AnalyseAsielopvang

Geen stabiele herfst, maar zwaar weer: de problemen in de asielopvang blijven komen

Eric van der Burg, staatssecretaris asiel en migratie, bij aankomst op het Binnenhof voorafgaand aan de ministerraad.  Beeld ANP
Eric van der Burg, staatssecretaris asiel en migratie, bij aankomst op het Binnenhof voorafgaand aan de ministerraad.Beeld ANP

In plaats van meer, zijn er opeens minder opvangplekken voor asielzoekers. Ook een nieuwe asielwet is vertraagd, waardoor de problemen zich opstapelen voor staatssecretaris Van der Burg.

Johan van Heerde

Het lijkt een unicum. Staatssecretaris Eric van der Burg (asiel) kreeg in zijn zoektocht naar een weg uit de asielopvangcrisis maandag zowaar hulp aangeboden. En wel van kerken en andere maatschappelijke organisaties, die op termijn voor 8500 tot 10.000 erkende vluchtelingen tijdelijk een onderkomen hopen te vinden, tot gemeenten een huis hebben gevonden.

Het aanbod werd door zowel de staatssecretaris als de gemeenten met beide handen aangegrepen. Die laatsten zijn eigenlijk verantwoordelijk voor de huisvesting van erkende vluchtelingen – statushouders in jargon. Zij financieren het initiatief. Bijna de helft van de gemeenten schiet nu tekort in de huisvesting van erkende vluchtelingen waardoor 17.000 mensen in asielzoekerscentra of noodopvanglocaties verblijven. Dit is een van de oorzaken van de asielopvangcrisis; als er voor deze vluchtelingen een woning is, dan is de crisis opgelost.

Opvang op cruiseschepen

Van der Burg kan wel wat hulp gebruiken. De staatssecretaris had zich het begin van oktober namelijk heel anders voorgesteld. In juli presenteerden hij en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (Coa) nog plannen waarin er nu een stabiele situatie met voldoende opvang zou zijn ontstaan. Er zou worden begonnen met afbouw van noodopvang.

Grote noodvoorzieningen met duizenden plekken op bijvoorbeeld drie cruiseschepen moesten daarvoor zorgen. Het eerste schip, in Velsen-Noord, is al bijna vol. Een tweede schip, in Amsterdam, opende maandag de eerste hutten voor asielzoekers. Het derde schip kwam er niet.

Toen bleek dat van stabilisatie in de asielketen in oktober geen sprake zou zijn, laat staan van de afbouw van noodopvang, sprak Van der Burg in augustus met gemeenten af dat het aantal crisisnoodopvangplekken zou verdubbelen tot 11.000. Maar zondagavond moest de staatssecretaris in een uitzending van Nieuwsuur toegeven dat het aantal plekken in oktober juist daalt van ruim 7.000 naar 6.000.

“Dat kan nooit de bedoeling zijn”, aldus Van der Burg. De staatssecretaris zei dat als hij zijn deel van de afspraken nakomt, hij van gemeenten mag vragen om hun deel te doen.

Grote problemen

Op de vraag waarom tegen de afspraken in het aantal crisisnoodopvangplekken daalt, heeft niemand een antwoord. Maar maandag bleek dat Van der Burg zich zelf ook niet heeft gehouden aan zijn deel van de afspraken. Hij had namelijk beloofd dat er 1 oktober een wetsvoorstel zou liggen waarmee de regering gemeenten kan dwingen om een vast aantal asielzoekers op te vangen. De wet moet in januari ingaan.

Het wetsvoorstel is vertraagd, gaf de staatssecretaris toe op NPO Radio 1. De situatie is volgens hem ingewikkeld omdat juist een deel van de gemeenten niet voor de komst van een dwingende wet is. Ook in de coalitie ligt het verplichtende karakter van de wet gevoelig, erkende Van der Burg.

Hij is bezorgd: “De problemen zijn op dit moment groot”, zei hij over de situatie in de opvang.

De problemen zijn het grootst voor asielzoekers in Ter Apel. Dit weekend lieten het rijk, gemeenten en het Coa tientallen asielzoekers letterlijk in de regen staan. Onder wie ook kinderen, die uiteindelijk nat en verkleumd in een gehuurde bus van een hulporganisatie konden schuilen.

Staatssecretaris in zwaar weer

De omstandigheden bij het aanmeldcentrum zijn nog steeds ‘schrijnend’, concludeerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd maandag. Doordat een groot aantal mensen dicht op elkaar in een koude, tochtige en vuile sporthal verblijft, zijn er risico’s voor de volksgezondheid’, aldus de Inspectie. Ook het Rode Kruis, dat in Ter Apel een hulppost heeft, signaleert een toename van klachten door kou en tocht, bovenop de huidaandoeningen zoals schurft die al langer rondgaan onder asielzoekers.

Deze problemen worden niet opgelost met het aanbod van de kerken, de duizenden plekken die zij willen bieden zijn er niet snel genoeg. Dus moet staatssecretaris Van der Burg aan de bak. Hij staat erom bekend zelf met burgemeesters te bellen in de zoektocht naar extra opvangplekken.

Niet bepaald de stabiele herfst waar Van der Burg op had ingezet. Eerder zwaar weer. En dan wacht donderdag ook nog een oordeel van de rechtbank Den Haag over de asielopvangcrisis, in een kort geding aangespannen door Vluchtelingenwerk Nederland. Zij eist humane omstandigheden voor elke asielzoeker.

Lees ook:

Kerken gaan duizenden vluchtelingen opvangen in leegstaande huizen

Statushouders die nu op een woning wachten in asielzoekerscentra, gaan hulp krijgen van kerken en andere maatschappelijke organisaties.

Tenten mogen niet in Ter Apel, dus schuilen asielzoekers in bussen

Dit weekeind ontstond er opnieuw een rij voor de ingang van het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Hulporganisaties hebben bussen neergezet zodat de wachtenden konden schuilen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden