AnalysePrinsjesdag

Geen groot feest, maar er is wel iets te vieren deze Prinsjesdag

De Grote Kerk.Beeld Werry Crone

De typische uitbundigheid van Prinsjesdag is vandaag ver te zoeken. Toch is er voor de parlementaire democratie reden voor een klein feestje.

Vandaag, Prinsjesdag 2020, wordt geen feestelijke dag. Tenminste, wie dat afmeet aan het ontbreken van vlaggetjes op straat, de vrolijke schoolkinderen of de fans die een glimp willen opvangen van koningin Máxima’s jurk en hoed. Het wordt zelfs de vreemdste Prinsjesdag in tijden. Er is geen rijtoer met de koets, geen bordesscène op Paleis Noordeinde.

Wel zullen er Kamerleden zijn die zich getooid met een Prinsjesdag-mondkapje in de bus naar de Grote Kerk laten rijden. Waar de stoelen op anderhalve meter afstand staan, en tientallen plaatsen leeg blijven omdat collega’s hebben afgezegd. Met grote schotten rondom de kerk die het publiek verhinderen te zien hoe de koning dit jaar in een gewone auto arriveert.

Deze derde dinsdag van september is om nog een andere reden bijzonder. De editie van 2020 kan worden gezien als een scharniermoment, het symbolische einde van een periode waarin Eerste en Tweede Kamer zich net als de rest van het land in het voorjaar terugtrokken in de Zoom, de Microsoft Teams en in andere digitale vergaderingen. Met miljoenen Nederlanders ging ook de democratie een poosje in quarantaine.

Het is mede aan voorzitter Khadija Arib te danken dat de Tweede Kamer gezond uit deze quarantaine is gekomen. Ze heeft de agenda weer gevuld met tal van debatten, die niet meer alleen over coronagerelateerde zaken gaan. Zo is een groot deel van de macht die de ministers naar zich toetrokken in crisistijd, terug bij de Kamer. Waar die hoort.

De Kamer staat niet langer aan de zijlijn

Het komende half jaar zullen de partijen niet langer tolereren dat zij aan de zijlijn moeten toezien hoe het dominante kabinet het coronabeleid bepaalt. Ook niet als er een tweede grote uitbraak komt. De verkiezingen van maart 2021 zijn in aantocht. De officieuze campagne is begonnen, als morgen de Kamer met de regering debatteert over de regeringsplannen.

En er zijn voldoende noten te kraken. Bij de Kamer ligt het kabinetsvoorstel voor een coronawet, waar de fracties, ook van de coalitie, nog lang niet tevreden over zijn. Mocht het virus nog verder opvlammen, dan moeten alle inperkingen van vrijheden beter verankerd zijn in wetgeving, daar is op het Binnenhof geen discussie over. Die discussie is er wel over de grote bevoegdheden die ministers in de wet nog altijd hebben. Daar wil de Kamer over kunnen oordelen.

Een andere kwestie is het parlementaire recht om mee te beslissen over grote uitgaven. Dat kwam in het gedrang afgelopen maanden, ook al werd er netjes gestemd over de extra corona-uitgaven en noodpakketten. En dat klemt eens te meer, nu er weer nieuwe miljardensteun in aantocht is, en partijen hun verkiezingsprogramma’s opstellen.

Oppositie-onvrede over Wopke en Wiebes

PvdA-leider Lodewijk Asscher verwoordde de oppositie-onvrede hierover, bij de presentatie van het Nationaal Groeifonds (in de volksmond bekend als de 20 miljard van ‘Wopke en Wiebes’). Asscher vindt het ‘ondenkbaar’ dat de Kamer nauwelijks mee mag praten over de uitgave van tientallen miljarden gemeenschapsgeld. Dat geldt ook voor de voorwaarden waaronder bedrijven een nieuwe ronde noodsteun krijgen. Ook hier eist de Kamer meer inspraak, met het oog op de baanzekerheid van de werknemers, met name ouderen en flexwerkers.

Prinsjesdag en de Miljoenennota van 2020 zijn omgeven door grote onzekerheden, in de voorspellingen over de economie en het verloop van de pandemie. Daar zullen regering én parlement mee moeten leren leven. Premier Rutte beseft al te goed dat zijn kabinet geen vanzelfsprekende meerderheid meer heeft in Tweede en Eerste Kamer. Tijdens de Algemene Beschouwingen van woensdag en donderdag zal hij meer dan ooit de steun van de oppositie nodig hebben voor zijn crisisaanpak. Daarmee is het voor de parlementaire democratie toch een beetje feest. 

Lees ook:

De man van het ‘Leve de Koning’: ‘De ziel van Prinsjesdag, die blijft’

Ook Prinsjesdag moet anders door de coronacrisis. De voorzitter van de Eerste Kamer, Jan Anthonie Bruijn, zocht naar nieuwe manieren, met respect voor de traditie en het ceremonieel.

Geen rijtoer, Ridderzaal en Oranjefans: zo ziet Prinsjesdag er dit jaar uit

Zoals alles in 2020, verloopt ook Prinsjesdag dinsdag nét even anders dan anders. Dit jaar geen rijtoer, geen balkonscène en geen Oranjefans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden