Geert Dales. Partijvoorzitter van 50Plus.

InterviewGeert Dales

Geert Dales, middelpunt van de ruzie bij 50Plus: ‘Mag ik een emotie hebben?’

Geert Dales. Partijvoorzitter van 50Plus. Beeld Werry Crone

De omstreden voorzitter Geert Dales is het middelpunt van ruzie in ouderenpartij 50Plus. Hij blikt terug en vooruit. ‘Ik heb twee mogelijkheden: terug naar de VVD of naar Henk.’

Aan het einde van het gesprek met Geert Dales rinkelt zijn telefoon. Het is Selçuk Öztürk, Kamerlid en voorzitter van het partijbestuur van Denk. Dales neemt op: “Ik ben je niet vergeten. Ik bel zo terug.” Hij hangt op en zegt: “Die wil collegiaal advies”.  Hij schiet in de lach. Hij heeft net verteld hoe belangrijk humor is in tijden van crises. Denk zit namelijk in hetzelfde schuitje als 50Plus. Ook daar heeft de Kamerfractie hoogoplopende ruzie met de voorzitter van het bestuur. Beide partijen staan op instorten.

Bij 50Plus bereikte de chaos deze week een climax door het vertrek van fractievoorzitter en lijsttrekker Henk Krol. Die begint een nieuwe club: de Partij voor de Toekomst. Dat een leider van een gevestigde partij de benen neemt, komt bijna nooit voor. Hij laat zijn oude makkers beduusd en ook ontredderd achter.

Geert Dales (68) was de afgelopen jaren samen met fractievoorzitter Henk Krol de spil waar de partij om draaide. Na een lange verbintenis met de VVD werd hij in 2018 partijvoorzitter bij 50Plus. Hij werd het middelpunt van geruzie en gescheld. Hoe barstte de bom? En waarom klom Dales in dit wespennest en werd hij zelf ook een wesp?

De spotprent van Tom Janssen uit Trouw van 7 mei.Beeld Tom Janssen

Het conflict draaide om het voorstel om digitaal de leden te raadplegen

Hij staat nog steeds voor het raadsel hoe de ruzie escaleerde. Nooit eerder, beweert hij, kreeg hij het verwijt dat hij te grof of te eigengereid had opgetreden. Pas de laatste weken kwam dit naar voren. Het conflict binnen de ouderenpartij begon met zijn voorstel om vanwege de coronacrisis digitaal de leden te raadplegen. Dat was volgens Dales tegen het zere been van een aantal provinciale voorzitters. “Die eisten vergaderingen in zaaltjes zodat zij de gang van zaken in de partij kunnen bepalen. Maar dat is onmogelijk in deze coronatijd. Bovendien: wat is er tegen dat alle leden meepraten? Het bestuur heeft een digitale ledenraadpleging gehouden over de vraag of digitale besluitvorming een goed idee zou zijn. Van de leden stemde 95 procent voor dit plan.”

“Tot midden maart kreeg ik alleen te horen dat ik na twee jaar als voorzitter van 50Plus een prettige partij heb gemaakt. Geen ruzies meer. 50Plus heeft nu vier leden in de Tweede Kamer en stond in de peilingen op tien zetels. Nooit heeft iemand gezegd dat mijn woordgebruik ongepast zou zijn. Dat soort beschuldigen kwam allemaal later. Mensen van het oproer in de partij, die zelf baantjes willen, hebben zitten konkelfoezen. Ik meldde mij inderdaad voor de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer, op aandringen van Henk Krol, maar de hele procedure met een commissie die de lijst samenstelt moest nog beginnen. Uit het niets kwam er vervolgens een persbericht waarin alle Kamerleden, behalve Henk Krol, het vertrouwen in mij opzegden. Krankzinnig.”

Geert Dales

5 maart 1952 geboren in Doetinchem
1969 diploma HBS
1982 promotie rechtsgeleerdheid
1982 diplomaat onder meer in Boedapest
1988 zakelijk directeur Holland Festival
1991 directeur Fonds voor beeldende kunsten
1998 VVD-raadslid Amsterdam
2000 VVD-wethouder Amsterdam
2004 burgemeester Leeuwarden
2007 collegevoorzitter InHolland
2010 gastdocent / vicevoorzitter raad voor openbaar bestuur
2018 voorzitter 50Plus

Ook maar een mens

Toch erkent Dales dat hij uit de slof kan schieten en dat grote woorden ook in zijn vocabulaire passen. In een mail afgelopen zondag onder het kopje ‘Je leugens’, verwijt hij Kamerlid Corrie van Brenk: “Wat ben je diep gezonken”. Die mail werd door hem breed verspreid. “Mag ik een emotie hebben?”, vraagt Dales. “Als leugen op leugen wordt gestapeld en als mij wordt verweten dat ik een ruziemaker ben, kan ik dat niet over mijn kant laten gaan. Het had zakelijker gekund. Ik ben ook maar een mens.”

Uit de mail blijkt ook dat hij weinig vertrouwen heeft in de drie overgebleven Kamerleden en dat hij met Henk Krol al had gesproken over de volgorde van de kandidatenlijst bij de volgende verkiezingen. Van Brenk zou op nummer vier komen en Leonie Sazias pas op nummer 10, toch ‘een verkiesbare plaats’, volgens Dales. Voor Gerrit Jan van Otterloo ziet Dales geen toekomst: “Die kan beter naar GroenLinks verkassen.”

De stand na weken bakkeleien: fractievoorzitter Krol is weg bij 50Plus maar houdt zijn Kamerzetel voor zijn Partij voor de Toekomst, de tot drie personen gereduceerde fractie staat onder leiding van Kamerlid Corrie van Brenk en Geert Dales is nog partijvoorzitter. Dales heeft de steun van de twee andere bestuursleden, maar leeft in onmin met de rest van de partijtop inclusief partijprominent en senator Martin van Rooijen en oprichter Jan Nagel.

Geert Dales tijdens zijn toespraak op de algemene ledenvergadering van 50Plus.Beeld ANP

Boedapest

Voordat Geert Dales in 2016 lid werd van 50Plus had hij een lange carrière achter de rug als VVD-politicus. Na de HBS studeerde hij rechten en werkte als diplomaat onder meer op de ambassade in Boedapest. Daar belandde hij in de wereld van de kunsten. Hij werkte vervolgens bij het Holland Festival en het Fonds voor beeldende kunsten. Ook trad hij toe tot de gemeenteraad van Amsterdam. In 2000 werd hij wethouder en locoburgemeester. “Met veel tegenzin”, voegt hij eraan toe. “Mijn man Rinze was echt boos. Ik was herstellende van een auto-ongeluk en had beloofd het niet te doen. Maar niemand anders wilde. En degene die het wel wilde, wilde ik niet. Ik lijk nou eenmaal op mijn vader: als je talent hebt, mag je niet lummelen.”

Dales was daarna ook nog burgemeester van Leeuwarden, van 2004 tot 2007. Hij vertrok halverwege zijn eerste termijn. In 2005 zat hij een commissie voor die op verzoek van de partijleiding een nieuwe visie schreef op het liberalisme, het ‘Liberaal Manifest’. Een kolfje naar zijn hand, zegt Dales. “Ik ben eigenlijk meer libertair dan liberaal. Ik houd van het vrije denken. De partijvoorzitter van de VVD wilde een stevig rapport, geen slappe thee.”

Hoe het in 2016 tot een breuk kwam met de VVD wil Dales aanvankelijk niet vertellen. “Daar heb ik nog nooit over gesproken. Daarom zijn mijn verhoudingen met VVD’ers goed gebleven.” Even later blijkt dat het gebrek aan debat in de VVD Dales tegenstond. “De VVD werd te volgzaam aan de partijleiding. De top van de partij deed alles om te voorkomen dat er iets zou gebeuren. Dat hoort niet bij een liberale partij en bij de libertaire types.”

50Plus omdat andere partijen afvielen

Zo belandde Dales bij 50Plus. Uit de behoefte zich toch te manifesteren, al was dat de eerste twee jaar niet als partijvoorzitter, maar als gewoon lid. De keus viel ook op 50Plus omdat andere partijen afvielen. “De ChristenUnie heb ik ook geanalyseerd, maar ik heb God uit mijn leven verbannen. De SP heb ik naar gekeken, want ik heb een hekel aan grote inkomensverschillen, maar de strakke partijorganisatie met kadaverdiscipline staat mij tegen. Ik zag ook de Partij voor de Dieren en de kracht van de natuur. Maar daar heb je een sektarische sfeer en dus ging er een kruis doorheen. Zo werd het 50Plus. Ik tref daar ook liberale ideeën.”

Bij 50Plus hield Dales overigens vast aan het vrije denken. Want de AOW-leeftijd verlagen naar 65 jaar, vindt Dales niks. “Onhaalbaar. De AOW-leeftijd moet meegroeien met de levensverwachting. Als je dat niet doet, moet je 4 miljard euro per jaar extra uitgeven. Dat geld kunnen wij veel beter besteden.” Het AOW-standpunt is een belangrijk punt voor 50Plus, maar Dales relativeert dat. “Het is één van de onderdelen in het verkiezingsprogramma. Ik mag best een afwijkende mening hebben.”

Henk Krol en Kamerlid Femke Merel van Kooten-Arissen verlieten samen 50Plus en begonnen de Partij voor de Toekomst. Beeld ANP

Enorm pijn

Dat zijn partij nu in een crisis is beland, doet Dales ‘enorm pijn’. “Het is erg voor al die mensen die hun belangen aan 50Plus hadden toevertrouwd. Die staan met lege handen. Tegelijk gaat het leven door en zullen de dingen die zij belangrijk vinden door anderen opgepakt worden. Daar ga ik vanuit.”

“Natuurlijk maak ik ook fouten”, zegt hij over zijn optreden binnen de partij. “Iedereen maakt fouten. Natuurlijk denk ik daarover na. Ik ben ongeduldig, rechtlijnig, emotioneel soms. Maar ik ben ook standvastig, ben niet bang en werk heel hard. Soms vinden mensen mij breedsprakig en overheersend. Ik heb veel persoonlijk medewerkers gehad en dat werden later altijd mijn vrienden. Ja, ik ben heel tevreden. Mag dat? Ik heb een goed gevoel bij mijn gedrag en wat ik tot stand heb gebracht.”

Het vechten beu

Dales is het vechten beu, zegt hij. Hij beloofde vier jaar geleden aan zijn man met wie hij al dertig jaar samen is dat hij ‘het zonnetje in huis’ zou zijn. Hij zag de afgelopen weken dat hij zich door het chagrijn in de partij niet aan die toezegging hield en daarom stopt hij zo snel mogelijk als voorzitter van 50Plus. “Ik zat in 2013 ernstig in de put. Toen ik daar een paar jaar later uit was heb ik die belofte gedaan.” Dales was ontslagen als bestuursvoorzitter van de hogeschool In Holland. Hij kreeg te maken met forensisch onderzoek naar financiële malversaties. “Ik vloog eruit omdat ik plannen had voor verandering. Ik kreeg de raad van toezicht niet mee. Misschien was ik te rechtlijnig. In ieder geval voelde ik mij door het ontslag zwaar beschadigd en raakte in een depressie. Ik ben daarna van alle blaam gezuiverd, maar het was heel vernederend en ik had het idee dat mijn hele professionele carrière werd verwoest. Ik schaamde mij, ging mij terugtrekken en durfde de straat niet op. Ik zat in die tijd ook in de Raad voor het Openbaar Bestuur en mijn termijn liep af. Ik wilde ermee stoppen, ik wilde overal weg, voelde mij niet goed. Jacques Wallage, die voorzitter was van de raad, steunde mij en zei dat ik moest doorgaan.”

Dales zegt dat het zijn taak is om een nieuwe bestuursverkiezing te organiseren voor 50Plus. “Dat zijn wij als bestuur wettelijk verplicht.” Daarna draagt hij het voorzitterschap ‘netjes’ over en zegt hij zijn lidmaatschap op.

‘Ik krijg mijn leuke leven terug’

“Ik krijg mijn leuke leven terug. In 2016, voordat ik lid werd van 50Plus, hadden mijn man en ik het goed voor elkaar. Dat wil ik weer: geen keet en rotzooi. Wij gaan verhuizen van Hoofddorp naar Leiden en beginnen een nieuw leven. Ik ga meer pianospelen. Volgens mijn docent heb ik talent voor mooie akkoorden. Daar ben ik zo verrast over.”

Of hij zich aansluit bij de partij van Henk Krol weet hij nog niet. “Ik heb twee mogelijkheden: terug naar de VVD of naar Henk. Maar ik kan ook zonder politiek. Misschien ga ik ook nog iets doen met wat ik heb meegemaakt bij 50Plus. Dit is natuurlijk een ontwikkeling die zijn weerga niet kent. 50Plus stond op tien zetels in de peilingen en was op weg naar regeringsmacht. Binnen een paar weken dondert de hele boel in elkaar. De partijleider stapt op. Dat is nog nooit vertoond en ik zit er midden in. Welke lessen kan je daaruit trekken? Ik weet het nog niet. Het is nog te vroeg om daar antwoord op te geven. We hebben ook veel gelachen. De afgelopen weken zeiden Henk en ik wel eens tegen elkaar: kan het nog gekker? Humor is belangrijk.”

Lees ook:

Het vertrek van Henk Krol bij 50Plus is al sinds half april in de maak

De exacte reden van het vertrek van Henk Krol is onduidelijk. Maar al sinds half april speelde hij met de gedachte een eigen partij te beginnen.

Kunnen 50Plus en Henk Krol wel zonder elkaar?

Fractievoorzitter en boegbeeld Henk Krol verlaat na een ruzie 50Plus om een eigen partij op te richten. ‘De 50-Plus-kiezers hebben gestemd op waar ík voor sta.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden