenhof

- Unilever (Mark Rutte, CDA-Kamerlid Joba van den Berg)
- McKinsey (Hoekstra, Wiebes)
- ABN Amro (oud-minister Gerrit Zalm, oud-staatssecretaris Joop Wijn)

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden