Bestuursleden van GO (Groep Otten), van links naar rechts: Robert Baljeu, Dorien Rookmaker, Henk Otten en Jeroen de Vries.

Interview Groep Otten

Henk Otten: ‘Wat er met Forum had moeten gebeuren, gaan wij nu alsnog doen’

Bestuursleden van GO (Groep Otten), van links naar rechts: Robert Baljeu, Dorien Rookmaker, Henk Otten en Jeroen de Vries. Beeld Werry Crone

Henk Otten, de man die Forum voor Democratie hielp groot te maken en vervolgens werd geroyeerd, is terug. Met zijn nieuwe partij GO (Groep Otten) wil hij een doorstart maken. ‘Nu nog een vrouwelijke lijsttrekker.’

“Ik zei laatst nog in een speech: in de Eerste Kamer begint de victorie. Hier begint de politieke vernieuwing. Het debat in de Eerste Kamer is op dit moment spannender dan in de Tweede Kamer.” Henk Otten heeft het druk. Ineens was-ie er, een paar weken geleden, de naam van zijn nieuwe partij: GO, Groep Otten. Een parlementair unicum: een partij die vanuit een afsplitsing in de Eerste Kamer ontstaat en meteen drie senatoren telt.

De timing is goud, al is dat toeval. Alle­­ ogen van het Binnenhof zijn deze weken gericht op het debat over de stikstofnoodwet, waarvoor de coalitie stemmen mist in de Eerste Kamer. Vandaar­­ dat de drie senatoren van GO ineens gewilde gesprekspartners zijn. Dinsdag wordt er over gedebatteerd, en mogelijk gestemd.

Otten is de man die met zijn eigen ‘kindje’ Forum voor Democratie deze zomer een grimmige ruzie uitvocht. Waar die over ging? Daarover verschillen de meningen nog steeds. Over centen – ‘financiële malversaties’ volgens medepartijoprichter Thierry Baudet – of ideologie – ‘boreale praatjes’ volgens Otten. Het leidde tot een royement van penningmeester Otten, tot die tijd leider van de senaatsfractie van Forum. Otten deed aangifte wegens smaad en laster, het OM heeft de zaak inmiddels in behandeling genomen. Een andere FvD’er van het eerste uur, senator Jeroen de Vries, volgde Otten. Ook senator Dorien Rookmaker stapte over.

Vandaag zitten ze in de grote fractiekamer, die ondanks de statige ramen de sfeer van een start-up ademt. Het behang zit los, blikvangers zijn een nieuw geelblauwe partij-banner (‘Realisme en daadkracht’) en een enorm tv-scherm. Aan de enige tafel zit het Noord-Hollandse Statenlid Robert Baljeu te werken. Ook hij werd voor de zomer door Forum geroyeerd. Ze zitten alle vier in het bestuur van GO. Alleen bestuurslid Caroline Persenaire (ex-Fvd’er en Statenlid in Zuid-Holland) ontbreekt.

Rookmaker is nu de penningmeester. “Gecertificeerd door De Nederlandsche Bank”, zegt Otten. Met een half oog volgt hij op het scherm het debat over het nieuwe belastingplan met staatssecretaris Menno Snel, waaruit hij net even is weggelopen.

Welke plek zien jullie voor je, met GO?

Otten, verstrooid: “Ik ben niet uit op een baantje of zo.”

Ik bedoel in het politieke spectrum, met welke thema’s willen jullie kiezers aanspreken.

De Vries: “Dorien heeft dat heel mooi verwoord in een allesomvattende term: modern liberaal.”

Otten: “De overheid op orde. Dat heeft Dorien ook gezegd.”

Rookmaker: “Dat is voor mij een heel belangrijk thema...”

Otten: “Voor mij ook. Waarom zijn de dingen niet op orde, in het onderwijs of de zorg? Ik heb twee kinderen, tieners. Ik zie het onderwijs verslechteren. Het belastingstelsel functioneert niet, veel te complex. De stikstofcrisis, alles loopt in het honderd. Het land wordt niet goed aangestuurd. Alsof we met driehonderd man in een Boeing op weg zijn naar New York en er zitten vijftig man in de cockpit. Stuurloos, het land is stuurloos.

“Wij zeggen: realisme, ratio en regie. Zo heb ik het ook bij mijn vorige partij gedaan, waar ze nu beland zijn in allerlei sektarisch gedoe. Blij dat ik er weg ben. Wij benaderen problemen op hun merites. Eerst de oorzaken naar boven krijgen: wat gaat hier fout. Tachtig miljard van de uitgaven gaat naar openbaar bestuur! Dat is ongelooflijk veel geld. De bestuurlijke dichtheid is te groot. Dat zijn die vijftig man in de cockpit.”

Streeft GO naar bestuurlijke vernieuwing?

Otten: “Dat vind ik jarennegentigwoorden. Het moet effectiever, maar wel democratisch. Betere mensen in de politiek.”

Rookmaker: “Wij zijn juist heel erg van de mensen. Structuren kunnen je in de weg zitten, maar capabele mensen kunnen ook in slechte structuren werken.”

Otten: “Daar werken we dan gewoon om heen.”

De partij moet toch iets van standpunten hebben, een programma. Wanneer is dat klaar?

Otten: “Daar zijn we druk mee bezig.”

De Vries: “We vragen veel input uit de samenleving. In ieder geval voor de eerste ledenvergadering in het voorjaar.”

Richten jullie GO-afdelingen op in het land?

Otten: “We zijn helemaal niet met regionale­­ afdelingen bezig.”

De Vries: “Dat noemden ze in de vorige club de schaduwfracties. Wij zien dat heel anders. We steken de thermometer daar waar je iets kunt halen.”

Otten: “Ik zie politieke partijen als noodzakelijk kwaad, als recruteringsmachines. Die moeten het beste talent zien te vinden en op de goede plek zetten.”

Hoeveel leden hebben jullie dan nu?

Otten: “Zo’n zevenhonderd. Maar ons model is niet: Forum nog een keer overdoen. Toen moesten we van buiten naar binnen zien te komen, met veel massa. Nu zijn we er al, met drie zetels in de Senaat en drie in de Staten (in Flevoland stapte ook een FvD-Statenlid over – red.) Nu moeten we van binnenuit dingen veranderen en zorgen dat mensen dat zien.”

Rookmaker: “Het moet vernieuwend en laagdrempelig, zo kunnen we de agenda bepalen.”

Otten: “Er zocht bijvoorbeeld laatst een intelligente ingenieur uit Delft contact en die heeft een fantastisch verhaal op papier gezet. Dat nemen we dan zo mee in de discussies.”

Verwachten jullie dat alsnog meer mensen­­ uit Forum zullen overstappen, zoals u een paar maanden geleden voorspelde?

Otten: “Ja, dat verwacht ik wel. Kijk, Jeroen­­ en ik hebben vier jaar lang non-stop Forum uit de grond gestampt. We recruteerden meer dan honderdvijftig mensen. Die zitten meer op ónze lijn. De vraag is nu wanneer dat gaat clashen met de cultuur-ideologische lijn die Forum­­ heeft ingezet. Dat zie je in Limburg al. Mensen vertellen me ook dat ze problemen krijgen met hun familie na zo’n tweet van Baudet (over de paspoortloze Daniël Buter, die geen Amsterdammer zou zijn, red.).”

Welke invloed en inspraak krijgen nieuwe leden? Of wordt GO een partij met een harde kern, net zoals u bij Forum­­ wilde?

De Vries: “Korte lijnen.”

Otten: “We zijn een ledenpartij. De ledenvergadering is het hoogste orgaan.”

Baljeu: “Onze statuten staan gewoon op de website.”

Otten: “Het is niet onze focus om morgen tienduizend leden te willen. Dat was zo bij Forum, maar dit is een andere fase. We zoeken goede mensen. Niet per se hoogopgeleid, dat imago hebben we soms.”

Op welke kiezers mikken jullie dan?

Otten: “Mensen die nuchter zijn ...”

Baljeu: “... die werken en belasting betalen. Die iets doen met hun talent dat ze hebben gekregen, in vast dienstverband of als ondernemer.”

Otten: “Die wat maken van hun leven­­.”

Zo zou de VVD haar kiezers ook omschrijven.

Otten: “Daarin zijn we niet dogmatisch. We werken ook samen met de Partij voor de Dieren. Ik weet dat vooral journalisten hokjes zoeken, maar ik ben daar persoonlijk niet mee bezig. Bij Forum­­ kwamen de kiezers overal vandaan: van VVD, SP, PVV, PvdA, overal. Omdat men iets anders wilde.

“Dat is dus helaas niet gegaan zoals ik wilde, daarom zien we dit ook als een doorstart. Wat er had moeten gebeuren, gaan we nu alsnog doen. Met een kleiner team. Baudet en ik hadden andere vertrekpunten. Ik wilde de beste mensen. Hij wil ja-knikkers. Zijn culturele agenda ontaardt helemaal.”

De Vries: “FvD is hiërarchisch geworden, een piramide.”

Otten: “En daardoor is het nu een ergere kartelpartij dan welke partij ook. Ik wil niet te veel terugblikken, maar daar halen ze nu allemaal mensen binnen die ik buiten de deur wilde houden. Als je tegen Otten was, krijg je een baantje. Dat je mij eruit werkt, of Jeroen, is tot daar aan toe, maar dat de partij nu een heel ander DNA heeft, dat draai je nooit meer terug.”

‘Nexit’ was destijds ook een twistpunt. Jullie krijgen mogelijk de zetel in het Europarlement die Nederland na een brexit toekomt­­, omdat Rookmaker op de lijst stond bij Forum. Hoe denkt GO over de EU?

Rookmaker: “We zijn níet voor een nexit. We zijn wel voor een kritisch lidmaatschap van de EU. Het idee is mooi, maar de uitvoering … Europa moet z’n zaken op orde krijgen. Er zijn wensdenkers en realisten. Wij behoren tot die laatste. Die Green Deal van Frans Timmermans vind ik dus absoluut niet realistisch. Het is wel de realiteit waar je mee te maken hebt.”

De Vries: “Pak je wel of niet de snoeischaar voor een reuzeklimop?”

Otten: “Kijk naar de omslag in het denken over biomassa. Dat was idioot. Of neem de Natura 2000-gebieden. Er zijn zoveel postzegelgebiedjes, daarmee wordt het ondanks de stikstofcrisis al heel lastig.”

Rookmaker: “Een vijfde van de EU-lidstaten is inmiddels natuurgebied, iedereen loopt tegen die versnippering aan.”

Otten: “Doe gewoon de grote gebieden, de Waddenzee, Veluwe, Biesbosch. Wacht, dit telefoontje moet ik even opnemen” (Loopt weg.)

Wordt klimaat een van de hoofdthema’s van GO?

Rookmaker: “We ontkomen er niet aan natuurlijk.”

De Vries: “Nee, maar ook uit onszelf hebben we standpunten.”

Rookmaker: “De VVD heeft de regie verloren. Het akkoord van Parijs uit 2015 wordt gezien als een fait accompli. Wij willen naar de feiten blijven kijken. Parijs telt biomassa op papier mee als CO2-neutraal, maar dat is niet zo. Als je dingen alleen doet omdat ze zijn afgesproken, ga je de bietenbrug op.”

Forum is vóór gaswinning in Groningen. GO ook?

Baljeu: “Ja, want gas stoken is een hele schone vorm van energievoorziening. Op den duur moeten we wel naar CO2-neutraal stoken, maar dat zouden we dan met kernenergie moeten doen. Als Shell en ExxonMobil zich terugtrekken uit de Nam, blijft er geen geld meer over voor de Groningers. Ja, we moeten wel zorgen dat de mensen veilig zijn in hun huizen en dat schade wordt gecompenseerd.

“Het zou logisch zijn om nog even door te gaan, zodat er geld is om de veiligheid te garanderen en een royale schadevergoeding te geven.

Afgelopen week spraken jullie op een bijeenkomst van de jongerenorganisatie van de VVD, JOVD Rijnmond. De website heet go2021.nl. Staan jullie al in de campagnestand voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021? Of verder­­ weg nog, voor de lokale verkiezingen?

De Vries: “We krijgen veel uitnodigingen, maar we moeten eerst het programma definitief maken. En we hebben veel aanmeldingen voor het lijsttrekkerschap. Onze voorkeur heeft een vrouw, een jonge vrouw.”

Otten (komt weer binnen): “Een slimme. Bij voorkeur een die de meeste stemmen trekt. Maar die verkiezingen zijn nog lang niet.”

Rookmaker: “We moeten wel wat extra’s doen. Er zijn al zo weinig vrouwen in de politiek. Vooral bij rechtse partijen zie ik wel heel veel mannen. Vrouwen moeten zich bij ons thuis voelen­­.”

Hoe luidt de profielschets dan voor de lijsttrekker?

Otten: “Tja, die is er niet echt. We voeren continue gesprekken. We schaken op veel borden tegelijk. Zoals laatst bij de JOVD Rijnmond. Goede discussie gehad­­. Die waren helemaal klaar met hun partij, merkte ik. Toen ik zei ‘Wiebes is de grootste ramp voor Nederland’, kreeg ik een staande ovatie.

“Bij Forum pakten we vier verkiezingen achter elkaar. Het plan was om in één wave. Dat was ook bijna gelukt, maar ja, toen kwam die boreale speech. Enfin. Dat was het idee.”

De Vries: “Lokale politiek is ingewikkeld, maar het kan best zijn dat we aansluiting krijgen.”

Otten: “Allerlei scenario’s zijn mogelijk. We zijn niet dichtgetikt. Er komen allerlei mensen naar ons toe, van Forum, VVD, CDA.”

De Vries: “Bestaande partijen zijn heel open richting ons”

Otten: “Ik kan ook prima met Paul Rosenmöller door één deur. Alles op z’n merites. Links en rechts is achterhaald.”

De Vries: “En toch hebben de bestaande partijen moeite te bieden wat de kiezer van ze vraagt.”

Otten: “Je wilt toch ook niet dat een arts jou socialistisch, liberaal of christelijk onderzoekt als je ziek bent? We zitten wel eens te praten met mensen van het kabinet: waarom doen jullie dit toch zo? Dit kan je ook anders aanvliegen.”

De Vries: “Openbreken.”

Otten: “Dat is de ratio waar wij op hameren. Neem het belastingstelsel, dat is veel te complex. Daar moet ik trouwens nog moties voor maken nu, excuus.”

Nog één vraag. Stel, er komt een vrouwelijke lijsttrekker, wat wordt dan uw rol?

Otten: “Och, ik hoef niet per se op de voorgrond. Ik blijf in de Eerste Kamer.”

De Vries: “Je zou in ieder geval lijstduwer worden, toch?”

Otten: “Mijn rol is niet leidend. Ik doe het niet voor mijzelf. Daar was ik bij Forum ook niet mee bezig, al was dat achteraf misschien niet zo slim. Het gaat om het resultaat.”

Lees ook: 

Groep Otten steunt de spoedwet voor de stikstofproblematiek

De Groep Otten zal dinsdag haar steun verlenen aan de spoedwet stikstof in de Eerste Kamer.

Gaat Henk Otten het redden als dissident? Voorgangers lieten zien hoe lastig het is

Velen gingen Henk Otten voor, weinigen waren succesvol. De uit Forum voor Democratie afkomstige senator wil met een eigen lijst meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Slechts een enkele dissident weet op eigen kracht de Tweede Kamer te halen.

Zal de breuk in Forum de borealen van Baudet deren?

Forum voor Democratie lijkt niet te ontsnappen aan het lot van veel nieuwe partijbewegingen. De eerste scheuring is een feit. Wat zijn de politieke gevolgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden